Oorlog in Oekraïne

EU wil bevroren Russische tegoeden aanwenden voor wederopbouw Oekraïne

In dit blog doet NRC verslag van de ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne. Lees meer stukken in ons dossier.

Dit blog is gesloten

We sluiten dit Oekraïneblog af. Lees verder in het volgende blog.

EU wil bevroren Russische tegoeden aanwenden voor wederopbouw Oekraïne

De Europese Commissie wil bevroren Russische tegoeden gebruiken om de wederopbouw in Oekraïne na de oorlog te bekostigen. Voorzitter Ursula von der Leyen meldde woensdag tijdens een persconferentie dat een plan hiervoor in de maak is.

De EU heeft volgens Von der Leyen beslag gelegd op 300 miljard euro reserves van de Russische Centrale Bank die in Europa gestald zijn. Ook is voor 19 miljard aan tegoeden van gesanctioneerde Russische oligarchen bevroren.

Het is de bedoeling dat de EU en haar partners het geld in eerste instantie beheren en investeren. De opbrengst hiervan gaat naar Oekraïne om de door Rusland toegebrachte schade te vergoeden. Wel moet eerst nog een juridische oplossing voor het gebruik van de Russische tegoeden worden gevonden.

Schadebedrag

De Wereldbank schatte in augustus in dat het herstel van de vernietigde infrastructuur en wederopbouw van de Oekraïense economie zeker 349 miljard dollar (337 miljard euro) gaat kosten. Daarbij plaatste het de kanttekening dat dit bedrag verder op zal lopen, indien de oorlog langer voortduurt.

Von der Leyen maakte ook bekend dat de EU in samenwerking met de VN werkt aan een speciaal strafhof voor onderzoek en vervolging van Russische oorlogsmisdaden. Mogelijk wordt hierbij samengewerkt met het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat al langer onderzoek doet naar Russische agressie in Oekraïne.

Lees ook: Pluk de Russen kaal om de wederopbouw in Oekraïne te betalen, klinkt steeds vaker in de EU

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. Foto Mindaugas Kulbis/AP Photo

Groot deel van Oekraïne nog steeds zonder stroom

De aanhoudende aanvallen van Rusland op Oekraïense energievoorzieningen zorgen ervoor dat ruim een kwart van het land momenteel met stroomuitval kampt. Dat meldt de Oekraïense nationale netbeheerder Ukrenergo. Het bedrijf veroorzaakt bewust stroomonderbrekingen, om stroom te besparen en te voorkomen dat het hele land zonder elektriciteit komt te zitten.

De gerichte aanvallen door Rusland op elektriciteitscentrales vormen onderdeel van een nieuwe strategie van de Russische strijdkrachten, gericht op het raken van civiele infrastructuur die, nu de winter zich aandient, van kritiek belang is voor de Oekraïense bevolking. Afgelopen weekend zat een groot deel van de inwoners van Kiev zonder stroom, verwarming of stromend water, terwijl buiten de temperaturen tot onder het vriespunt zakten.

Volgens Oekraïne worden er constant herstelwerkzaamheden aan het elektriciteitsnetwerk verricht, maar moet op sommige plekken de stroomvoorziening onderbroken worden om overbelasting van het stroomnet te voorkomen. Daarnaast roept de regering de Oekraïense bevolking op de beschikbare energie alleen te gebruiken wanneer nodig.

Om de Oekraïners een hart onder de riem te steken en Oekraïne van Europese steun te verzekeren, bezochten de ministers van Buitenlandse Zaken uit Estland, Finland, IJsland, Letland, Litouwen, Noorwegen en Zweden het land maandag. Komende dagen praten de ministers verder met de vertegenwoordigers van andere NAVO-landen op een top in het Roemeense Boekarest.

