Oorlog in Oekraïne

Russische aanklager eist 9 jaar cel tegen oppositieleider Jasjin wegens ‘nepnieuws’ over Boetsja

In dit blog doet NRC verslag van de ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne. Lees meer stukken in ons dossier.

Dit blog is gesloten

We sluiten dit Oekraïneblog af. Lees verder in het volgende blog.

Russische aanklager eist 9 jaar cel tegen oppositieleider Jasjin wegens ‘nepnieuws’ over Boetsja

De Russische aanklager heeft maandag negen jaar cel geëist tegen oppositiepoliticus Ilja Jasjin. Dat meldt het onafhankelijke Russischtalige medium Current Time. Jasjin staat terecht voor zijn uitspraken over Russische oorlogsmisdaden in de Oekraïense plaats Boetsja, die door de openbaar aanklager worden afgedaan als „nepnieuws”.

Jasjin werd in juni opgepakt omdat hij bevelen van de politie niet zou hebben opgevolgd. Toen hij in juli zou worden vrijgelaten, werd hij meteen opnieuw gearresteerd. Ditmaal voor zijn uitspraken over oorlogsmisdaden door Russische strijdkrachten in Boetsja, gedaan tijdens een live-uitzending op Youtube in april. Door de vondst van tientallen lichamen van burgers te beschrijven als „een apocalyptisch beeld, zoals in horrorfilms” zou hij de Russische krijgsmacht in diskrediet hebben willen brengen. De aanklager hield vol dat Jasjin wist dat het in Boetsja ging om „een provocatie van het Kiev-regime”

De oppositieleider is een van de weinige Kremlin-critici die in Rusland is gebleven en zich is blijven uitspreken sinds Moskou steviger optreedt tegen dissidenten, onder wie Aleksej Navalny. Tijdens de zitting in Moskou noemde Jasjin de aanklacht „politiek gemotiveerd” en stelde dat hij in de Youtube-video officiële Russische bronnen aanhaalde, gevolg door Oekraïense verklaringen om zijn publiek een objectief beeld te geven.

De Russische oppositieleider Ilja Jasjin staat terecht in een rechtbank in Moskou voor het verspreiden van „nepnieuws”. Foto Maxim Shipenkov/EPA

Grootschalige raketaanvallen in Oekraïne, enkele uren na explosies in Rusland

In Oekraïne heeft een nieuwe golf raketaanvallen plaatsgevonden, uitgevoerd door Russische gevechtsvliegtuigen. Volgens Oekraïense autoriteiten zijn er maandag woningen en elektriciteitsvoorzieningen geraakt. Bij de aanvallen zijn ten minste twee doden gevallen. Of de aanvallen een vergeldingsactie zijn voor de explosies die maandagochtend plaatsvonden op twee Russische luchtmachtbases is onbekend. Het is nog niet duidelijk of Oekraïne verantwoordelijk is voor die aanval.

Volgens Oekraïense media hebben er explosies plaatsgevonden in onder andere Tsjerkasy, Kryvy Rih en Odessa. Een woordvoerder van de Oekraïense luchtmacht waarschuwt dat de Russen mogelijk in meerdere golven aan zullen vallen, om het voor de Oekraïense luchtmacht lastiger te maken om raketten te blijven weren.

Ukrenergo, het Oekraïense elektriciteitsbedrijf, noemt de aanvallen „de achtste massale raketaanval door een terroristisch land”. Door de aanvallen viel op veel plekken de elektriciteit uit. In Kiev zit 40 procent van de stad volgens de gouverneur van de regio zonder stroom, aldus persbureau Reuters. De Oekraïense overheid spreekt van een bewuste strategie: Rusland zou het gemunt hebben op energievoorraden en -infrastructuur, om zo de Oekraïense bevolking een koude winter in te sturen.

Gemeentewerkers ruimen maandag puin bij een kerk in Donetsk. Foto Alexander Ermochenko/Reuters

Explosies bij militaire vliegvelden diep in Rusland

Op twee Russische luchtmachtbases in de Russische regio’s Ryazan en Saratov hebben maandagochtend explosies plaatsgevonden, waarbij in totaal drie mensen omkwamen. Dat melden Radio Free Europe en Russische staatsmedia. Wie of wat de explosies hebben veroorzaakt, is vooralsnog onduidelijk. Opvallend is dat de ontploffingen diep in Rusland plaatsvonden, op zo’n zeshonderd kilometer van de grens met Oekraïne.

