De kleine club met het grote geld

Keeper Maarten Stekelenburg legt de bal stil op zijn hoofd. Foto ANP/Robert Vos

Postvak IN: ‘ONLY FOR YOUR INFORMATION...’

Roy Klarenbeek (49) e-mailt graag. Niet praten, alleen maar typen. Dat is wel zo direct, alles staat gelijk zwart op wit en zo gaat het een stuk sneller dan via de telefoon. Klarenbeek stottert.

Ook alle communicatie voor zijn amateurvoetbalclub VV Schoten doet Klarenbeek per e-mail. Logisch dus dat hij het bericht uit Italië digitaal ontvangt. “ONLY FOR YOUR INFORMATION...” opent de boodschap. Twee dagen later pas stapt doelman Maarten Stekelenburg officieel over van het Italiaanse AS Roma naar het Engelse Fulham FC. De e-mail loopt al op de zaken vooruit: “A delegation of AS Roma's, is together with Maarten Stekelenburg, on their way to London. I’m happy for you and VV Schoten”.

Transferkaart

Volg de links in dit artikel of zoek zelf spelers en clubs op de interactieve transferkaart

In 2001 introduceert de FIFA een nieuw transfersysteem. Onderdeel daarvan zijn de solidariteitsbijdrage en de opleidingsvergoeding, regelingen die jeugdclubs van profvoetballers financieel moeten compenseren voor hun opleiding. Amateurclubs die een toptalent hebben voortgebracht komen daardoor plotseling in aanmerking voor grote geldbedragen.

NRC onderzocht de gevolgen en het belang van deze regelingen aan de hand van de honderd duurste transfers van Nederlandse voetballers in de afgelopen tien jaar. Dit verhaal beschrijft wat er gebeurt als het grote geld van het profvoetbal terechtkomt bij een kleine amateurclub. Zoals VV Schoten uit Haarlem-Noord, dat dankzij FIFA-regels al ruim 70.000 euro ontving bij de transfers van doelman Maarten Stekelenburg.

Klarenbeek is groot voetbalfan, vrijwilliger bij VV Schoten en in het dagelijks leven hondenfokker. Bij VV Schoten komt hij al 41 jaar en zijn favoriete club is Ajax. FC Update en Voetbal International staan bij hem altijd open op het computerscherm. Als hij op donderdag 5 juni 2013 bij VI leest “Stekelenburg tekent voor vier jaar bij Fulham van Jol”, leest hij niets nieuws. Dankzij die e-mail uit Italië van twee dagen eerder.

Het allereerste contact, in 2011, met de Italiaanse jurist ging ook per e-mail. Klarenbeek als secretaris van VV Schoten uit Haarlem-Noord met zo’n 375 leden. De Italiaan als vertegenwoordiger van AS Roma, de trots van de Italiaanse hoofdstad, drievoudig kampioen van Italië en de laatste tien jaar vijf keer deelnemer aan de Champions League. Maarten Stekelenburg, op dat moment de onbetwiste doelman van het Nederlands elftal, is die zomer van Ajax naar AS Roma getransfereerd. 6,325 miljoen euro leggen de Romeinen voor hem neer.

Het transferbedrag brengt de mannen in contact. Sinds de FIFA in 2001 de solidariteitsbijdrage heeft ingevoerd, hebben de opleidingsclubs van een speler – daar waar de voetballer tussen zijn 12e en 23ste speelt – samen recht op 5 procent van de transfersom als deze speler van club verandert.

Jeugdfoto

Jeugdfoto Maarten Stekelenburg (onderste rij, tweede van links).

Stekelenburg speelde vanaf zijn zevende voor VV Schoten, voordat hij op zijn veertiende overstapte naar AFC Ajax. En nu, 21 jaar na zijn eerste stapjes op het voetbalveld, rinkelt in Haarlem-Noord de kassa.

Hoeveel ze precies krijgen weten ze dan bij VV Schoten nog niet, maar het is niet de eerste keer dat de amateurclub profiteert van hun voormalige speler. Als Stekelenburg in 2000 op 18-jarige leeftijd zijn eerste profcontract ondertekent bij Ajax, ontvangt zijn voormalige club 8.800 gulden (3993,27 euro) aan opleidingsvergoeding.

Postvak UIT: ‘Het verzoek aan jullie is om dit (nog) niet openbaar te maken.’

