'Gedurfd staaltje New York' zorgt voor oproer in Antwerpen

Architectuur De Amerikaanse architect Daniel Libeskind maakte een renovatieplan voor De Boerentoren in Antwerpen. Zijn ontwerp doet in België veel stof opwaaien.

Artist impression van De Boerentoren in Antwerpen door Daniel Libeskind.
Artist impression van De Boerentoren in Antwerpen door Daniel Libeskind. Foto KatoenGroep/Daniel Libeskind

Een „gedurfd staaltje New York” of een „misplaatst stuk Dubai aan de Schelde”? In België heeft een dinsdag gepresenteerd ontwerp van de Amerikaanse architect Daniel Libeskind tot veel discussie geleid.

Het gaat om een renovatie- en uitbreidingsplan voor De Boerentoren in het centrum van Antwerpen. Dat is een markant, 97 meter hoog bouwwerk in art-decostijl uit 1931, ontworpen door drie Belgische architecten. De eerste wolkenkrabber in België was destijds het hoogste torengebouw van Europa.

De Antwerpse ondernemer Fernand Huts kocht het gebouw twee jaar geleden en gaf Libeskind de opdracht er een cultuurcentrum van te maken. De Amerikaan, bekend van onder meer het nieuwe World Trade Centre (2014) in New York en het Holocaust Namenmonument in Amsterdam (2021), tekende in samenwerking met het Belgische architectenbureau ELD een ontwerp waarbij de huidige toren een glazen kroon krijgt en geflankeerd wordt door een nieuwe, nog hogere glazen toren.

Privé-verzamelingen

Voor het nieuwe ontwerp was een competitie uitgeschreven waaraan dertig architectenbureaus deelnamen. De eigenaar, de 72-jarige miljardair Huts, heeft beloofd dat het gebouw een openbare plek voor cultuur wordt. Naast zijn eigen kunstverzameling wil hij er kunst tonen uit andere privé-verzamelingen. Daarnaast komen er evenementenruimtes, cafés en restaurants, en géén appartementen of hotel.

Schets voor De Boerentoren in Antwerpen door Daniel Libeskind. Foto KatoenGroep/Daniel Libeskind

Het ontwerp ontlokte direct veel debat. In De Morgen verscheen een hoofdredactioneel commentaar met de kop: „Antwerpen heeft geen protserigheid nodig om trots te kunnen zijn. Waarom zou je de schoonheid die er is willen overschreeuwen?”

De Vlaamse bouwmeester Erik Wieërs kwalificeerde het ontwerp op de Belgische radio woensdag als ‘spektakelarchitectuur’. „De Boerentoren heeft helemaal geen annex nodig om aantrekkelijk te zijn.”

De 76-jarige Libeskind zei bij de presentatie het hele gebouw leeg te halen. Om ruime, verticale zalen voor kunst te creëren zullen vloeren uit het gebouw worden verwijderd. De glazen kroon op het bestaande gebouw wordt een evenementenruimte waar honderden mensen tegelijk van het weidse uitzicht kunnen genieten. Ook komt er een verticale schacht met veel begroeiing. Toepasselijk, volgens Libeskind: „We voegen wat botanische elementen toe aan de toren van de boeren.”

Volgens de eigenaar kan het project over zes jaar klaar zijn.