Opinie

De kracht van het algoritme in ieder huis

Column

Rosanne Hertzberger

En weer komt er gereedschap beschikbaar dat onze jeugd gaat verpesten. Ze zijn al agressief geworden van hun videogames, geperverteerd door online porno, depressief van sociale media en nu gaat ChatGPT hun laatste beetje schrijfvaardigheid om zeep helpen.

Ik denk zelf dat het zoals altijd niet zo’n vaart zal lopen. Wie bijvoorbeeld denkt dat studenten makkelijk ChatGPT hun scriptie kunnen laten schrijven is duidelijk niet op de hoogte van het huidige niveau. Ook voor de introductie van het model kon je gekopieerde zinnen er zonder moeite tussen uit plukken. Daar had je die plagiaatcheck echt niet voor nodig. Een soepel lopende zin met passend taalgebruik en correcte spelling valt in veruit de meeste scripties direct op.

Nee hoor, de kinderen zullen blijven typen en typen en typen. Werkstukken, projecten, scripties, lappen tekst produceren. Ik vond afgelopen week één van de werkstukken terug uit mijn basisschooltijd. Het betrof een opsomming van de verschillende categorieën muziekinstrumenten, aangevuld met obligate details over de strijkstok van de viool en het plectrum voor de gitaar met daarbij zorgvuldig knip- en plakwerk van uitgeprinte plaatjes, met een perforator netjes in een mapje geplaatst. Bezigheidstherapie. Al die informatie hadden we natuurlijk opgezocht in knipselmappen en bibliotheekboeken. We leerden informatie ontsluiten op een manier waar we later helemaal niets meer aan hadden. Het waren gortdroge invuloefeningen.

Het is een godsgeschenk dat dat allemaal wat sneller kan. En ik ben benieuwd hoe dit model de wereld in stroomversnelling gaat brengen. In ieder geval lijkt het een heleboel mensen een heleboel tijd te gaan besparen: in het onderwijs is het voornamelijk de docent die profiteert. ChatGPT kan examens maken en al die lappen getypte tekst nakijken. Langdradige boeken of essays worden in een handomdraai samengevat tot de kern. Ik hoop dat ik dankzij ChatGPT helemaal nooit meer van mijn leven een formulier hoef in te vullen of een al getypte en afgewezen subsidieaanvraag in een nieuw format opnieuw in te dienen. En het model kan je binnen een mum van tijd vertellen waarom een stukje broncode het niet doet of hoe je het kan verbeteren. Dit model gaat een hele generatie aan programmeurs overbodig maken. Al die slimme mensen die hun dagen slijten met het typen en debuggen van code kunnen nu iets nuttigs gaan doen met hun leven. Er zijn genoeg sectoren die hunkeren naar nieuwe mensen.

Toch is ook die tijdswinst verre van zeker. De belofte werd altijd gemaakt over robots en AI maar werd nooit ingelost. Het werd nooit rustiger, we gingen alleen maar harder werken. Mensen vinden altijd wel weer iets nieuws om elkaar mee bezig te houden. Iets met veiligheid, privacy, een datamanagementofficer erbij, een inspectie of een audit, of we voegen een extra managementlaag toe, dat kan altijd. Misschien kunnen we nog wat extra formulieren bedenken die anderen moeten invullen en die we naar elkaar kunnen rondmailen.

En toch ben ik hoopvol. Het zijn precies dit soort inventies, incrementele verbeteringen van eerdere modellen die de wereld opschudden en echt veranderen. Dezelfde techniek, maar dan op een grotere schaal, of makkelijker of goedkoper. Een techniek die eindelijk veilig kan worden ingezet, zoals kernenergie. Of die toegankelijk wordt voor het grote publiek zoals de computer. Er was al een manier om het genoom uit te lezen, te veranderen, te knippen en te plakken, maar CRISPR-Cas maakte dat alles veel en veel makkelijker. En de DNA-lezer (sequencer) is geen miljoenen kostend apparaat meer, maar zo groot als een marsreep die je met een kabeltje aan je laptop verbindt. Er was al een computer, een indrukwekkend ding, maar pas toen hij beschikbaar kwam voor het grote publiek, met een interface waar elke leek mee aan de slag kon, een toetsenbord en een muis, en op een bureau paste, toen pas veranderden computers de wereld.

We hadden al een zoekmachine en een model met alle kennis in de wereld. Maar nu kan iedereen er wereldwijd mee converseren. De informatie en kracht van het algoritme wordt nu in ieders woonkamer geïntroduceerd. Misschien is dit het moment dat het echt de wereld in beweging gaat brengen.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.