De Maarten Stekelenburg Arena ligt er piekfijn bij op de vroege zaterdagmorgen. Pasgemaaide grasmat, verse krijtstrepen langs de randen, hoekvlaggen die wapperen in de wind. Het is vandaag het toneel van de wedstrijd VV Schoten – EDO, normaal gesproken een wedstrijd van bittere rivaliteit. Maar rivaliteit kennen de mini’s van tussen de vier en zes jaar nog niet. Ze willen vooral lekker voetballen.

Het is druk langs de bijna geheel witte boarding. Twee borden worden gesierd met de oranje letters van ING. 1.000 euro wilde de bank er wel voor neerleggen. Het was de enige sponsor die reageerde. Klarenbeek had ze allemaal aangeschreven: Nike, PwC, Albert Heijn, De Staatsloterij. Alle grote sponsoren van de KNVB, om het zo echt mogelijk maken voor de spelertjes. Alleen Heineken niet. Drankreclames bij die jonge kinderen langs de kant, dat is niet gepast.

Het mag dan nog niet gelukt zijn met sponsoren het mini-stadion internationale allure te geven, de arena is wel gefinancierd door een club van internationale allure. De bouw van het zelfontworpen stadion kostte 20.000 euro. 8.000 daarvan komt rechtstreeks van de transfer van Stekelenburg naar AS Roma, die de amateurclub 47.250 euro heeft opgeleverd.

VV Schoten wint de wedstrijd. Dik. 9-1. Tijd voor koekjes. In het clubhuis zitten de spelertjes aan een grote houten tafel. De beentjes bungelen vlak boven de grond terwijl de kinderen de koekjes en limonade naar binnen werken. Lang blijven de jongetjes en het enige meisje niet zitten. Al snel rennen ze, druk van alle suiker, alweer achter elkaar aan.

Leunend aan de bar kijken wat ouders tevreden toe. Aan het plafond hangen zwart-gele slingers. Aan de muur zijn drie shirts ingelijst. Een van verdediger Patrick Zwaanswijk, die voor NAC Breda en FC Utrecht speelde, een van scheidsrechter Ruud Bossen, die in de Eredivisie floot, en een van Maarten Stekelenburg.

VV Schoten zit pas sinds 2000 op het nieuwe sportpark aan de Vergierdeweg, zo’n vijfhonderd meter van de oude locatie. Maar bij de bouw van het clubhuis is er iets misgegaan, dat zich pas in het voorjaar van 2011 openbaart: het dak lekt. “Het leek wel van vloeipapier”, zegt Klarenbeek nu. De reparatiekosten zijn te hoog voor de amateurclub met een jaarlijkse begroting van zo’n 150.000 euro. 15.000 euro. Dat geld heeft de club niet.

Om te voorkomen dat de rest van het clubhuis beschadigd raakt, wendt het bestuur van de amateurclub zich tot de gemeente Haarlem met een subsidieaanvraag. En dan maakt Stekelenburg zijn transfer.

De opbrengst van Stekelenburgs transfer is een geschenk uit de hemel voor de VV Schoten. Dankzij het geld kan de club investeren in de jeugd en tegelijkertijd voorlopig het hoofd boven water houden. Maar het bestuur is ook niet achterlijk. Als de gemeente van het geld hoort kunnen ze fluiten naar een subsidie. De goddelijke gift wordt stilgehouden. Klarenbeek mailt de Landelijke Belangenvereniging Amateurvoetbal (LBA), die hem heeft geholpen bij het binnenhalen van het geld van AS Roma, met “het verzoek om dit (nog) niet openbaar te maken.” Later zal de club 5.000 euro aan subsidie ontvangen.

Postvak IN: ‘Roy, toch nog iets gevonden.’

Het is eigenlijk toeval dat Maarten Stekelenburg geld oplevert voor VV Schoten. Als Stekelenburg op zijn zevende bij de amateurclub gaat voetballen, is hij nog helemaal geen doelman. Jeugdcoach Bert Buter zet hem in de verdediging. “Hij won onderlinge duels, maakte weinig fouten. Ideaal als centrale verdediger.” Stekelenburg valt op door zijn lengte, maar een toptalent is hij niet. Dan komt de keeper van een hoger team niet opdagen. Omdat de 13-jarige Stekelenburg weleens keept als hij met zijn vriendjes op straat voetbalt, moet hij onder de lat.

Vervolgens gaat het snel. HFC Haarlem scout de jonge gelegenheidskeeper en hij schrijft zich op 14-jarige leeftijd bij de lokale profclub in. Een dag voordat de overschrijfperiode sluit, meldt Ajax zich echter bij de familie Stekelenburg. Diezelfde middag fietst zijn moeder naar het clubhuis van Haarlem om de envelop met Maartens overschrijving op te halen. De jonge doelman gaat voetballen in Amsterdam.

