Met één blok wil ‘links’ de senaat gaan veroveren

Eerste Kamerverkiezingen GroenLinks en de PvdA presenteerden nog twee aparte kandidatenlijsten voor de Eerste Kamer. Die moeten straks één fractie gaan vormen.

Jesse Klaver, Mei Li Vos, Paul Rosenmöller en Attje Kuiken tijdens de presentatie van de kandidatenlijsten van GroenLinks en PvdA voor de Eerste Kamerverkiezingen.
Jesse Klaver, Mei Li Vos, Paul Rosenmöller en Attje Kuiken tijdens de presentatie van de kandidatenlijsten van GroenLinks en PvdA voor de Eerste Kamerverkiezingen. Foto Robin Utrecht/ANP

Met twee bekende lijsttrekkers en straks één fractie wil ‘links’ de grootste worden in de Eerste Kamer. Met die boodschap presenteerden GroenLinks en PvdA donderdagavond in Den Haag de kandidaten voor de Eerste Kamerverkiezingen in mei volgend jaar.

„Een historisch moment”, spraken de aanwezige partijprominenten elkaar na, want de beoogde samensmelting van twee fracties in de senaat is een volgende vrijwel onomkeerbare stap in de steeds nauwere vervlechting die beide linkse partijen eerder dit jaar aankondigden. Bij succes ligt een uiteindelijke partijfusie in het verschiet.

Maar zover is het nog lang niet. Hoewel een meerderheid van de PvdA-leden het liefst nu ook al één gezamenlijke kieslijst had gezien – volgens het partijbestuur is dat statutair nog niet mogelijk – kwamen GroenLinks en PvdA nog met twee aparte kandidatenlijsten. Wel zullen de twee partijen gezamenlijk campagne gaan voeren en hun verkiezingsprogramma’s nauw op elkaar afstemmen.

De aanstaande krachtenbundeling, verwachten beide partijen, zal ertoe moeten leiden dat de twee fracties na 30 mei de grootste fractie in de Eerste Kamer zal worden – groter dan de concurrentie op rechts (VVD of PVV). „Een heel stevig links blok”, zei GroenLinks-leider Jesse Klaver, „is cruciaal om dit land de andere kant op te sturen.” Het ontbreekt het huidige vierpartijenkabinet Rutte IV (van VVD, D66, CDA en ChristenUnie) nu al aan een meerderheid in de senaat. Uit recente peilingen komt die meerderheid bij de komende Provinciale Statenverkiezingen nog verder weg te liggen. GroenLinks en PvdA hopen met een goede verkiezingsuitslag een onontkoombare machtsfactor in de Eerste Kamer te worden – de Provinciale Staten kiezen eind mei de leden van de senaat.

Naast deze strategische troef brengen de twee linkse partijen twee bekende namen in stelling om electorale winst te boeken. De huidige fractieleiders in de senaat zijn voorgedragen tot lijsttrekker: Paul Rosenmöller voor GroenLinks en Mei Li Vos voor de PvdA.

Op de rest van de lijst staan niet veel nieuwe namen: de meeste zittende senatoren zijn opnieuw verkiesbaar. Bij GroenLinks wel één opvallende nieuwkomer: filosoof Daan Rovers, voormalig Denker de Vaderlands, tot nu toe niet actief voor de partij.

Uitgelekt

Bij de PvdA ontstond in de aanloop naar de presentatie gedoe over de lijst. Via de NOS lekte woensdag uit dat het partijbestuur is afgeweken van de lijst zoals die door de kandidaatstellingscommissie onder leiding van oud-partijleider Job Cohen was geadviseerd. Oud-wethouder in Rotterdam Hamit Karakus en voormalig partijvoorzitter Ruud Koole – beiden zittende senatoren – trokken zich op het laatste moment terug van de lijst omdat zij door het partijbestuur op een lagere, onverkiesbare plek waren gezet.

Koole werd op de tweede plek gezet door Cohen, maar kreeg na een vergadering van het PvdA-partijbestuur afgelopen maandag een telefoontje van voorzitter Esther Mirjam-Sent dat hij genoegen moest nemen met plek acht. „Ik heb zoiets als dit nog nooit meegemaakt”, zegt Koole. „Ik kreeg er ook geen goede verklaring voor, behalve dat het partijbestuur andere criteria had meegewogen.” Over welke criteria dat zijn kan Koole alleen speculeren, maar zijn indruk is dat een aantal mannen lager op de lijst is gezet. „Inhoudelijke kwaliteiten hebben in elk geval niet de doorslag gegeven.”

Koole noemt de handelwijze van het partijbestuur „niet professioneel en niet netjes”. Cohen wilde niet reageren. PvdA-partijvoorzitter Esther-Mirjam Sent sprak bij de presentatie van „een ingewikkelde puzzel”. Ze bevestigde dat het partijbestuur kritisch heeft gekeken naar zaken als de man/vrouw-verhouding en regionale spreiding.

In juli was Ruud Koole het gezicht van inhoudelijke onenigheid tussen beide partijen. Hij was woordvoerder over het CETA-handelsverdrag met Canada, waar GroenLinks mordicus tegen was. De PvdA-senaatsfractie stemde ermee in. Mei Li Vos noemde dat donderdag „een hobbeltje” in de samenwerking, „dat achter me ligt”.