Lees ook: De winter als wapen tegen de Oekraïense bevolking

Het centrum van Kiev zonder stroom. Foto Evgeniy Maloletka/AP

Meeste huishoudens in Kiev hebben weer stroom

In bijna heel Kiev is het elektriciteitsnetwerk weer hersteld. Dat meldt het bestuur van de Oekraïense hoofdstad, vier dagen na de Russische aanvallen op energievoorzieningen. Hierdoor hebben bijna alle inwoners weer toegang tot stroom, verwarming en water en kan er gebruik gemaakt worden van het mobiele netwerk. Wie nog geen toegang heeft tot elektriciteit, kan gebruik maken van de meer dan vierhonderd verwarmingspunten die in de stad zijn opgezet.

De winter in Oekraïne is inmiddels begonnen. Komende week kan de temperatuur dalen tot onder het vriespunt. In Kiev is het inmiddels begonnen met sneeuwen. Burgemeester Vitali Klitsjko roept inwoners op om voorzichtig te zijn op de wegen en meldt dat meer dan duizend gemeentemedewerkers zijn begonnen met het opruimen van sneeuw.

Lees ook: De winter als wapen tegen de Oekraïense bevolking

De winter in Oekraïne is inmiddels begonnen en komende week kan de temperatuur dalen tot onder het vriespunt. Foto Sergey Dolzhenko/EPA

Oekraïne en Rusland ruilen opnieuw krijgsgevangenen uit

Oekraïne en Rusland hebben zaterdag meerdere krijgsgevangenen geruild. Volgens Andrii Yermak, adviseur van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, zijn twaalf Oekraïense militairen vrijgelaten. Het Russische ministerie van Defensie meldt de vrijlating van negen Russische strijdkrachten.

Op donderdag vond ook al een gevangenenruil plaats tussen Oekraïne en Rusland. Toen lieten beide landen vijftig militairen vrij. Volgens Yermak zijn deze week 98 Oekraïners vrijgekomen na onderhandelingen met Rusland.

Donderdag dag meldde persbureau Reuters op basis van anonieme bronnen dat Oekraïense en Russische vertegenwoordigers afspraken hadden gemaakt over de hervatting van de export van Russische ammoniak door een Oekraïense pijpleiding, waarbij een gevangeneruil onderdeel zou zijn van het akkoord. Het is niet bekend of de uitwisselingen van donderdag en vrijdag hier het gevolg van zijn.

Een Oekraïense militair vangt een drone uit de lucht in een loopgraaf. Foto Leah Millis/Reuters

Invasie in Oekraïne was ‘geen verrassing’, zegt Merkel in groot interview

Volgens oud-Bondskanselier van Duitsland Angela Merkel kwam de Russische aanval op Oekraïne „niet als een verrassing”. De Minsk-Akkoorden van 2014 en 2015, waarin een staakt-het-vuren werd afgesproken tussen Oekraïne en Rusland, waren volgens Merkel „uitgehold”. Dat zei ze donderdag tegen het Duitse weekblad Der Spiegel in een uitgebreid interview.

Merkel, die vijftien jaar lang bondskanselier was, is sinds de oorlog in Oekraïne beschuldigd van naïviteit in haar omgang met de veroveringsambities van de Russische president Vladimir Poetin. Merkel zou hebben toegestaan dat Duitsland, en daarmee Europa, te afhankelijk werd van Russisch gas. In het interview zegt ze dat ze niet bij machte was om de agressie van president Poetin aan banden te leggen.

Zelf zegt Merkel in het interview niets over de aanleg van de Nord Stream-pijpleidingen die van Rusland naar Duitsland lopen. De pijpleidingen zouden de Duitse afhankelijkheid van Russisch gas hebben vergroot. Haar oude vicekanselier Sigmar Gabriel verdedigt de rol van Merkel; volgens hem was de aanleg van de pijpleidingen „het resultaat van de liberalisering van de Europese energiemarkt waartoe de EU in 2002 heeft besloten. Dat wil niemand meer horen.”

