Recensie

Recensie Film

‘Return to Dust’: ontroerende boerenfilm die Xi Jinping even slecht uitkwam

Drama Het elegische ‘Return to Dust’ over twee rurale krabbelaars die zich aan elkaar vastklampen kwam de Chinese communistische partij afgelopen september slecht uit.

Renlin Wub en Hai-Qing (rechts) in het elegische ‘Return to Dust’.
Renlin Wub en Hai-Qing (rechts) in het elegische ‘Return to Dust’.

Return to Dust van regisseur Li Ruijun was dit jaar een bescheiden succes tussen de oorlogszuchtige blockbusters waarmee de overheid het Chinese volk momenteel klaarstoomt voor een grimmige toekomst. In februari debuteerde de film op het filmfestival van Berlijn, in China trok Return to Dust onverwachts veel bezoek tot hij eind september na een paar weken abrupt uit het aanbod van de Chinese bioscopen en streamingdiensten werd gehaald. Op zoekmachine Weibo bleek hij eveneens tot stof wedergekeerd.

Ging Return to Dust ten onder aan zijn succes? Voor een arthousefilm trok hij verrassend veel publiek. Te veel; in de aanloop naar het partijcongres van oktober dat Xi Jinping tot keizer zalfde was zo’n inkijkje in een armoedig plattelandsbestaan vermoedelijk even niet welkom.

Return to Dust is een simpel verhaal over twee outcasts in de noordoostelijke provincie Gansu die door beider families aan elkaar gekoppeld worden om van het gedonder af te zijn. Ma Youtie is vierde zoon: een bedeesde, zorgzame goedzak die zelfs begaan is met het lot van kikkervisjes. Cao Guiying – als enige gespeeld door een professioneel actrice, Hai Qing – is een onvruchtbare vrouw die in haar broek plast. Twee afdankertjes dus; aanvankelijk wonen ze in een kot, maar dat gaat tegen de grond als dat geld oplevert. Ma ziet Cao aanvankelijk als lastezel, maar ook voor zijn ezel heeft hij consideratie. Terwijl ze hun eigen stulpje bouwen uit gedroogde klei groeit iets van liefde. Ze begrijpen en vertrouwen elkaar, leiden een simpel bestaan van ploegen, zaaien, oogsten.

Bloedgroep

De grote wereld blijft zich opdringen. Ma moet regelmatig bloed geven; hij heeft een zeldzame bloedgroep. Zijn broer wil dat hij naar een flatje verhuist van de overheid; daar kan de familie haar voordeel mee doen. Bureaucraten zijn niet zozeer kwaadaardig, ze zien Ma en Cao gewoon niet in de berm zitten terwijl zij in hun witte auto’s passeren. De Chinese film-titel luidt ‘Verborgen in het stof’ – een iets andere subtekst dan het onheilspellende Return to Dust.

Het is een brave, kuise film met milde maatschappijkritiek waar verkleinwoordjes zich opdringen; Return to Dust gaat over kleine mensjes met bescheiden wensjes, hartverwarmend vertolkt, met magische momenten van tederheid en natuurlyriek. Het voelt als een inkijkje in een onbedorven, archaïsch boerenbestaan waar liefde groeit in het zweet des aanschijns. Met een hint van sentimentele armoedeporno misschien, maar in zijn evocatie van een simpel leven in het ritme der seizoenen benadert Return to Dust de magie van klassiekers als Ermanno Olmi’s De Klompenboom: ontroerend en authentiek, al is dat laatste uiteraard een illusie. Gaat dit in het huidige China al te ver, dan hoeven we van de Chinese film voorlopig niets te verwachten. Eigenlijk doen we dat ook niet.

Film Bekijk een overzicht van onze recensies over film