Amerikaanse basketballer Griner vrijgelaten na gevangenenruil met ‘Koopman van de dood’

Cannabisolie Afgelopen weken onderhandelden Rusland en de Verenigde Staten over de gevangenenruil tussen basketballer Brittney Griner en wapenhandelaar Viktor Boet, die donderdag plaatsvond in de Verenigde Arabische Emiraten.
In augustus werd Griner door een Russische rechtbank veroordeeld tot negen jaar cel voor drugsbezit en -smokkel.
In augustus werd Griner door een Russische rechtbank veroordeeld tot negen jaar cel voor drugsbezit en -smokkel. Foto /Evgenia Novozhenina/Reuters

De Amerikaanse topbasketballer Brittney Griner (32) is donderdag vrijgelaten in een gevangenenruil met Rusland. Ze werd geruild voor de beruchte wapenhandelaar Viktor Boet. Dat melden officiële bronnen binnen het Witte Huis volgens persbureau AP. Afgelopen weken onderhandelden Rusland en de Verenigde Staten over de gevangenenruil en vorige week is de Amerikaanse president Joe Biden definitief akkoord gegaan met die deal, zo melden bronnen. De ruil vond donderdag plaats in de Verenigde Arabische Emiraten.

In een toespraak zei Joe Biden donderdag dat hij in nauw contact was gebleven met Griner sinds haar arrestatie begin dit jaar. Griner is momenteel per vliegtuig onderweg naar de VS, zo laat Biden weten in een bericht op Twitter.

Griner werd in februari op de luchthaven van Moskou gearresteerd toen de douane cannabisolie aantrof in haar bagage. Cannabis is illegaal in Rusland en er staat een maximale celstraf van tien jaar op. In augustus werd de basketballer door een Russische rechtbank veroordeeld tot negen jaar cel voor drugsbezit en -smokkel. In november werd Griner overgebracht naar het beruchte Russische strafkamp IK-2, waar ook de Russische oppositieleider Aleksej Navalny vastzit.

Wapenhandelaar

De VS beweerden dat Griner ten onrechte werd vastgehouden en zeiden dat er sprake was van ‘gijzeldiplomatie’, oftewel het vastzetten van buitenlanders om de regering van hun land onder druk te zetten. Rusland heeft dit altijd ontkend, maar zei wel open te staan voor een gevangenenruil.

Die ruil draaide om de Russische wapenhandelaar Viktor Boet. Boet, ook wel bekend als de ‘Koopman van de Dood’, zat een 25-jarige gevangenisstraf uit in de VS. Volgens Amerikaanse aanklagers leverde hij wapens aan onder meer Al-Qaida, de Taliban en Hezbollah. Er gingen ook geruchten dat Boet samenwerkte met de Russische geheime dienst, maar deze samenwerking wordt door zowel Boet als het Kremlin ontkend.

De Amerikaanse Paul Whelan, een gedetineerde ex-marinier die de VS samen met Griner in ruil voor Boet terug wilden halen, is achtergebleven. Whelan werd in 2018 in Rusland gearresteerd wegens spionage en in 2020 veroordeeld tot zestien jaar gevangenisstraf. Volgens Biden werd de zaak van Whelan „anders behandeld” dan de zaak van Griner, waardoor het niet lukte om Whelan terug te halen. Maar, verzekerde Biden, Whelan zal „nooit vergeten worden” en de Amerikaanse regering zal niet opgeven totdat ook hij wordt vrijgelaten.

Tegen CNN zegt Whelan dat hij zich er altijd van bewust was dat hij in een „andere categorie” was geplaatst dan Griner. „Ze hebben me altijd beschouwd als van een hoger niveau dan andere criminelen van mijn soort.” In een telefoongesprek vanuit het strafkamp waar hij wordt vastgehouden zegt Whelan „zeer teleurgesteld” te zijn dat de Amerikaanse regering niet meer heeft gedaan om zijn vrijlating te bewerkstelligen. „Ik begrijp niet waarom ik hier nog steeds zit.”

Lees ook dit profiel over Viktor Boet: ‘Koopman van de Dood’ komt mogelijk vrij in gevangenenruil van VS met Rusland