Amsterdam gaat campagne voeren tegen de blow- en zuiptoerist: ‘Blijf weg!’

Toerisme De gemeente Amsterdam presenteert nieuwe maatregelen tegen de overlast door toerisme, zoals een blowverbod. De stad wil „geen bezoekers meer die afbreuk doen aan de stad”, zegt wethouder Mbarki.

De Amsterdamse gemeenteraad heeft vastgelegd dat er jaarlijks niet meer dan 20 miljoen overnachtingen mogen zijn.
De Amsterdamse gemeenteraad heeft vastgelegd dat er jaarlijks niet meer dan 20 miljoen overnachtingen mogen zijn. Foto Robin Utrecht/ANP

Stay away – blijf weg! Dat is de boodschap die het Amsterdamse stadsbestuur vanaf heden heeft voor de hordes blow- en zuiptoeristen die delen van de binnenstad onleefbaar hebben gemaakt. Begin volgend jaar komt er een digitale ontmoedigingscampagne voor buitenlandse bezoekers die uitsluitend naar de stad komen voor drank, drugs en seks.

De campagne is onderdeel van een nieuw pakket maatregelen tegen massatoerisme dat wethouder Sofyan Mbarki (Economische Zaken, PvdA) deze woensdag presenteert. Waar het stadsbestuur al enkele jaren de drukte en overlast in de binnenstad probeert te bestrijden, wordt nu ook over de grenzen de strijd aangebonden met wat Mbarki ‘afbraaktoerisme’ noemt: groepen Britse vrijgezellen die naar Amsterdam komen om alles te doen wat God verboden heeft.

Naast de ‘stay away’-campagne kondigt Mbarki een reeks andere maatregelen aan om de overlast van feesttoeristen te beteugelen. Zo komt er in bepaalde delen van het centrum een verbod om op straat te blowen en wil het college de sluitingstijden van horeca en prostitutieramen op de Wallen in het weekend vervroegen.

De maatregelen zijn gekoppeld aan een nieuwe visie op de Amsterdamse ‘bezoekerseconomie’. Die komt er in het kort op neer dat toeristen die voor overlast zorgen niet meer welkom zijn. „We willen bezoekers die bijdragen aan de stad, geen bezoekers die er afbreuk aan doen”, zegt Mbarki in een toelichting. „Vrijheid is een belangrijke waarde voor Amsterdam, maar die waarde is de afgelopen jaren vercommercialiseerd en uitgebuit. Dat willen we een halt toeroepen.”

Lees ook het interview met de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema: ‘Door plat toerisme sterft de stad’

Verdienmodel

Mbarki doelt daarmee op ondernemers die een verdienmodel hebben gemaakt van vrijgezellenfeesten. Talloze touroperators en tussenpersonen bieden arrangementen aan voor stag do’s in de Amsterdamse binnenstad, inclusief een goedkope vlucht naar Schiphol. Ingrediënten die zoal worden aangeboden: een bezoek aan een sekstheater op de Wallen, een rondvaart door de grachten met een stripper, olieworstelen en een kroegentocht met een aan de vrijgezel geboeide smurf. Alles uiteraard gecombineerd met onbeperkt drinken.

Om dit soort plat vermaak tegen te gaan, wil Mbarki naast de ontmoedigingscampagne, die eerst in het Verenigd Koninkrijk wordt gehouden, ook „het gesprek aangaan” met Amsterdamse ondernemers die er goed geld aan verdienen. Hij is optimistisch. „Alle ondernemers die ik heb gesproken, zeggen: ook wij hebben baat bij een leefbare stad.”

Maximaal 18 miljoen overnachtingen

Niet alleen het type toerist dat naar Amsterdam komt moet van Mbarki veranderen. Hij wil ook het aantal toeristen beperken. Dat is het gevolg van het ‘volksinitiatief’ Amsterdam heeft een keuze uit 2020 dat het aantal toeristische overnachtingen wilde begrenzen op twaalf miljoen per jaar. Meer dan 30.000 Amsterdammers zetten er hun handtekening onder.

De gemeenteraad schaarde zich achter dit plan, zij het in iets aangepaste vorm. Dreigt de grens van achttien miljoen overnachtingen overschreden te worden, zo staat in een verordening die de raad vorige zomer heeft aangenomen, dan is het Amsterdamse college verplicht om zo snel mogelijk beperkende maatregelen te nemen.

Volgens de laatste prognoses van de gemeente zou het aantal toeristische overnachtingen, na een stevige dip vanwege de pandemie, volgend jaar alweer boven de achttien miljoen kunnen uitkomen. In 2019, het laatste jaar voor de coronacrisis, was er in Amsterdam een recordaantal van 22 miljoen overnachtingen.

In het pakket van Mbarki zitten dan ook plannen om de toeristenstroom in te dammen. Maar heel concreet zijn die maatregelen niet. Zo wil hij „onderzoeken” of het aantal aanmerende cruiseschepen (250 zeecruises en 2.247 riviercruises in 2022) de komende jaren beperkt kan worden. Ook gaat het stadsbestuur, niet voor het eerst, lobbyen in Den Haag en Brussel om het aantal budgetvluchten – de belangrijkste brenger van feesttoeristen – omlaag te krijgen.

Jasper van Dijk, een van de initiatiefnemers van ‘Amsterdam heeft een keuze’, is ontevreden over de plannen van Mbarki. Het stadsbestuur, zegt hij in een reactie, „durft geen harde keuzes te maken”. Zo vindt Van Dijk het „een gemiste kans” dat de toeristenbelasting volgend jaar niet fors wordt verhoogd. En dat terwijl zo’n verhoging volgens hem „twee problemen in één keer oplost: het vermindert het aantal toeristen én het haalt heel veel geld op voor de stad.”

Geen coffeeshopverbod

Van Dijk is ook teleurgesteld dat er geen coffeeshopverbod voor buitenlandse blowers komt. Burgemeester Femke Halsema is hier voorstander van, maar vorige maand werd duidelijk dat de gemeenteraad zich in ruime meerderheid tegen het plan keert, uit angst voor toename van het aantal straatdealers. Daarmee is het voorstel politiek ten grave gedragen. De verwezenlijking van een ander ambitieus initiatief van Halsema, de verplaatsing van raamprostitutie van de Wallen naar een ‘erotisch centrum’ buiten de binnenstad, verloopt traag en moeizaam.

Een opmerkelijk plan uit het pakket van wethouder Mbarki: hij onderzoekt of het mogelijk is een reserveringssysteem in te voeren voor het Wallengebied op vrijdag- en zaterdagavond, via het gebruik van een app. Via steekproeven zou moeten worden gecontroleerd of bezoekers gereserveerd hebben. Daarmee is het eerder geopperde idee voor toegangspoortjes van burgemeester Halsema van de baan.