Tankers liggen in de file door een EU-prijsplafond voor Russische olie

Sancties tegen Rusland Turkije wil voorkomen dat onverzekerde schepen met olie op de Bosporus varen. Nieuwe EU-regels tegen Rusland zorgen zo voor een file, die verder kan oplopen.

Een olietanker bij de Bosporus, onderweg naar de Zwarte Zee. Rusland heeft gezegd geen zaken te doen met landen die westerse sancties eerbiedigen.
Een olietanker bij de Bosporus, onderweg naar de Zwarte Zee. Rusland heeft gezegd geen zaken te doen met landen die westerse sancties eerbiedigen. Foto Reuters/Yoruk Isik

Zeker twintig olietankers wachten in Turkse wateren om via de Bosporus in de richting van de Middellandse Zee te kunnen varen. Turkse autoriteiten eisen een bewijs dat de olietankers verzekerd zijn voordat ze vanuit de Zwarte Zee door mogen varen.

Eind vorige week bereikten de EU-lidstaten een akkoord over een prijsplafond voor Russische olie. Het plafond is vastgesteld op 60 dollar per vat, terwijl de Europese Brent-olie momenteel 82 dollar per vat waard is. Schepen die Russische olie vervoeren die meer dan 60 dollar per vat heeft gekost, kunnen niet meer verzekerd worden. Tegelijkertijd heeft Rusland aangekondigd geen zaken met landen te doen die zich aan het prijsplafond gaan houden.

De nieuwe afspraken, afgelopen weken ingevoerd door de G7-landen, verklaren de Turkse angst voor onverzekerde schepen. De nieuwe regels van Turkije gelden voor alle tankers die olie vervoeren vanuit de Zwarte Zee, dus ook voor schepen met olie uit Kazachstan. Volgens bronnen die de Financial Times heeft gesproken, hebben veel vertraagde schepen Kazachse olie aan boord. Die Kazachse olie, die via een pijpleiding naar Russische havens wordt getransporteerd, valt niet onder het prijsplafond van de G7.

De G7, de club van de zeven grootste geïndustrialiseerde landen, heeft nog een overgangsperiode afgesproken voordat de regeling daadwerkelijk wordt ingevoerd. Olie die vóór het akkoord van dit weekend op een schip is geladen en vóór 19 januari op zijn bestemming aankomt, is uitgezonderd van de sanctie. Desondanks vragen de Turkse autoriteiten sinds afgelopen vrijdag al om extra garanties van verzekeraars.

Lees ook dit artikel: Europees prijsplafond voor Russische olie gaat maandag in: economische oorlog tegen Rusland in explosieve fase

Opgelopen wachttijd

De Noorse maritieme verzekeraar Skuld stelt tegenover persbureau Reuters dat de Turken geen genoegen nemen met een algemene verklaring dat het schip is verzekerd, maar dat om tal van details wordt gevraagd. Die informatie is niet op heel korte termijn te leveren, denkt de Noorse verzekeraar. Daardoor kan de file nog oplopen: dagelijks worden miljoenen vaten olie via de Bosporus en de Dardanellen van de Zwarte Zee naar het westen vervoerd.

Volgens expediteur GAC is de wachttijd aan de oostkant van de Bosporus dinsdag tot vier dagen opgelopen. Dat was vorige maand minder dan een dag. Bij de Dardanellen gaat het in westelijke richting ook om een wachttijd van vier dagen, tegen maximaal anderhalve dag in november.

Schepen die geen ruwe olie, maar olieproducten zoals diesel en petroleum vervoeren, worden wel doorgelaten door de Turkse autoriteiten. Sancties op die geraffineerde producten gaan pas vanaf februari in. Het prijsplafond geldt ook niet voor álle landen die de sancties willen invoeren. G7-lid Japan mag bijvoorbeeld dagelijks 170.000 vaten Russische olie kopen die wordt gewonnen in Ruslands verre oosten. Japan is verstoken van eigen energiebronnen en is afhankelijk van import.

Om de effecten van oliesancties zoveel mogelijk te verzachten, heeft Rusland naar verluidt ‘een schaduwvloot’ aangelegd van minimaal honderd tankers. Het is onduidelijk in welke mate deze tankers het prijsplafond en de verzekeringsgaranties kunnen ontduiken.

Lees ook dit artikel: De Europese energiecrisis is nog lang niet voorbij, en Poetin heeft nog meerdere troeven in handen