Hoe een Indiase nieuwszender werd opgeslokt door de rijkste man in Azië

Media De Indiase tycoon Gautam Adani neemt NDTV over, de nieuwszender die lang gold als een van de weinige onafhankelijke en genuanceerde media. Er zijn zorgen over de onafhankelijkheid. „Wie nu in de journalistiek wil werken, wordt een makelaar” in informatie.

Gautam Adani, die zijn miljarden vergaarde in energie en logistiek, heeft ambities voor een mondiaal mediamerk.
Gautam Adani, die zijn miljarden vergaarde in energie en logistiek, heeft ambities voor een mondiaal mediamerk. Foto Indranil Mukherjee

Zijn stem was kalm als altijd, maar de boodschap die de bekende televisiepresentator Ravish Kumar vorige week verkondigde veroorzaakte consternatie in het Indiase medialandschap: hij ging weg bij nieuwszender NDTV. Per direct. Voor kijkers van de zender had hij een waarschuwing. „Elke goede kant van de journalistiek wordt in deze tijd systematisch vernietigd.”

De omineuze woorden slaan op de overname van het mediabedrijf door de tycoon Gautam Adani, de rijkste man van Azië. De mediatak van zijn Adani Enterprise had in augustus al aangekondigd indirect een belang van 29 procent in NDTV te hebben verworven. Eind november opende het een openbare bieding om zo de meerderheidsaandeelhouder te worden. Maandagavond werd bekend dat Adani 37 procent van de aandelen in bezit heeft gekregen.

Een ‘vijandige overname’ en een aanval op de persvrijheid volgens critici, want als grootste aandeelhouder krijgt hij inspraak in de aanpak van het mediabedrijf. Oprichters Prannoy en Radhika Roy verzetten zich tegen de overname en stapten op uit de holding die Adani heeft gekocht. Het echtpaar heeft nog eigen aandelen in NDTV; de grote aandeelhouders zouden dus tegenover elkaar kunnen komen te staan.

24 -uurs-nieuwszender

NDTV (New Delhi Television) geldt als een van de weinige onpartijdige mediabedrijven in India. Het begon in de jaren tachtig als productiehuis voor de publieke en destijds enige omroep Doordashan. Het lanceerde in 1998 de eerste 24-uurs-nieuwszender, tegenwoordig kunnen kijkers kiezen: NDTV India zendt uit in het Hindi, de zender 24×7 in het Engels. In de jaren 2000 zette het ook zenders voor lifestyle en financieel nieuws op, al maakten die verlies.

Onrust in de top van het mediabedrijf, deed weinig afbreuk aan het imago van de NDTV-verslaggeving. Volgens journalist Ruben Banerjee vertolkt NDTV een „geluid dat schaars is in de Indiase media”: genuanceerd en gebalanceerd kritisch, over zowel machthebbers als oppositie. „De Indiase tv-zenders zijn luid, in letterlijke en figuurlijke zin. Commentatoren en anchors schreeuwen erop los en presenteren het nieuws partijdig. Maar bij NDTV is het nieuws niet in your face”, beschrijft hij aan de telefoon.

Volgens onderzoek van het Reuters Institute for the Study of Journalism vindt driekwart van de BJP-stemmers (de heersende partij) en 81 procent van overige kiezers NDTV een betrouwbare informatiebron.

Lees ook: Vaker valt het wel mee met dat ‘breaking’

Lang opereerde het bedrijf achter de zenders onafhankelijk. Met de overname door een conglomeraat als dat van Adani - hij vergaarde zijn miljarden in onder meer in de energieproductie en logistiek - zou daaraan een einde komen. Veel andere zenders, tijdschriften en websites zijn al in handen van een andere Indiase tycoon, Mukesh Ambani. Deze twee rijkste zakenmannen in India hebben bovendien nauwe banden met premier Narendra Modi. De miljardair Adani en de politicus komen uit dezelfde deelstaat. Ze worden gezien op etentjes en in dezelfde sociale kringen.

In diezelfde periode is de pers in India steeds verder beknot, schrijven journalisten zelf en concluderen internationale organisaties ook. De BJP-regering van Modi duldt weinig openbare kritiek; journalisten worden bedreigd, met juridische vervolging wegens smaad. Fysiek geweld tegen verslaggevers is toegenomen. De persvrijheidsorganisatie Reporters without Borders zette India dit jaar meerdere plekken naar beneden op de jaarlijkse Press Freedom Index naar nummer 150, de slechtste beoordeling die het land ooit kreeg.

Schoothondjes

Vertrekkend NDTV-presentator Kumar spreekt in de afscheidsvideo die hij op YouTube plaatste van een „verwoestend effect”. Hij refereerde specifiek aan de ‘godi media’, de term geleend van het Hindi waarmee media worden aangeduid die als ‘schoothondjes’ gedwee het regeringsstandpunt innemen. „Wie nu in de journalistiek wil gaan werken, wordt een makelaar [in informatie].”

Collega-journalist Banerjee, die een boek schreef over de „diepe rot” in de Indiase pers, snapt de zorgen over de redactionele onafhankelijkheid. Dat heeft volgens hem echter niet te maken met politieke kleur: „Het is problematisch dat media worden opgeslokt in een constructie waarin zakenbelangen boven echte journalistiek worden gesteld. Geen bedrijf heeft meer de moed om tegen de overheid in te gaan. Adani is niet de enige, zeker niet de eerste, die een mediabedrijf inlijft. Het systeem is schadelijk.” Afgelopen jaren werden de wetten strenger en juridische stappen tegen kritische journalisten rancuneuzer, beaamt hij. „Het patroon van deze beïnvloeding is nu duidelijk geworden. Elke volgende regering weet nu hoe de media onder druk te zetten en het nationale narratief onder controle te houden.”

Voor Banerjee is het bemoedigend dat Ravish Kumar, alom geliefd, zijn tegenstand publiek heeft gemaakt. Hij wijst erop dat vervolgens één miljoen socialemediagebruikers zich abonneerden op zijn YouTube-kanaal: „In ieder geval zijn er Indiase nieuwsconsumenten die wél behoefte hebben aan deze soort serieuze journalistiek.” 

Of onpartijdige verslaggeving bij NDTV helemaal zou verdwijnen na een overname door Adani, moet nog blijken. De zakenman sprak in een interview met de Britse krant Financial Times eerder over zijn ambities voor een mondiaal, Indiaas mediamerk.

Correctie (28 december 2022): in een eerdere versie van dit artikel stond Adani’s naam verkeerd gespeld. Dat is hierboven aangepast.