Overheid helpt vooral hoogste inkomens bij verduurzaming, zegt de Nationale Ombudsman

Ongelijkheid Mensen met lage inkomens zijn het meest gebaat bij een lagere energierekening, maar worden het minst geholpen door de overheid, concludeert de Ombudsman in een nieuw rapport.

In nieuwbouwwijk Park Zestienhoven in Rotterdam hebben huiseigenaren volop zonnepanelen laten plaatsen.
In nieuwbouwwijk Park Zestienhoven in Rotterdam hebben huiseigenaren volop zonnepanelen laten plaatsen. Foto Hans Rhoon/ANP

Overheidshulp om de energierekening te verlagen komt nauwelijks terecht bij mensen die dit het hardst nodig hebben. Dat concludeert Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen in een vrijdag verschenen rapport.

Van subsidies en regelingen voor verduurzaming profiteren vooral burgers die deze maatregelen zelf ook prima kunnen betalen. De groep die „in de knel dreigt te komen” weet de overheidsregelingen „niet goed of helemaal niet te vinden”, schrijft de Ombudsman. Op gemeentelijke websites is informatie hierover slecht vindbaar of „technisch en ontoegankelijk” geschreven. Daarnaast kan lang niet iedereen gebruik maken van zulke overheidsregelingen.

Lees ook dit stuk over de stijgende energieprijzen: In Bad Nieuweschans vrezen mensen dat het laatste beetje leven uit het dorp wordt geperst

De Ombudsman ziet vooral een groot verschil tussen kopers en huurders. Huurders zijn afhankelijk van het tempo waarin hun huiseigenaar wil verduurzamen, en kunnen in de tussentijd hooguit kleine maatregelen treffen, zoals tochtstrips en radiatorfolie plaatsen.

Onderzoeksinstituut TNO becijferde een jaar terug dat een half miljoen huishoudens kampt met energiearmoede, zo’n 7 procent van het totaal. Van energiearmoede is sprake als een huishouden een groot deel van het inkomen – vaak 13 tot 20 procent – kwijt is aan energie. Ongeveer driekwart van de energiearme huishoudens huurt bij een woningcorporatie. Een op de acht heeft een koophuis, en een op de acht huurt particulier.

Met woningcorporaties heeft de overheid afspraken gemaakt over verduurzaming – al zal dit nog jaren in beslag nemen. Wie met energiearmoede kampt en particulier huurt, heeft nog meer onzekerheid. Voor deze groep lijkt de overheid „te weinig aandacht” te hebben, schrijft de Ombudsman. „Niet alle particuliere verhuurders zijn bereid of hebben de middelen” om snel te verduurzamen.

Subsidie moet laagdrempeliger

Wie een koophuis heeft, kan in theorie zelf maatregelen nemen. Maar lang niet alle kopers hebben daar genoeg geld voor. Zeker niet voor de maatregelen die de energierekening het meest omlaag kunnen brengen, zoals isolatie of zonnepanelen. Daar bestaan subsidies voor, maar die komen pas na afloop. Lang niet alle huiseigenaren zijn in staat de maatregelen voor te financieren. Eerder dit jaar concludeerde De Nederlandsche Bank al dat zulke subsidies vooral de midden- en hogere inkomens bereiken.

Lees ook dit interview met Ombudsman Reinier van Zutphen: ‘Ik zie mensen die niet genoeg hebben om van te leven’

Deze regelingen moeten laagdrempeliger worden, vindt de Ombudsman. En ze moeten „proactief” worden aangeboden aan huishoudens in energiearmoede. Daarvoor is het nodig dat gemeenten weten in welke buurten de meeste energiearmoede voorkomt. Sommige gemeenten zijn goed bezig op dat vlak, volgens de Ombudsman, en gaan in deze buurten langs de deuren. Andere gemeenten richten zich vooral op het aanbieden van informatie op hun website. Deze verschillen tussen gemeenten, schrijft Van Zutphen, zijn nog „te groot”.