Interview

‘Het is belangrijk dat deze cartoon is gepubliceerd’

Sanaz Bagheri Cartoonist

Wat verwacht de Iraanse Sanaz Bagheri, wier cartoon van Ali Khamenei donderdag in Charlie Hebdo stond, van het Iraanse verzet?

De cartoon van Sanaz Bagheri uit Charlie Hebdo.
De cartoon van Sanaz Bagheri uit Charlie Hebdo.

Op 9 december zag de Iraanse Sanaz Bagheri (35) een oproep op Instagram: „Charlie Hebdo lanceert een internationale wedstrijd om karikaturen te maken van de hoogste leider van de Islamitische Republiek Iran”, luidde de openingszin op het account van Charlie Hebdo. De in Nederland wonende Bagheri had nog genoeg cartoons van Ali Khamenei liggen en zond ze allemaal in.

Acht jaar na de bloedige terreuraanslag op het satirische Franse weekblad kwam Charlie Hebdo donderdag met een speciale editie. „Het was onze bedoeling om de strijd van de Iraniërs voor vrijheid te steunen door hun religieuze leider uit een ander tijdperk belachelijk te maken en hem zo in de historische vergetelheid te brengen”, staat vermeld op de website.

Lees ook Ayatollah Ali Khamenei: van kosmopoliet naar religieuze dinosaurus

In het nummer van Charlie Hebdo wordt ayatollah Ali Khamenei onder meer afgebeeld met een bom als tulband en verdrinkt hij op een cartoon in een zee van bloed. Die laatste spotprent is afkomstig van Bagheri. „Tot mijn grote verrassing wilden ze het publiceren. Er namen heel veel cartoonisten deel aan die competitie. Ik was ook heel blij en vereerd omdat Charlie Hebdo een heel controversieel blad is voor de Iraanse autoriteiten. Daarom is het extra belangrijk dat deze cartoon is gepubliceerd.”

Waarom is dat zo?

Bagheri: „Ik beschouw dit nummer van Charlie Hebdo als een symbool van verzet. Het Franse blad staat achter de demonstranten in Iran. Je ziet ook dat het Iraanse regime is geraakt door deze publicaties. Ze hebben opgeroepen om het niet te publiceren, maar gelukkig is dat wel gebeurd.”

Ben je niet bang voor de gevolgen van je cartoon?

„Niet echt. Ik weet dat het regime gevaarlijk kan zijn, maar wat ik doe is niets bij wat de demonstranten in Iran doen. Ik verblijf op een veilige plek.”

Toch adviseert de politie Bagheri nu, na een interview dat ze gaf aan de nieuwswebsite NU.nl, om media te vragen haar woonplaats niet te vermelden. De cartoons in Charlie Hebdo stuitten op felle kritiek in Iran.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken sprak op Twitter van een „beledigende en onfatsoenlijke daad” tegen hun geestelijk leider. De Franse minister van Buitenlandse Zaken reageerde scherp op de kritiek: „In Frankrijk hebben we vrijheid van meningsuiting, in tegenstelling tot Iran.”

Wanneer besloot je om cartoonist te worden?

„In Iran had ik niet veel cartoons gemaakt. Ik heb het mezelf jaren geleden echt moeten leren. Drie cartoons zijn uiteindelijk in Iran gepubliceerd, maar ik stopte ermee omdat het te gevaarlijk werd.

„Toen ik meer dan drie jaar geleden naar Nederland kwam, probeerde ik het tekenen weer op te pakken. Ik doe het nu professioneel en probeer constant nieuwe cartoons te maken. Over het algemeen gaan mijn cartoons over verslechterende mensenrechten, maar nu probeer ik vooral het Iraanse autoritaire regime te bestrijden.”

Wat hoor je van je vrienden en familie in Iran?

„Veel Iraniërs reageerden verbolgen toen ik in Nederland met het publiceren van cartoons begon. Ze zeiden dat het heel gevaarlijk was. Dat boeide mij vrij weinig. Ik wilde vechten tegen het regime. Sinds de protesten van de zomer losbarstten, vormen alle Iraniërs over de hele wereld een blok tegen de autoriteiten. Iedereen vecht nu. Ik heb veel Iraanse vrienden in Nederland die voorheen niks deden, maar nu vooraan staan in de strijd.”

Lees ook Jonge Iraniërs betalen hun protest met opsluiting of executie

Hoe kijk je naar de huidige situatie in Iran?

„Het is hartverscheurend, maar ik geloof in de kracht van de protesten. Ik denk zelfs dat we ons bevinden in een revolutie. Ik zie ook dat de autoriteiten de demonstranten bedreigen, martelen en zelfs vermoorden. Maar de protesten gaan voortvarend door, de demonstranten zijn heel dapper. Op den duur wordt het regime omver gestoten en zal het doel van de protesten worden behaald: de terugkeer van onze vrijheid.

„Vijf jaar geleden zou ik naast de demonstranten in Iran staan, maar nu ik in Nederland woon, probeer ik vanuit hier mijn steentje bij te dragen. Ik probeer met brieven druk uit te oefenen op westerse overheden, zodat ook zij de geluiden in Iran horen. En nu probeer ik met mijn cartoons van invloed te zijn.”

Hoe zie je de toekomst van Iran?

„Ik ben ervan overtuigd dat de Iraniërs doorgaan tot het regime valt. Niemand wil meer terug naar het verleden. Intussen probeer ik te doen wat ik kan: ik blijf cartoons maken en aan de zijde staan van mijn strijdende landgenoten.”