Rutte bevestigt plannen slavernijexcuses niet, maar 19 december wordt ‘betekenisvol moment’

Slavernijverleden Afgelopen maand kwam naar buiten dat het kabinet van plan is op 19 december excuses aan te bieden voor het Nederlandse slavernijverleden. De premier sprak op het Catshuis met verschillende belanghebbenden over de plannen.
Johan Roozer na afloop van het gesprek op het Catshuis over de excuses van het kabinet voor het Nederlandse slavernijverleden.
Johan Roozer na afloop van het gesprek op het Catshuis over de excuses van het kabinet voor het Nederlandse slavernijverleden. Foto Remko de Waal/ANP

Premier Mark Rutte (VVD) heeft donderdagmiddag gezegd dat op 19 december een „betekenisvol moment” zal plaatsvinden. Het was na „een fundamenteel gesprek” op het Catshuis met verschillende belanghebbenden zijn eerste reactie op de ontstane onduidelijkheden rondom mogelijke kabinetsexcuses voor het Nederlandse slavernijverleden. Rutte wilde niet bevestigen dat het kabinet op 19 december excuses gaat maken, zoals eerder via de NOS naar buiten kwam. Wel start het kabinet een dialoog met betrokken organisaties uit Nederland, Suriname en de Caribische eilanden om de reactie op 19 december vorm te geven.

De NOS berichtte eind november dat het kabinet van plan is op 19 december op acht verschillende plekken excuses aan te bieden voor het slavernijverleden. Rutte noemde het „ontzettend ergerlijk” dat „delen van de plannen” zijn uitgelekt. Na 19 december, zei de premier, volgt een „doorlopend proces”. Een volgend belangrijk moment daarin is 1 juli 2023. Het is dan officieel 160 jaar geleden dat de slavernij in het Nederlandse koninkrijk werd afgeschaft. Rutte zei dat het proces pas „klaar is als de discriminatie van mensen vanwege hun huidskleur is gestopt”.

‘Willekeurig gekozen’

Belanghebbenden hebben laten weten weinig te voelen voor excuses op 19 december. Johan Roozer van het Surinaamse Nationaal Comité Herdenking Slavernij vindt het te overhaast en de datum „volstrekt willekeurig uitgekozen”. Als het kabinet de plannen zoals ze zijn uitgelekt wel uitvoert, verwacht hij dat Suriname de excuses niet zal accepteren. De meeste slavernijcomités in Nederland willen dat het kabinet op 1 juli 2023 excuses voor het Nederlandse slavernijverleden aanbiedt.

Na afloop van het gesprek op het Catshuis reageerden verschillende betrokkenen positief. Zo zei Mercedes Zandwijken, oprichter van de Keti Koti Dialoog Tafel, dat ze zich „voor het eerst echt gehoord [heeft] gevoeld”. Volgens haar heeft premier Rutte ingezien dat het „noodzakelijk is” om de dialoog aan te gaan „met de gemeenschappen die het betreft”. Rene Violenus, de gevolmachtigd minister van Sint Maarten, liet volgens persbureau ANP weten „hoopvol” te zijn over de toekomst. Volgens hem heeft het Nederlandse kabinet laten zien open te staan voor suggesties.

Met medewerking van Tristan Theirlynck.

Lees ook dit voorbeschouwende stuk: Excuses voor slavernij dreigen op een mislukking uit te lopen