Ribbens geeft door: vijf glazen kandelaars van Timo Sarpaneva

Ribbens geeft door Elke maand geeft NRC Magazine een gebruikt designvoorwerp weg. Dit keer: vijf kandelaars van Timo Sarpaneva.

Foto Benning & Gladkova

In massa geproduceerde huishoudelijke voorwerpen die op een bepaalde manier toch exclusief zijn. Het is een kwaliteit waar veel hedendaagse ontwerpers naar op zoek zijn. De Finse ontwerper Timo Sarpaneva deed in 1964 een vondst waarmee hij unieke glazen schalen en vazen in grote oplagen kon maken. Dik glaswerk met een ruw oppervlak. De voor het glasblazen benodigde houten mallen liet hij opzettelijk vernielen door herhaald contact met glas van 500 graden Celsius. Door de hitte verkoolden de mallen deels en ontstond het willekeurige ijs-effect dat de ontwerper voor ogen stond. Elke keer dat in de mal een nieuw Finlandia-glaswerk werd geblazen, veranderde de korrelstructuur een klein beetje. Dezelfde techniek gebruikte Sarpaneva in 1966 ook voor zijn Festivo-kandelaars. Beide producten spraken een groot publiek aan. Omdat de kostbare houten mallen snel sleten stapte fabrikant Iittala later over op metalen mallen.

Sarpaneva (1926-2006) behoorde met Alvar Aalto en Tapio Wirkkala tot de ontwerpers die Finland na de oorlog een reputatie als designland bezorgden. Opgeleid als grafisch vormgever (hij ontwierp het nog altijd gebruikte rode Iittala-logo) hield hij zich vooral bezig met industrieel design. Hij ontwierp potten en pannen, keramische serviezen en textiel, maar glas was zijn favoriete medium. Hij hield zo van glas, zei hij, omdat je met glas zo goed licht kunt vastleggen. „Glas is erg mysterieus, het verandert de hele tijd. Dat maakt het magisch.” Volgens glaskenners lijkt het alsof zijn glasontwerpen elementen van Finland zelf bevatten. Dat zijn glazen en vazen het licht tonen alsof je het ziet vanonder het ijs dat de zee bedekt.

De vijf kandelaars die NRC Magazine doorgeeft zijn gekocht op Marktplaats. Verkoper Tineke van Gool uit Waalwijk verzamelt „tweedehands design en mooi glas”. Graag zou ze daarmee een winkeltje openen. Door de pandemie kwam het daar helaas nog niet van.