Opinie

De principes van Anneke Goudsmit

Anneke Goudsmit schudt zachtjes haar hoofd. Het oud-Tweede Kamerlid voor D66 volgt de discussie over het verstrekken van de abortuspil door de huisarts met interesse. Maar of het een goede zet is? „Ik aarzel.” De Eerste Kamer heeft dinsdagmiddag net ingestemd met de initiatiefwet van GroenLinks, D66, VVD en PvdA die de versoepeling mogelijk maakt, als Goudsmit (89) er eens goed voor gaat zitten in haar huis aan de rand van de provincie Utrecht. „Het klinkt op zich goed maar over de praktische uitvoering heb ik mijn bedenkingen.”

Ze weet waar ze het over heeft. Begin jaren zestig – Goudsmit was advocaat in Amsterdam – hoorde ze dat een vader van een goede kennis in de gevangenis was beland. De man had als arts een vrouw geholpen met abortus. Illegaal en dus strafbaar. „Absurd vond ik dat”, zegt Goudsmit.

Die opvatting bracht haar als Kamerlid „voortdurend” in botsing met Dries van Agt, minister van Justitie en leider van de Katholieke Volkspartij. „Een aardige man met wie ik het principieel oneens was.” Abortus was illegaal en Van Agt wilde de wet op dat punt actief gaan handhaven. Zo bond de KVP’er in 1974 actief de strijd aan met abortuskliniek Bloemenhove in Heemstede, tot ergernis van Goudsmit.

Maar haar plan om Van Agt met een Kamermotie te stoppen werd niet gesteund door haar fractie. Partijleider Hans van Mierlo durfde het volgens haar niet aan. „Hans zei tegen me: ‘Misschien stapt Van Agt dan wel uit de regering’.” Goudsmit lacht bij de herinnering. „Wat zou dat goed zijn geweest!”

De werkelijkheid was anders. De coalitierijen moesten gesloten blijven, de macht ging boven het principe. „De reden voor mij om te stoppen als Kamerlid en mijn lidmaatschap van D66 op te zeggen.” Wat Van Mierlo ook probeerde. „Hans was een fijne man, maar mijn besluit stond vast. Ik vond en vind dat een vrijzinnige partij als D66 op zo’n principieel punt voet bij stuk moet houden.”

Het is een van de keren tijdens het gesprek waarop ze moet lachen. „Dat zou tegenwoordig een enorm dispuut zijn geworden op sociale media. Ik kreeg destijds één brief van een medestander en één van een tegenstander. Daar bleef het bij.”

Dat de abortuspil eenvoudiger zal zijn te verkrijgen voor vrouwen, vindt ze goed. Haar twijfel zit ’m in de uitvoering door de huisarts. „Volgens mij heeft die het al druk genoeg.” Bovendien, zegt ze: het bespreken en afbreken van een zwangerschap vergt kennis en ervaring. „Mijn angst is dat straks de assistent van de huisarts die pil verstrekt.”

Bij het weggaan vraag ik of ze Van Agt ooit nog heeft gesproken. „Nee”, zegt ze. „En het zal er ook niet meer van komen. Glimlachend: „Al kon je altijd goed een glas wijn met hem drinken.”

Hugo Logtenberg is redacteur van NRC.