Reportage

Coronaprotesten in Beijing: ‘We zijn onredelijke beroving van onze vrijheid zat’

Onrust in China Op veel plaatsen in China wordt sinds dit weekeinde gedemonstreerd tegen strikte coronalockdowns. „We willen ons niet langer onderwerpen aan onredelijke en onwetenschappelijke maatregelen.”

Inwoners van Beijing nemen deel aan een wake voor de slachtoffers van een brand in de stad Ürümqi tijdens een coronalockdown. Ze houden witte vellen papier omhoog uit protest tegen coronamaatregelen.
Inwoners van Beijing nemen deel aan een wake voor de slachtoffers van een brand in de stad Ürümqi tijdens een coronalockdown. Ze houden witte vellen papier omhoog uit protest tegen coronamaatregelen. Foto Thomas Peter/Reuters

„Schaf de coronatesten af!”, scandeert een groep van een paar honderd demonstranten midden in de nacht in hartje Beijing. Een vrouw in een schapenwollen jas steekt een wit vel papier in de lucht. Ze demonstreert zo omdat leuzen tegen de regering verboden zijn.

Er is veel politie op de been, zowel in uniform als in burger. Maar als een agent de vrouw met het witte vel papier probeert weg te leiden, pikken de omstanders dat niet. „Blijf van die vrouw af”, roepen ze. „Jullie mogen haar niet beetpakken, dat is illegaal!” Om te voorkomen dat de boel uit de hand loopt, laat de politie haar voorlopig staan. Ook dat is ongewoon: meestal treedt de politie meteen hardhandig op als er een enkeling waagt te demonstreren. Maar nu zijn de demonstranten en hun sympathisanten met te veel.

Lees ook: In China weet niemand meer hoe corona uit te bannen zonder de economie te schaden

Demonstraties zijn in China hoogst uitzonderlijk. Toch zijn die er dit weekeinde opeens overal: op zo’n vijftig universiteiten, maar ook in steden als Beijing, Shanghai en Wuhan. Beelden ervan worden grif gedeeld op Chinese sociale media, daarna komen ze ook op Twitter terecht, en als ze dan in China zijn gecensureerd, plaatsen mensen ze opnieuw vanaf Twitter terug op Chinese sociale media.

„We hebben genoeg van de onredelijke en onwetenschappelijke manier waarop we van onze vrijheid worden beroofd”, zegt meneer Liu op straat in Beijing. Hij is een lange, magere man van rond de dertig. „We weten dat corona niet meer zo gevaarlijk is. We willen ons gewoon niet langer onderwerpen aan zulke onredelijke en onwetenschappelijke maatregelen.”

Grote brand

Directe aanleiding voor de demonstraties is een grote brand vorige week in de stad Ürümqi. Dat is de hoofdstad van het West-Chinese Xinjiang. Dat gebied zit al sinds augustus vrijwel volledig in lockdown. Bij die brand kwamen minstens tien mensen om het leven. Onnodig, vonden veel burgers: die levens hadden gered kunnen worden als het gebouw niet in lockdown had gezeten. Volgens ooggetuigen konden de brandweerwagens het complex moeilijk bereiken. Op sociale media verschenen filmpjes van voordeuren die van buitenaf waren dichtgebonden met ijzerdraad.

Jullie zijn er om ons te beschermen, niet om ons te onderdrukken

Chinese demonstrant tegen politie

Toen de plaatselijke overheid na eigen onderzoek glashard ontkende dat het gebouw in lockdown zat op het moment van de brand en de schuld probeerde af te wentelen op de bewoners zelf, gingen grote groepen mensen in Ürümqi de straat op. Ze zwaaiden met Chinese vlaggen en zongen het Chinese volkslied. Op een filmpje is te zien hoe een vrouw roept tegen de politie die haar de weg verspert: „Jullie zijn er om ons te beschermen, niet om ons te onderdrukken.” Anderen roepen dat ze niet wilden verhongeren in hun huizen.

Lees ook: Mysterieus coronabeleid maakt Beijing tot spookstad

Rest van het land

De demonstraties zijn overgeslagen naar de rest van het land. In Shanghai trokken mensen naar de straat die is vernoemd naar Ürümqi, en zondagnacht stonden er dus ook demonstranten in hartje Beijing, het centrum van de nationale macht en van de repressie.

De demonstranten vragen daar, anders dan bij demonstraties elders, niet om het aftreden van de Chinese president Xi Jinping. Ze willen alleen af van beperkingen waarvan zij weten dat die in de rest van de wereld niet meer worden gehanteerd. „Wij weten dat de huidige varianten helemaal niet meer zo gevaarlijk zijn”, zegt een gezette man van rond de veertig. „Waarom moet je mensen daarvoor zoveel ellende bezorgen en zo in hun vrijheid beperken?”

Dit bericht is op 28 november om 08.48 uur aangevuld met informatie over de BBC-journalist die is opgepakt.