Met de doorbraak of transfer van een voormalige jeugdspeler begint het avontuur voor amateurclubs. Ze hebben recht op solidariteitsbijdrage, maar het is nog maar de vraag of ze ook iets ontvangen. Profclubs staan niet te trappelen om zomaar geld over te maken, en eisen bewijs dat een voetballer ergens heeft gespeeld.

Voor de FIFA is het de reden in 2001 naast de nieuwe regels het spelerspaspoort te introduceren: een document waarin de speelgeschiedenis van elke profvoetballer is vastgelegd. Nationale voetbalbonden moeten deze spelerspaspoorten bijhouden, maar zijn daarvoor afhankelijk van de amateurclubs. Die blijken lang niet altijd alles goed op orde te hebben.

Bij VV Schoten moet Klarenbeek diep in de archieven duiken om uit te zoeken wanneer Stekelenburg is overgestapt naar Ajax. Want was hij nou dertien of veertien toen hij naar Amsterdam vertrok? Het spelerspaspoort begint pas in 1997, en dat plaatst de doelman al bij Ajax. Een jaar scheelt tienduizenden euro’s, weet de secretaris. De financiële administrateur brengt verlossing: “Roy, toch nog iets gevonden. Tot en met het seizoen 1996/1997 contributie ontvangen.”

Postvak IN: ‘Goede business voor ze, helaas.’

“Wij proberen amateurclubs te helpen. In deze tijden van crisis hebben ze geen budget om het zelf te doen.” Gordon Cruden (46) is van vele markten thuis: zaakwaarnemer van een aantal profvoetballers, communicatiemanager in de Bijlmer en werkzaam voor Active4Athletics, een bureau dat “de voetballerij kent als geen ander”.

Onderdeel van zijn werk is dat Cruden voetbalclubs, zowel op professioneel als op amateurniveau, benadert om te helpen bij het binnenhalen van een solidariteitsbijdrage. “Vanuit maatschappelijk oogpunt”, zegt hij zelf. Toch vraagt hij een vergoeding, 5 tot 15 procent van de geldsom. Hoeveel precies hangt af van de grootte van de club en de kans van slagen. In zo’n zes van de tien gevallen lukt het. Zo niet, dan hoeft hij ook geen vergoeding.

Hij weet er mooi over te vertellen. Zo was Cruden betrokken bij transfers van Edwin van der Sar, Jeremain Lens, Khalid Boulahrouz en Romeo Castelen. Vaak is hij degene geweest die de amateurclub vertelde waar die recht op had. Zoals bij De Volewijckers, de oude club van vleugelspeler Romeo Castelen, waar ze dolblij zijn als Cruden na veel gesteggel geld binnenhaalt van Feyenoord en Hamburg SV.

Of bij DSOV, de voormalige club van oud-international Khalid Boulahrouz. Als de verdediger voor 1,5 miljoen euro van RKC Waalwijk naar Hamburg SV overstapt, krijgt de amateurclub uit Vijfhuizen 7.500 euro, maar pas nadat ze Cruden hebben ingeschakeld en hem 1.125 euro - 15 procent - betalen.

Er zijn niet alleen succesverhalen. Als doelman Van der Sar Fulham voor Manchester United inruilt, ruikt zijn oude club VV Foreholte geld. Cruden benadert de Britse topclub, en krijgt direct een legertje advocaten op zijn dak. Boodschap: de regeling van solidariteitsbijdrage geldt niet bij een transfer tussen twee clubs uit hetzelfde land. Geen geld dus.

Zonder correcte informatie is het onbegonnen werk, weet Cruden. Vraag maar aan de mensen van Zuid-Oost United. Daarin is de oude club van Jeremain Lens, SV Bijlmer, opgegaan. Als Lens in 2013 voor 9 miljoen euro van PSV Eindhoven naar Dinamo Kiev vertrekt denkt de fusieclub een hoop geld binnen te krijgen. Maar in de rommelige kaartenbakken van SV Bijlmer vindt men slecht nieuws: Lens blijkt al vanaf de E’tjes (10/11-jarigen) bij Ajax te spelen. Zuid-Oost United krijgt helemaal niks.

Om zulke situaties te voorkomen doet Cruden zijn huiswerk goed. Vertrouwen op het geheugen van een stel vrijwilligers bij een amateurclub kan hij niet. Daarom spit hij archieven van de KNVB en de voetbaldistricten door en zoekt hij in oude voetbalblaadjes en op het internet naar de juiste spelersgeschiedenis.

