Recensie

Recensie Boeken

De fabels van La Fontaine zijn gruwelijk, op een lekkere manier

Kinderboek De illustraties van Rébecca Dautremer in Fabels geven een geslaagde hertaling van Ed Franck net dat extra beetje dreiging mee waardoor de fabels beslist de indruk achterlaten waarvoor ze geschreven zijn.

Illustratie Rébecca Dautremer uit besproken boek

Tegenwoordig halen we onze mores van het internet of de buurman, maar lange tijd leerden fabels ons wijze lessen over het leven. Korte verhalen waarin dieren aan het woord zijn en vertellen wat deugdzaam is en wat niet. De fabels van Jean de La Fontaine behoren tot de meesterwerken van de Franse literatuur en werden ter ere van La Fontaines vierhonderdste verjaardag fris hertaald door Ed Franck. Dat resulteerde in maar liefst 26 prachtig geïllustreerde zedenlessen die de tand des tijds moeiteloos lijken te hebben doorstaan.

La Fontaine liet zich bij het schrijven inspireren door gedichten van Aesopus, die zich al zes eeuwen voor Christus waagde aan personificatie. La Fontaine begreep ook dat je door dieren op te voeren in plaats van mensen ongestraft maatschappijkritiek kon geven. Ja, zelfs politieke satire kon bedrijven, wat doorgaans niet zonder risico was in de 17e eeuw.

Agressieve illustraties

Ed Franck, een veelzijdig auteur die enkele Vlaamse prijzen won, heeft La Fontaines werk op secure wijze hertaald. De tekst is fris, maar trouw aan zijn oorsprong. Elke fabel staat zoals gebruikelijk op rijm, maar is geen moment kinderachtig van toon en makkelijk zelfstandig te lezen voor al wat oudere kinderen. Al voelen sommige zinnen, zelfs met hun zorgvuldig gekozen woorden, een beetje geforceerd. Dat heeft dan met de woordvolgorde in de zin te maken. Zo lezen we bij ‘De Wolf en het lam’: ‘De sterkste heeft altijd gelijk, dat is maar al te waar./ Uit wat je nu gaat lezen blijkt dat zonneklaar.// Een lammetje dronk bij een reine rivier./ Een wolf daagde op bij het weerloze dier./ “Hoe durf je mijn water zo troebel te maken?”/ gromde hij met opengesperde kaken./ Straffen zal ik jouw brutaliteit.’ De laatste zin voelt onnatuurlijk, maar op de keper beschouwd laat Fabels zich makkelijk lezen in deze knappe hertaling.

Agressief en dreigend zijn de woorden die het eerst opkomen bij het zien van de illustraties, waar veel zwart en rood in is verwerkt. De wolf uit bovengenoemde fabel hangt dreigend boven de tafel waaraan hij met een klein schaap in een T-shirt met het peace-teken erop een drankje nuttigt. Er gaat weinig vriendelijkheid uit van de dynamische dierenprenten die door Rébecca Dautremer tot in detail zijn uitgewerkt. Zijn zwarte wolfskop loopt over twee pagina’s, de haren zwart gearceerd, ogen en mond en zelfs enkele van zijn tanden bloedrood.

Klein ratje

Ook de leeuw uit de fabel ‘De leeuw en de rat’ met gefixeerde rode ogen die op zijn poot een klein ratje laat balanceren, belooft weinig goeds. ‘Maar tijd en geduld zijn tot meer in staat/ dan kracht en woede en blinde haat’, leert deze fabel ons gelukkig. De prenten zijn gruwelijk op een lekkere manier, zoals je door je vingers naar enge scènes uit een film gluurt.

Rébecca Dautremer geeft de geslaagde hertaling van Ed Franck daarmee nog net dat extra beetje dreiging mee waardoor de fabels beslist de indruk achterlaten waarvoor ze geschreven zijn. Ze doet daarmee meer dan illustreren, ze creëert mee aan de leeservaring, het oude krijgt een nieuwe jas zonder zijn oorsprong te verliezen en zo zingt de Raaf na veel vleierij van Vos zijn lied in smoking, waarbij precies zoals gepland, de kaas uit zijn snavel voor de vos zijn voeten valt. Franck en Dautremer hebben met deze nieuwe uitgave van Fabels het genre eer aangedaan.