De vliegvelden dienen als uitvalsbasis voor Russische lange-afstandsbommenwerpers. Deze grote vliegtuigen worden onder meer gebruikt om kruisraketten af te vuren op Oekraïne. Het aantal bommenwerpers dat gestationeerd is in Saratov is recentelijk uitgebreid, aldus defensiemedium The Drive.

Vooralsnog is niet bevestigd dat Oekraïne toegang heeft tot de technologie die nodig is om doelen zo ver van de frontlinie te bereiken. Westerse landen leveren bewust geen wapens die makkelijk gebruikt kunnen worden door Oekraïne om Russisch grondgebied aan te vallen.

In augustus zijn ten minste zeven Russische oorlogsvliegtuigen vernietigd op een luchtmachtbasis op het in 2014 door Rusland bezette schiereiland de Krim. Oekraïne heeft weken later verantwoordelijkheid opgeëist voor die aanval.

Lees ook Oekraïne strijdt met steeds zwaardere westerse wapens

Een Tu-95 bommenwerper vliegt over Moskou tijdens een parade. Foto Maxim Shipenkov/EPA

VN: mogelijk geen grote stroom Oekraïense vluchtelingen meer naar EU-landen

VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR verwacht niet dat er nog grote stromen Oekraïense vluchtelingen hun toevlucht zullen zoeken in EU-landen. Dat heeft UNHCR-chef Filippo Grandi zondag gezegd in een interview in Der Spiegel.

„Degenen die tot nu toe in Oekraïne zijn gebleven, hebben minder contacten in Europa of zijn minder mobiel”, aldus Grandi. De UNHCR-baas verwacht dat zij voornamelijk binnen Oekraïne vluchten en dat zij meer steun nodig zullen hebben.

Zondag zei de Duitse ambassadeur in Londen nog te vrezen voor grote aantallen migranten vanuit Oekraïne. Door het koude weer en de Russische bombardementen op de infrastructuur van Oekraïne zitten veel inwoners zonder stroom. „We maken ons hier grote zorgen over, omdat deze aanvallen betekenen dat veel mensen gedwongen kunnen worden om de vrieskou in Oekraïne te ontvluchten.”

De oorlog in Oekraïne heeft volgens UNHCR geleid tot een van de grootste vluchtelingenstromen in decennia. Bijna acht miljoen Oekraïners zochten al elders in Europa hun toevlucht.

UNHCR-chef Filippo Grandi. Foto Stefan Wermuth/EPA

Acht mensen gearresteerd voor diefstal werk Banksy in Oekraïne

De Oekraïense politie heeft weten te voorkomen dat een kunstwerk van de Britse kunstenaar Banksy in de Kievse voorstad Hostomel is gestolen. Dat heeft de gouverneur van de regio Kiev, Oleksi Koeleba, zaterdag via zijn Telegramaccount bekendgemaakt. Volgens de lokale politiechef Andri Nebytov, geciteerd door persbureau AFP, zijn acht personen van tussen de zevenentwintig en zestig jaar oud aangehouden, nadat ze op heterdaad werden betrapt.

De groep van acht werd volgens Nebytov vrijdag betrapt tijdens het verwijderen van de afbeelding van een vrouw, staand op een stoel, met gasmasker op en een brandblusser in de handen. Een van de personen verklaarde de schildering, die was afgebeeld op de muur van een beschadigd pand in Hostomel, te hebben willen verkopen om de Oekraïense strijdkrachten te ondersteunen. De afbeelding verkeert in goede staat en is in handen van de Oekraïense autoriteiten, zo meldt gouverneur Koeleba.

Koeleba stelt verder dat alle kunstwerken van Banksy in de regio Kiev onder politiebescherming staan. Deze muurschilderingen zijn volgens Koeleba „een symbool voor onze strijd tegen de vijand”. In november plaatste Banksy een video op zijn Instagrampagina, waarin het beeld van de vrouw in Hostomel, net als een aantal andere kunstwerken van zijn hand in Oekraïne, te zien is.

Lees meer over de kunstwerken van Banksy in Oekraïne

NASA: voor 1 miljard dollar aan tarwe geoogst in door Rusland bezet Oekraïens gebied

In door Rusland bezet gebied in Oekraïne is de afgelopen maanden zo’n 5,8 miljoen ton tarwe geoogst, goed voor een waarde van 1 miljard dollar (949 miljoen euro). Dat blijkt uit een analyse van satellietbeelden door het NASA-programma NASA Harvest. Doordat het geoogste graan niet in handen is van Oekraïne loopt het land inkomsten mis, al is het onduidelijk of Rusland volledig van de oogst profiteert.

