De wingbacks leveren (nog) niet bij het Nederlands elftal

WK voetbal Bondscoach Louis van Gaal houdt vast aan zijn systeem, ook al zijn de statistieken van de belangrijke vleugelspelersvan Oranje erg slecht.

Verdediger Denzel Dumfries (links), hier in duel met de Ecuadoriaan Piero Hincapie, moet bij Oranje aan de rechterkant voor aanvallend gevaar zorgen.
Verdediger Denzel Dumfries (links), hier in duel met de Ecuadoriaan Piero Hincapie, moet bij Oranje aan de rechterkant voor aanvallend gevaar zorgen. Foto Raul Arboleda / AFP

De wingbacks Daley Blind (32) en Denzel Dumfries (26) zijn vooralsnog onomstreden in het elftal van Louis Van Gaal. Op basis van hun statistieken is dat verbazingwekkend. Want die zijn bedroevend. En ‘leveren’ is volgens de bondscoach een cruciaal criterium voor een basisplaats in Oranje. Blind en Dumfries gaven tegen Senegal en Ecuador bijvoorbeeld geen enkele bruikbare voorzet. Van Gaal beaamt de kritiek, maar hij legt de schuld in aanloop naar het laatste groepsduel met Qatar niet bij de verdedigers: „Dat heeft te maken met de tegenstanders die ons goed weten te bestrijden.”

Van Gaal stapt niet zomaar van zijn filosofie af. Een werkwijze die hem op het WK van 2014 een derde plaats opleverde en waarmee Oranje zich plaatste voor het eindtoernooi in Qatar. De twee wingbacks moeten niet alleen de verdediging versterken, maar spelen ook een rol als Oranje aanvalt. Dan moeten ze oprukken langs de lijn om de spitsen in stelling te brengen. Normaal gesproken een beproefd recept bij Oranje. Maar nu even niet. Van Gaal legt de schuld ook bij de medespelers van Blind en Dumfries. „Dat het niet goed gaat, komt ook omdat er door anderen slechte keuzes worden gemaakt. En dat de bal niet naar dezelfde kleur wordt gespeeld. Dan komen de wingbacks nooit in hun spel”, aldus Van Gaal.

Van Gaal zat bij de eerste groepsduels onrustig op de bank. De speelwijze waar de bondscoach anderhalf jaar aan schaafde, voldoet nog niet. Toch zal hij die tegen Qatar niet veranderen omdat daar „de noodzaak nog niet voor is”. Wel liet Van Gaal doorschemeren dat er een plan-B is. Maar nu houdt hij vast aan een systeem met een keeper, vijf verdedigers, drie middenvelders en twee aanvallers.

Geen extra aanvallers

Het viel wel op dat Van Gaal zijn systeem opeens anders uitlegde. De bondscoach had het tot voor kort over een 1-3-4-3-opstelling, om maar tegen de media te benadrukken dat zijn ploeg op de aanval wil spelen. Van Gaal sprak op de laatste persconferentie in aanloop naar de wedstrijd tegen het al uitgeschakelde gastland opeens over een 1-5-3-2-systeem. Het had veel weg van een Freudiaanse verspreking.

Want Nederland speelt in de praktijk veel behoudender dan de bondscoach wil doen geloven. En zelfs tegen een zwakke opponent als Qatar stelt Van Gaal hoogstwaarschijnlijk geen extra aanvallers op. Naar verwachting zet de Spaanse bondscoach Félix Sánchez met Qatar een zelfde 1-5-3-2-formatie tegenover Oranje. Volgens Van Gaal zal er zo „een schaakwedstrijd” ontstaan. „Het zal misschien geen zeer aantrekkelijk duel worden, maar we willen vooral verder komen”, zo dekte de bondscoach zich in tegen kritiek op het spel.

Het aantal ‘gecreëerde kansen’ van Daley Blind en Denzel Dumfries is nul. Net als het aantal geslaagde dribbels van de twee

De bondscoach en de spelers zijn niet naar Qatar gekomen om het publiek te vermaken, maar om wereldkampioen te worden. Ze gaan er vanuit dat het zwakke optreden tegen Ecuador een incident was. Tegelijkertijd willen ze in het Al Bayt-stadion waken voor onderschatting. Het Nederlands elftal heeft aan een gelijkspel genoeg om de laatste zestien te halen, maar zal als winnaar van groep A willen eindigen zodat het hoogstwaarschijnlijk Engeland ontloopt. „Er moet flink wat beter worden gespeeld om goede resultaten te halen”, zei Blind op zondag tegen de internationale media in Doha.

De linker wingback legde uit wat er anders moet tegen Qatar. „De veldbezetting moet in orde zijn, zodat we goed in ons spel kunnen komen. Aan de bal moet het minder slordig. We moeten de bal langer in de ploeg houden en de tegenstander onze wil opleggen. Soms komt het aan op details.”

Daley Blind in actie tegen Ecuador. Foto Adrian Dennis/ AFP

Qatar lijkt op voorhand de ideale tegenstander voor Oranje om weer vertrouwen op te doen. Het gastland ging tegen Ecuador (2-0) en Senegal (3-1) kansloos ten onder en probeert tegen Nederland de eer te redden. Oranje gaat op zoek naar zichzelf. Naar het gevoel van een ploeg die de tegenstander zijn wil op kan leggen. Kansen weet af te dwingen. Bedroevender dan tegen Ecuador is nauwelijks mogelijk – Nederland dwong slechts twee doelpogingen af. En als je naar de expected goals (het verwachte aantal doelpunten op basis van verschillende statistieken) van Oranje kijkt, is het met een percentage van 0,07 een wonder dat er nog gescoord is.

Nul geslaagde voorzetten

Er is echter ook een andere kant. Met de hulp van de wingbacks Blind en Dumfries bleef het centrale blok van drie verdedigers wel redelijk overeind. Van Gaal houdt vooralsnog vast aan Blind en Dumfries, maar moest wel constateren dat ze tot een groep van zeven spelers behoren die uit vorm is. Ze leveren voor het eerst niet in Oranje onder Van Gaal.

De cijfers van databureau Stats Perform over het WK liegen niet. Het aantal ‘gecreëerde kansen’ is zowel voor Blind als Dumfries nog steeds nul. Net als het aantal geslaagde dribbels van beiden. En als het om ‘geslaagde voorzetten’ gaat staat Blind op twee en Dumfries dus op nul. Het is verder opvallend dat Blind veel minder ballen naar voren passt (35 in beide groepswedstrijden) dan hij deed op het mislukte EK van 2021. Tyrell Malacia (op links) en Jeremie Frimpong (op rechts) gelden als alternatieve wingbacks van Oranje. Ze speelden geen minuut. Nog niet.