Hoge energieprijzen nekken 126 jaar oude papierfabrikant Crown Van Gelder

Papier Crown Van Gelder is failliet. Een terugval in orders en de gestegen energieprijzen werden het bedrijf fataal.

In de papierfabriek van Crown Van Gelder in het Noord-Hollandse Velsen. Vakbond CNV is geschrokken van het faillissement.
In de papierfabriek van Crown Van Gelder in het Noord-Hollandse Velsen. Vakbond CNV is geschrokken van het faillissement. Foto Olivier Middendorp/ANP

Papierpulp van suikerbieten, de CO2-uitstoot halveren in 2030. Ondanks de ambities van papierfabrikant Crown Van Gelder om het milieu minder te belasten en minder afhankelijk te zijn van gas, is het bedrijf uit Velsen ingehaald door de realiteit. Maandag sprak de rechtbank in Haarlem het faillissement uit. De twee curatoren onderzoeken de mogelijkheden voor een doorstart.

Het bedrijf maakte vorig jaar nog winst, zo schrijft directeur Miklas Dronkers in een brief aan de ongeveer 250 werknemers. Desondanks is er geen oplossing voor de liquiditeitsproblemen als gevolg van de gestegen energie- en grondstoffenprijzen, en een „abrupte terugval in het aantal orders”.

Vakbond CNV reageert geschrokken op het faillissement. „Als een bedrijf dat goed draait ineens failliet gaat omdat het de energiekosten niet kan betalen, geeft dat te denken.” De vakbond vermoedt dat veel werknemers een eventuele doorstart niet zullen afwachten maar snel elders een baan zullen zoeken, gezien de grote vraag naar personeel.

In een toelichting aan NRC laat topman Dronkers weten dat het bedrijf tot halverwege vorig jaar nog vrij goed wist om te gaan met de gestegen productiekosten. „We slaagden erin om de prijzen te verhogen en de marges op peil te houden.” Na de zomer kantelde dat. De economische onzekerheid groeide, de vraag zakte terug door inflatie. Klanten maakten hun voorraden op, en dat leidde tot uit- en afstel van orders.

Dronkers: „Onze papiermachines hebben wekenlang stilgestaan. De kosten daarvan geven ons een enorm concurrentienadeel, we zijn als zelfstandige papierfabriek relatief kwetsbaar. Dat heeft ons uiteindelijk de das omgedaan.”

Prijzen voor suikerbietvezel

Crown Van Gelder werd 126 jaar geleden opgericht in Velsen. Sinds 1985 stond het dertig jaar aan de Amsterdamse beurs genoteerd. Daarna werd de papierfabrikant van de beurs gehaald door de Oostenrijkse investeringsmaatschappij Andlinger.

De papierindustrie is een van de oudste industrieën in Nederland. Het aandeel ervan in het bruto binnenlands product is nog geen procent, maar het productieproces is wel zeer energie-intensief. Bij de verwerking van grondstoffen tot pulp en het drogen van het papier gebruikt de industrie veel gas.

Om het energieverbruik te verminderen, voert de sector al decennia veel vernieuwingen door. De CO2-uitstoot daalde daardoor sinds 1990 met ruim een derde, schreef ABN Amro twee jaar terug in een sectoranalyse. Ook gebruiken fabrikanten in plaats van gas steeds meer biomassa (hout, plantenresten, gewassen, organisch afval), en waar dat kan gerecycled papier in plaats van nieuwe materialen.

Crown Van Gelder gebruikte geen gerecycled papier. Wel werkte het bedrijf aan alternatieve materialen voor het vervaardigen van vezels om papier mee te maken. In 2022 won de papierfabrikant twee prijzen bij het internationale congres Eurosac Grand Prix voor zijn papier van suikerbietenvezel.

Personeelsstakingen

Het bedrijf heeft er een aantal zware jaren op zitten, de coronacrisis was een „flinke klap” voor Crown Van Gelder, aldus de directeur in een interview met NRC in september 2021. Net als veel andere sectoren kreeg de papiersector de afgelopen jaren te maken met problemen in de aanleveringsketens door grondstoffentekorten en hoge transportprijzen. Bovendien nam de vraag naar papier voor karton toe, omdat er meer bij consumenten thuis werd bezorgd. De papierprijzen stegen tijdens de pandemie soms wel met tientallen procenten.

Vlak voor de pandemie uitbrak in 2020 dreigden er bovendien nog stakingen bij de papierfabriek. Werknemers eisten een flinke loonsverhoging, nadat er twee jaar eerder een reorganisatie had plaatsgevonden en de cao zonder salarisverhoging werd verlengd. „Medewerkers hebben zich daarna hard ingezet om de organisatie weer gezond te maken. Dit heeft ertoe geleid dat er in 2019 zwarte cijfers zijn geschreven”, aldus de FNV destijds. Afgelopen mei sloten de vakbondsleden en Crown Van Gelder een nieuwe cao af.

De curatoren zijn momenteel in gesprek met meerdere geïnteresseerde partijen, zowel Nederlandse als buitenlandse, voor een mogelijke overname.