Door te kijken naar veranderingen in textuur en kleur op satellietfoto’s brengt de NASA in kaart waar wel en niet wordt geoogst. In de bezette gebieden werd 88 procent van de geplante wintergewassen van de akkers gehaald. Rond de frontlinie bleef het graan juist op de velden staan.

Mogelijk probeert Rusland het graan zelf te verhandelen op de wereldmarkt aan landen als Libië en Iran, al heeft het land altijd ontkend graan te hebben gestolen. De verkoop van geroofde grondstoffen door Rusland is mogelijk een oorlogsmisdaad.

Oekraïne is wereldwijd een van de grootste graanexporteurs. Door de Russische invasie en blokkade van Oekraïense havens heeft de handel flinke schade opgelopen. Een door Turkije bemiddelde graandeal leidde afgelopen zomer tot een hervatting van de export van Oekraïens graan over zee.

Een schip met Oekraïens graan wordt gelost in Djibouti. Foto Hugh Rutherford/World Food Programme/via Reuters

Onafhankelijke Russische tv-zender ontslaat presentator vanwege ‘pro-Russische’ uitspraken

De onafhankelijke Russische tv-zender TV Rain heeft een van zijn presentatoren ontslagen, nadat hij pro-Russische uitspraken zou hebben gedaan. De presentator, Aleksej Korostelev, leek in een uitzending te zeggen dat de zender Russische militairen in Oekraïne wilde steunen met betere uitrusting. Volgens de hoofdredacteur gaat het om een misverstand. In Letland kreeg TV Rain een boete van 10.000 euro opgelegd.

TV Rain opereert sinds juni vanuit verschillende steden in Europa, onder meer vanuit Amsterdam, om Russische censuurwetten te ontwijken. In Letland heeft de zender uitzendrechten gekregen. Echter gaat dat niet gesmeerd: TV Rain is al twee keer eerder aangesproken op zijn verslaggeving, die te pro-Russisch zou zijn. Zo werd de zender ook bekritiseerd omdat het een kaart van Oekraïne liet zien waarin het door Rusland bezette schiereiland de Krim als deel van Rusland werd aangeduid.

De Letse minister van Defensie, Artis Pabriks, zegt op Twitter dat TV Rain „beter in Rusland kan gaan werken”. De Letste mediawaakhond opent een onderzoek naar de zender.

Een leeg kantoor van TV Rain. Foto Panos Pictures/ANP

‘Invasie Oekraïne laat zien dat Europa te afhankelijk is van VS’, zegt Finse premier

Europa is te afhankelijk van de Verenigde Staten voor zijn eigen veiligheid, vindt Sanna Marin. De Russische invasie van Oekraïne heeft dat duidelijk gemaakt, aldus de Finse premier vrijdag tijdens een lezing in Sydney. „Zonder de Verenigde Staten zouden we nu in de problemen zitten.” De premier pleit voor het versterken van Europa’s militaire capaciteit. Na het begin van de oorlog in Oekraïne gaf Finland aan dat het toe wilde treden tot de NAVO, nadat het land dat decennialang niet wilde doen omdat het voor Rusland als een provocatie zou kunnen voelen.

Op Europees niveau wordt regelmatig gesproken over het oprichten van een gedeeld leger. De Franse president Emmanuel Macron is al langer voorstander van dat plan. In Nederland stemde een Kamermeerderheid in maart van dit jaar tegen de komst van een Europees leger. Minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken, CDA) benadrukte in april aan de Tweede Kamer dat momenteel geen gedeeld leger wordt gevormd.

Tegenstanders vinden het oprichten van een gezamenlijk Europees leger ingewikkeld; ze wijzen op het belang voor landen om autonoom te kunnen beslissen over hun defensiebeleid. Europeanen lijken enige vorm van militaire samenwerking op Europees niveau wel belangrijk te vinden: in een onderzoek dat de Europese Commissie in maart publiceerde zegt 75 procent van de respondenten naar aanleiding van de Russische invasie de noodzaak van bredere samenwerking te zien.

De Finse premier Sanna Marin vrijdag tijdens de lezing in Sydney. Foto Dan Himbrechts / EPA

Zelensky wil Kremlingezinde religieuze groepen verbieden

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky wil een wettelijk verbod op religieuze groepen die banden hebben met Rusland. Dat zei hij donderdag in een toespraak ter herdenking van het Oekraïense onafhankelijkheidsreferendum van 1991. Volgens Zelensky gebruikt Rusland de religieuze groepen om „Oekraïners te manipuleren en Oekraïne van binnenuit te verzwakken”.

