Surinaamse stichtingen stappen naar rechter wegens excuses slavernijverleden

Slavernijverleden De stichtingen vinden dat de voorbereiding van het kabinet voor de excuses onzorgvuldig is en schadelijk voor nazaten van tot slaaf gemaakten.
Het Rotterdams Slavernijmonument aan de Lloydkade.
Het Rotterdams Slavernijmonument aan de Lloydkade. Foto Remko de Waal/ANP

Vijf Surinaamse stichtingen stappen naar de rechter om de vermeende excuses die het kabinet van plan is aan te bieden voor het slavernijverleden. Dat heeft advocate Joancy Breeveld donderdag bevestigd aan persbureau ANP na berichtgeving in dagblad Trouw. Ze eisen dat er nog geen excuses worden gemaakt op 19 december, onder meer omdat de regering eerst helder moet hebben waarvoor ze zich verontschuldigt.

Twee weken geleden lekte via de media uit dat het kabinet van plan is op 19 december excuses te maken. Sindsdien is grote verwarring over deze datum ontstaan, omdat het kabinet niet bevestigde dan excuses te zullen maken en enkel stelde met „een reactie” te komen. Belangengroepen waren kritisch, omdat niet met hen overlegd zou zijn over de datum en invulling van de excuses en deze bovendien te snel, met te weinig voorbereidingstijd, zouden komen. Zij opperden de afgelopen weken om 1 juli 2023 te hanteren voor de spijtbetuigingen. Het is dan 150 jaar geleden dat de laatste slaafgemaakten in Suriname werden bevrijd.

De stichtingen die een kort geding aanspannen zijn Wi Kon Na Wan, Mart Radio, Eer en Herstel, Afro-Caribische levensbeschouwing en stichting Keti Koti. Ze vinden dat de voorbereiding van het kabinet voor de excuses onzorgvuldig is en schadelijk voor nazaten van slaafgemaakten. Momenteel lopen twee onderzoeken naar het slavernijverleden, één over de rol van het koningshuis in de slavernij en de ander over het Nederlands slavernijverleden en de doorwerking daarvan in de moderne tijd. Volgens de stichtingen zou ten minste dat eerste onderzoek moeten worden afgerond voordat excuses kunnen plaatsvinden.

Lees ook: Veel tevreden gezichten na Catshuis-overleg: ‘Voor het eerst echt gehoord’

Catshuisoverleg

„De organisaties voelen zich na 160 jaar afschaffing van de slavernij door de manier waarop de excuses door het kabinet zijn voorbereid vernederd”, aldus advocaat Breeveld tegen het ANP. „Ze zijn in de allereerste plaats niet gekend in de besluitvorming. Het kabinet heeft een buitengewoon eenzijdig besluit genomen en daarmee misbruik gemaakt van zijn machtspositie.” Wanneer het kort geding van de vijf stichtingen dient, is nog niet bekend.

Donderdag vond ook een overleg plaats in het Catshuis over het verloop van de aanloop naar de excuses. Volgens betrokkenen verliep dat gesprek goed en tijdens de bijeenkomst zou zijn besloten dat er opnieuw overlegd gaat worden over 19 december als datum voor de excuses. Premier Mark Rutte gaf na afloop toe dat de voorbereidingen op de spijtbetuigingen rommelig waren verlopen. Bij het gesprek waren politici, activisten en nazaten uit Nederland, Suriname en de Caribische eilanden aanwezig. Zij zeiden na het overleg dat ze zich gehoord voelen.