In de zomer van 2021 poogde Merkel de-escalerende gesprekken tussen haarzelf, Poetin en de Franse president Emmanuel Macron op te zetten. Volgens de oud-bondskanselier is dat niet gelukt, omdat haar laatste termijn ten einde liep. Zowel Poetin als andere Europese leiders gaven haar geen kans om „zich te laten gelden” in gesprekken met Rusland. „Voor Poetin telt alleen macht”, zei Merkel in het interview.

Het is de tweede keer sinds de Russische invasie dat Merkel zich op zo’n groot platform uitspreekt over de oorlog. In juni van dit jaar noemde ze de oorlog „barbaars”. Verder hield ze zich tot nu toe voornamelijk stil.

Lees ook: Nu het winter wordt in Oekraïne, gebruikt Rusland de kou als wapen

De voormalige Duitse Bondskanselier Angela Merkel, de Franse president Emmanuel Macron en de Russische president Vladimir Poetin tijdens een bijeenkomst in Parijs in 2019. Foto Charles Platiau/Reuters

Tweede Kamer oormerkt Rusland als sponsor van terrorisme

De Tweede Kamer bestempelt Rusland donderdag als sponsor van terrorisme vanwege de invasie van Oekraïne. Een ruime meerderheid van de Kamer steunt de motie die werd ingediend door GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee. Het is een symbolische actie; de Nederlandse wet verbindt geen consequenties aan het oormerk. Dat benadrukte minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken, CDA), die graag met de gehele NAVO Rusland wil veroordelen.

De Nederlandse motie volgt een dag na een soortgelijke actie in het Europees Parlement (EP). Daarin kreeg Rusland ook het label terrorismesponsor toebedeeld. Technisch gezien is dat niet mogelijk, volgens haar eigen wetgeving kan de EU alleen personen of organisaties terrorismesponsor noemen. Enkele uren later werd de website van het EP gehackt door pro-Russische groeperingen.

Een door Rusland vernietigde school net buiten Cherson in Zuid-Oekraïne. Foto Bernat Armangue/AP

Zelensky: raketten zijn Russische formule van terreur

De Oekraïense president Zelensky heeft donderdagnacht in een spoedberaad aangedrongen bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties om op te treden tegen de Russische luchtaanvallen. Dat meldt persbureau Reuters. Zelensky wilde een spoedzitting van de raad om de raketbeschietingen op het Oekraïense energienetwerk te bespreken.

„Vandaag is slechts één dag, maar we hebben 70 raketten ontvangen. Dat is de Russische formule van terreur. Dit is allemaal gericht tegen onze energie-infrastructuur. Ziekenhuizen, scholen, transport, woonwijken hebben allemaal geleden”, zei Zelensky via een videoverbinding. Volgens de Oekraïense president zijn de aanvallen „misdaden tegen de menselijkheid”. Oekraïne wil een „stevige reactie” van de wereld zien.

Rusland vuurde woensdag tientallen raketten af op Oekraïne, waarbij tien mensen om het leven kwamen, kerncentrales moesten worden stilgelegd en de water- en elektriciteitsvoorziening op veel plaatsen werd afgesloten. De Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Linda Thomas-Greenfield, zei dat Poetin de koude winter inzet in zijn oorlog tegen het Oekraïense volk. De Russische president „zal proberen het land tot onderwerping te bevriezen”, voegde ze eraan toe.

De ambassadeur van Rusland, Vasili Nebenzja, klaagde dat het tegen de regels van de raad is dat Zelensky via een videoverbinding verscheen, en verwierp wat hij noemde „roekeloze bedreigingen en ultimatums” van Oekraïne en zijn aanhangers in het Westen.

Nebenzja zei dat de schade aan de infrastructuur van Oekraïne is veroorzaakt door raketten afgevuurd door Oekraïense luchtverdedigingssystemen, en riep het Westen op om te stoppen met het leveren van luchtverdedigingsraketten aan Kiev.

Welkom in dit blog

In dit blog doet NRC verslag van de ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne.

Lees hier het vorige blog terug.