Vorige week deed de Oekraïense geheime dienst een inval in het Holenklooster in Kiev, de belangrijkste zetel van het deel van de Oekraïens-orthodoxe kerk dat valt onder het patriarchaat van Moskou. Rusland zou het gebouw gebruiken om spionnen te huisvesten en wapens op te slaan.

Rusland oefent via sommige takken van de Oekraïens-orthodoxe kerk nog steeds veel invloed uit in Oekraïne. Sinds het begin van de oorlog werden tientallen priesters gearresteerd omdat ze zouden hebben samengewerkt met het Kremlin. Andere takken van de kerk hebben zich losgemaakt van Rusland.

Een luchtfoto van het Holenklooster in Kiev, waar de Oekraïense geheime dienst vorige week een inval deed. Foto Evgeniy Maloletka/AP

‘EU stemt in met prijsplafond van 60 dollar per vat Russische olie’

De lidstaten van de Europese Unie zijn het eens geworden over een prijsplafond van 60 dollar per vat over zee vervoerde Russische olie. Dat meldt persbureau Reuters donderdag, dat documenten heeft ingezien en diplomaten heeft gesproken.

Het idee voor een prijsplafond komt van de G7-landen, een intergouvernementeel forum van zeven vooraanstaande industriële staten. Zij willen de inkomsten die Rusland verkrijgt door olie-export aanpakken.

De overeenkomst moet nog voor vrijdag worden goedgekeurd door alle EU-regeringen in een schriftelijke procedure. Polen, dat had aangedrongen op een zo laag mogelijke limiet, heeft donderdagavond niet bevestigd of het de deal zou steunen, zei een EU-diplomaat. In het akkoord wordt ook opgenomen dat het prijsplafond vijf procent onder de marktprijs blijft, die nu 70 euro per vat is.

Hoe Rusland gaat reageren op het prijsplafond is nog onduidelijk. Vorige maand zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov nog dat zijn land geen olie en gas zal exporteren naar landen die een prijsplafond op Russische aardolie steunen.

Oekraïne: tot dertienduizend militairen gesneuveld tijdens oorlog

Oekraïne stelt tussen de tien- en dertienduizend militairen verloren te hebben in de oorlog tegen Rusland. Dat heeft de adviseur van president Volodymyr Zelensky, Michajlo Podoljak, donderdag gezegd tijdens een interview. De vorige schatting dateert van eind augustus. Toen meldde Oekraïne dat er bijna negenduizend soldaten waren gesneuveld tijdens de oorlog.

„We hebben officiële schattingen van de opperbevelhebber”, aldus Podoljak. „We praten openlijk over het aantal doden.” Volgens Podoljak torent het aantal gewonden hoog boven het dodental uit.

Vorige maand zei de Amerikaanse legerleider Mark Milley dat er aan zowel Russische als Oekraïense kant zo’n honderdduizend doden en gewonden zijn gevallen sinds het begin van de invasie eind februari. Dat leidde in Kiev tot de nodige irritaties. Zelensky liet in een reactie weten dat een update over het dodental alleen van de hoogste legercommandant, de minister van Defensie of van hemzelf kan komen.

Xi Jinping roept EU op tot ‘politieke oplossing’ voor de oorlog

„Een politieke oplossing van de crisis in Oekraïne is in het belang van Europa”, heeft de Chinese president Xi Jinping donderdag gezegd bij een ontmoeting met Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad. Dat meldt persbureau AP op basis van Chinese media.

Michel was donderdag voor de ontmoeting in Beijing. Op Twitter schreef hij: „Met China is een open dialoog over alle aspecten van onze relatie de enige manier om vooruitgang te boeken.” Niet alleen de oorlog in Oekraïne, maar ook klimaatverandering en de coronapandemie zouden aan bod komen. In China zijn recent protesten uitgebroken tegen de strenge maatregelen tegen het virus.

China heeft de oorlog in Oekraïne tot nu toe niet veroordeeld, maar staat ook niet compleet achter Rusland. De Russische president Vladimir Poetin is voor Xi een bondgenoot tegen westers „hegemonisme”, maar tegelijkertijd wil China zijn economische belangen in de Verenigde Staten en Europa niet beschadigen met steun aan Rusland.

Twitter avatar CharlesMichel Charles Michel #Humanrights are universal. I welcome the readiness to resume the EU-China Dialogue on Human rights. It provides a framework for further engagement.
Lees ook Aan Oekraïne maakt Xi het liefst geen woorden vuil

Xi en Michel, donderdag in Beijing Foto Xinhua Zhang Ling/EPA

Welkom in dit blog

In dit blog doet NRC verslag van de ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne.

Lees hier het vorige blog terug.