Opinie

Laat crypto zijn eigen zaken nu ook maar oplossen

faillissement FTX

Commentaar

Een spreadsheet „vol huilende geesten en gegil van getormenteerde zielen. Als je er te lang naar kijkt verlies je het verstand.” Met deze nogal grafische omschrijving typeerde persbureau Bloomberg vorige week de financiële administratie die de aangestelde bewindvoerder aantrof bij het bankroete handelsplatform voor cryptomunten FTX, en het nauw verbonden handelshuis Alameda.

De nieuw aangestelde bewindvoerder, John Ray, had er bij FTX weinig tijd voor nodig om te constateren dat hij in zijn loopbaan „nooit zo’n volledig falen van bedrijfsbestuur en complete afwezigheid van betrouwbare financiële informatie” was tegengekomen.

Ray kan het weten: hij werd bekend door zijn hoofdrol in de afwikkeling van het megaschandaal rond Enron in 2001, een Amerikaanse reus in de energiehandel die op lemen voeten bleek te staan, en waarvan het bankroet het einde betekende van het grote wereldwijde accountantskantoor Arthur Andersen.

FTX is tot nu toe de grootste calamiteit in het rampjaar voor cryptomunten dat 2022 tot nu toe is. Topman Sam Bankman-Fried, die het bedrijf samen met een handvol bekenden leidde, was op het hoogtepunt op papier zo’n 30 miljard dollar waard, hoewel ‘papier’ in dit geval inmiddels misschien beter kan worden vervangen door ‘ouwel’. Eigen uitgegeven cryptomunten dienden, met een opgeblazen koers, als het fundament.

De rest is inmiddels geschiedenis, en klinkt conventioneler dan crypto-enthousiasten zouden wensen. Een concentratie van macht in wat een gedecentraliseerd systeem had moeten zijn. Technische en financiële rookgordijnen in een stelsel dat juist het toppunt van transparantie beloofde. En argeloze ‘Dunning-Kruger’-beleggers, naar het verschijnsel dat mensen hun eigen kennis meer overschatten naarmate zij er minder van bezitten. Voorts speelt er wat altijd al gold: waar snel veel geld lijkt te kunnen worden verdiend ligt zwendel vaak op de loer.

Wat dit alles zegt over de cryptowereld in zijn geheel valt nog te bezien, maar de voortekenen lijken niet goed. Een van de vragen die nu rijzen, is of cryptomunten en de bijbehorende bedrijfstak onder het strenge toezicht zou moeten vallen waaraan de conventionele financiële sector onderhavig is.

Dat is, om verschillende redenen, geen goed idee. De cryptosector is vele malen kleiner dan het gangbare financiële systeem dat het ooit van de troon dacht te stoten. Een financieel of en economisch ‘systeemrisico’ betekent de val van FTX dan ook niet. Bovendien verschaft streng toezicht, als de cryptosector dat al zou overleven, de activiteiten een aura van legitimiteit dat zij vooralsnog geenszins verdienen. Ook juridisch: het zou ironisch zijn als cryptobeleggers straks verhaal zouden kunnen halen bij toezichthouders of de overheid omdat het toezicht in gebreke bleef. Terwijl het hele project juist als alternatief voor de conventionele financiële werkelijkheid is verkocht en wars was van elke vorm van overheidsbemoeienis.

Niets doen en afwachten is dus het devies, tot de volgende dominosteen valt. FTX wordt intussen op een standaard manier afgewikkeld: een onderzoek naar strafbare feiten, het uitpluizen wat er nog van waarde in zit, en kijken in hoeverre de naar schatting miljoen crediteuren en beleggers nog schadeloos kunnen worden gesteld. Het is te verwachten dat er weinig voor hen overblijft. Zoals na een hap uit een suikerspin.