Cruden benadert ook VV Schoten. Voor Klarenbeek is dan allang duidelijk geworden dat zijn amateurclub recht heeft op geld. Hij krijgt een brief van een advocatenkantoor uit Milaan, en zijn inbox stroomt vol met e-mails uit Italië, Zwitserland, Oostenrijk. Het taalgebruik varieert van zeer geraffineerd tot Steenkolen-Engels.

Klarenbeek vertrouwt al die aardig aangeboden hulp niet. Bij VV Schoten hebben ze weinig zin om de onverwachte financiële meevaller te moeten delen. Als secretaris is Klarenbeek de aangewezen man om het geld binnen te halen. Als hondenfokker heeft hij flexibele werktijden, zodat hij overdag gemakkelijk wat tijd vrij kan maken om eens uit te zoeken hoe het nou precies zit met die solidariteitsbijdrage.

Klarenbeek besluit Han Elleswijk, de coördinator van de LBA van het district waarin de amateurclub competitie speelt, te mailen voor advies. “Graaiers”, noemt Elleswijk de bureaus die zich als tussenpersoon willen opwerpen. Hij schrijft: “Daar zijn gewoon KNVB-regels voor.” Elleswijk geeft Klarenbeek het e-mailadres van KNVB-juriste Nienke Zuidam. Ze raadt het gebruik van een derde partij direct in de eerste e-mail af. “Het is goede business voor ze, helaas. Maar de KNVB ondersteunt haar leden kosteloos.” Op 24 september 2011 brengt Zuidam Klarenbeek gratis in contact met AS Roma.

Postvak IN: ‘Please can you send me an invoice?’

Effe dimmen. Het is de eerste reactie van voorzitter Charles Ket als het geld van AS Roma op de clubrekening van VV Schoten arriveert. Er is op sportpark Vergierdeweg daags daarna geen sprake van een feestje.

Klarenbeek en Ket hebben samen met de rest van het bestuur een spannende zomer achter de rug. Nadat hij een factuur naar AS Roma heeft gestuurd, mailt Klarenbeek dagelijks met de penningmeester. Is het geld al binnen? Op 9 september 2011 is het zo ver. Ruim 47.000 euro op de clubrekening. Van blijdschap mailt Klarenbeek niet, maar belt hij direct met het hele bestuur. Daarna schenkt hij zichzelf bij uitzondering een glaasje rode wijn in. Dat is toch net wat chiquer dan een rosétje.

Maar behalve het bestuur weet niemand dan dat VV Schoten rijk is. Ze houden het niet alleen geheim voor de gemeente, maar ook voor de leden. In de jaarlijkse ledenvergadering wordt het bedrag wel genoemd, maar in de notulen staat niets. Dat is opzet.

De club wil niet onder druk van de leden overhaast het geld uitgeven. De penningmeester krijgt nauwelijks de begroting rond. Nieuwe sponsoren zijn moeilijk te vinden en de huur van drie voetbalvelden – 24.000 euro- en de hoge energierekeningen kosten meer dan de 375 contributiebetalers binnenbrengen.

Nieuwe leden aantrekken is lastig omdat de concurrentie in de buurt groot is. Samen met voetbalclubs Onze Gezellen, VSV, VVA Velsen, Terrasvogels, DSS en Spaarnwoude, allemaal in een straal van een paar kilometer, strijdt VV Schoten om nieuwe voetballers. Zonder die aanwas dreigt een fusie, of nog erger, een faillissement. Dankzij de solidariteitsbijdrage van AS Roma is die dreiging voor even van de baan, maar ook dit geld raakt een keertje op.

Daarom besluit het bestuur het geldbedrag vooral te investeren in de jeugd. Daar komt het geld tenslotte ook vandaan. Een klein deel gaat naar de noodzakelijke vernieuwing van de vlaggenmasten voor 1.500 euro en de aanschaf van nieuwe trainingspakken voor de volledige trainingsstaf van 6.000 euro.

De jeugd betekent lijfsbehoud voor VV Schoten. De amateurclub heeft een naam hoog te houden wat betreft de allerjongste jeugd. Jaarlijks komen er 64 teams met voetballertjes tussen de 4 en 6 jaar naar Haarlem voor het grootste mini’s-toernooi van Nederland. Met de Maarten Stekelenburg Arena hoopt de club meer mini’s aan te trekken. Zo moet het jaarlijkse begrotingstekort opgevuld worden. De investering van 8.000 euro in het mini-stadion moet zichzelf terugverdienen.

Het is geen verrassing dat Stekelenburg in de zomer van 2013 van AS Roma naar Fulham vertrekt. Hij was in januari van dat jaar al bijna in Engeland beland. Al sinds de winterstop is bekend dat de keeper het niet naar zijn zin heeft bij de Romeinse club. De trainer die hem in 2011 aantrok – Luis Enrique – is na een jaar vertrokken bij de club en de nieuwe trainer Zdeněk Zeman heeft Stekelenburg op de bank gezet.

In die winterstop lijkt het dan ook tot een transfer naar de Engelse club Fulham te komen, maar terwijl Stekelenburg in het vliegtuig op weg naar Londen zit, blokkeert AS Roma de overgang alsnog. Eenmaal aangekomen op Heathrow kan de keeper linea recta terug naar Italië.

Nu, vijf maanden later, komt de transfer er toch. De Italiaanse jurist is de eerste die Klarenbeek weet te feliciteren. Voor de secretaris van VV Schoten is het bericht uit Italië dubbel leuk: Nu weet hij transfernieuws eens eerder dan de websites die hij dagelijks bezoekt, en een transfersom van 3,5 miljoen euro moet aardig wat opleveren voor de clubkas.

Maar als Stekelenburg twee dagen later officieel overstapt, blijkt de informatie van de Italiaanse jurist over de transfersom toch niet helemaal te kloppen.

5,6 miljoen euro voor Stekelenburg. 42.000 euro voor VV Schoten. De overgang van de doelman levert nog meer op dan was voorspeld. Klarenbeek heeft het snel kunnen regelen met Fulham, ervaren als hij geworden is. Een paar keer e-mailen is genoeg.

Op 28 juni 2013, slechts 22 dagen nadat de transfer bekend is geworden, komt uit Engeland de vraag: “Please can you send me your invoice?” Dat kan. Alleen op het gehele bedrag moet VV Schoten nog even wachten. AS Roma ontvangt het geld in drie termijnen, de amateurclub uit Haarlem-Noord kan hetzelfde verwachten.

“Geen probleem,” vindt Klarenbeek. “Als het geld maar op de rekening belandt.”

POSTVAK IN: ‘I hope for both of you that Maarten will be transferred again in the future!!’

Stekelenburg heeft door blessures een moeilijke start gehad bij Fulham, maar sinds een paar weken staat hij weer onder de lat. Klarenbeek denkt nog verder: “Stiekem houden we er rekening mee dat Maarten nog een klapper maakt.” Een beetje voor Stekelenburg, die een topclub verdient, maar toch vooral voor VV Schoten zelf. Met steun uit Italië: “I hope for both of you that Maarten will be transferred again in the future!!” schrijft de jurist uit Rome.

Daar zetten ze bij VV Schoten ook op in. Een nieuw toptalent zal zich niet snel aandienen. Dat komt voornamelijk doordat profclubs, ook uit financieel belang, steeds jonger scouten. Ze halen talenten steeds eerder hun eigen jeugdopleidingen om zoveel mogelijk kans te hebben op een doorbraak van dat ene grote talent. Zo zijn jonge voetballertjes vaak al weg voordat de amateurclubs in aanmerking komen voor solidariteitsbijdrage.

“De scouts van AZ en Ajax lopen hier al bij ons mini-toernooi rond”, zegt Klarenbeek. “Voor zo’n jochie is het moeilijk ‘nee’ zeggen tegen een profclub, maar voor ons betekent dat het einde van de solidariteitsbijdrage.”

Jeugdcoach Bert Buter ziet het met lede ogen aan. “De inkomsten van de transfers van Maarten Stekelenburg zijn voor VV Schoten behoorlijk belangrijk geweest, maar je ziet dat profclubs tegenwoordig steeds sneller de velden afgrazen.” Minder solidariteitsbijdragen betekent minder investeringen in de jeugd, aldus de trainer. “En dat is nou juist waar amateurclubs voor staan. Het opleiden van spelertjes en ze door laten stromen naar het betaalde voetbal.”

VV Schoten hoopt dat Stekelenburg het traject van Edwin van der Sar volgt. Beginnen bij Ajax, een mindere periode bij een Italiaanse topclub, zich hervinden bij Fulham en uiteindelijk schitteren bij een Engelse topclub. Nee wacht, liever een topclub in een ander land, lacht Klarenbeek. “Anders krijgen we geen geld.”

Diego Forlan scoort voor Uruguay in de halve finale van het WK2010 in Kaapstad, Zuid Afrika

Maarten Stekelenburg heeft het nakijken als Diego Forlan scoort voor Uruguay in de halve finale van het WK2010 in Zuid Afrika. Foto AP Photo/Julie Jacobson