Indiaas politicus loopt 3.570 kilometer in 150 dagen om kiezers te trekken

Bharat Jodo Yatra In een poging oppositie tegen premier Narendra Modi te organiseren, loopt politicus Rahul Gandhi dwars door India. Hij krijgt massa’s mensen op de been, maar het is de vraag of dat momentum aanhoudt tot de verkiezingen in 2024.

Rahul Gandhi, telg uit de vermaarde politieke dynastie Nehru-Gandhi, loopt dwars door India om steun te vergaren voor zijn Congrespartij.
Rahul Gandhi, telg uit de vermaarde politieke dynastie Nehru-Gandhi, loopt dwars door India om steun te vergaren voor zijn Congrespartij. Foto Noah Seelam/AFP

Het bordkartonnen portret van de politicus steekt meer dan levensgroot uit boven de berm van de snelweg tussen de Indiase deelstaten Telangana en Maharasthra. Hij heeft zijn armen over elkaar geslagen voor het ongekreukte witte T-shirt, zijn gezicht is gladgeschoren. Rahul Gandhi wil, in persoon en op zijn campagnemateriaal, overkomen als een open, zelfverzekerde leider. Aan de vangrail hangen spandoeken met zijn portret. Aan lantaarnpalen wappert de open handpalm van de Congrespartij, tegen de achtergrond van de Indiase driekleur.

Dit is het spoor dat Gandhi’s nieuwste onderneming als oppositiepoliticus door India trekt: om zoveel mogelijk gewone burgers te ontmoeten loopt het parlementslid door het hele land. Hij trekt van Kanyakumari in de zuidelijke deelstaat Tamil Nadu, naar de hoofdstad Srinagar van Kashmir in het noorden. 3.570 kilometer in 150 dagen. De tocht doopte hij de Bharat Jodo Yatra – ‘Verenig India Mars’– en begon drie maanden geleden. Tijdens deze „niet-politieke” mars, toch duidelijk een poging om een protestbeweging op gang te krijgen tegen de huidige regeringspartij BJP, zijn Indiërs uitgenodigd zich bij hem aan te sluiten en hun problemen met hem te delen.

Vuurwerk

Vorige week bereikten Gandhi (52) en zijn metgezellen de eerste campagnestop in de deelstaat Maharashtra. De weg voerde onder de brandende zon langs katoenvelden naar de middelgrote stad Nanded. Volgens partijwoordvoerders wachtten honderdduizend mensen hem op in de stad voor een toespraak, optredens en vuurwerk.

„Het laat zich het beste omschrijven als een massacommunicatie-programma”, zegt de Indiase professor Shruti Kapila, die vanuit de universiteit van Cambridge ontwikkelingen in de moderne Indiase politiek volgt. De yatra is daarin een bekend, terugkerend fenomeen: meerdere grote Indiase politici zetten een pelgrimage in om hun toewijding te onderstrepen. „Ook de BJP werd populair door een focus op de grassroots”, zegt ze. De populariteit die dat BJP opleverde wist de huidige premier Narendra Modi later uit te breiden. Volgens Kapila heeft hij met zijn partij vervolgens „jarenlang de toon in India bepaald. De Congrespartij heeft nu wel een soort reset nodig in het politieke landschap, om zich terug te vechten tegen de BJP.”

Wederopstanding

Zo ziet Kirpal Singh, 24, het ook. Hij is lid van de jeugdorganisatie van de Congrespartij en begon bij de aftrap in september aan Gandhi’s tocht. Terwijl de politicus in de middag een rustpauze neemt om niet in de hitte te hoeven lopen, houdt Singh toezicht op een kraam waar water en bananen worden uitgedeeld aan yatri’s, mensen die zich voor de dag aansluiten bij de tocht.

Lees ook Nepnieuws stuwt woede onder Indiase hindoes omhoog

De lange jongeman is ervan overtuigd dat Gandhi een belangrijke eerste stap heeft gezet voor wat de wederopstanding van de Congrespartij kan zijn: „Iedereen wordt tegen elkaar opgestookt. Neem sociale media: hindoes horen verschrikkelijke dingen over moslims, en vice versa. Dat is het programma van sommige politici. Maar op de weg komen alle mensen samen. Echte oplossingen krijg je pas als je met elkaar in gesprek gaat.”

Het liefst willen deelnemers en toeschouwers met Gandhi zelf in gesprek. Tijdens de etappes 63 en 64 sluiten activisten zich aan om hun boodschap te verkondigen. Een groep boeren uit de omgeving heeft de velden verlaten om de politicus te vertellen over de slechte oogst en de hoge prijzen voor landbouwgereedschappen. Prashad Madelbhad (38) hoopt dat de Congrespartij de juiste prioriteiten heeft: „Politici die aan de macht zijn, geven geld uit aan prestigeprojecten. Maar wij hebben hier eerst betaalbaar voedsel en banen nodig. Gandhi kan dat nu zelf zien, en hopelijk vergeet hij het niet.”

Regenboogvlag

Anderen willen aandacht voor beter onderwijs, het voorkomen van kindhuwelijken, of burgerrechten. Francis d’Costa (48) en Jayesh Besai (50), die uit Mumbai overkwamen, lopen aan het einde van de lange mars met een regenboogvlag de stad Nanded binnen. „We zijn mee op pelgrimstocht voor onze rechten”, zegt D’Costa. „We lopen heus niet zomaar achter iemand aan. De andere grote partij is zeker geen optie. Deze politicus stelt zich tenminste nederig op.”

Gandhi’s imago is sinds zijn mars onderwerp van discussie. De yatra is geen re-branding, stelt een Congress-woordvoerder: „Dit is de échte Rahul Gandhi.”

Maar hoewel hij zich als dertiger in de politiek begon te mengen, leek dat niet altijd van harte. Opiniemakers vroegen zich af in hoeverre de publieke zaak hem werd opgedrongen, als telg van een illustere familie. Zijn vader Rajiv en grootmoeder Indira Gandhi waren beide premier van India. Overgrootvader Jawaharlal Nehru was in 1947, na de onafhankelijkheid, zelfs de eerste die dat ambt in India bekleedde. Zijn moeder Sonia, geboren Italiaanse en getrouwd met Rajiv Gandhi, was voor hem voorzitter van Congress. De partij is altijd verbonden geweest met de familie Nehru-Gandhi, en India’s geschiedenis is verweven met de lotgevallen van deze politieke dynastie. Premiers Indira en Rajiv werden allebei vermoord door verschillende vijandige groepen, in respectievelijk 1984 en 1991.

Lees ook het profiel van Rahul Gandhi na de verloren verkiezingen van 2019: De laatste Gandhi

Imagoproject

Met de yatra kan Rahul aantonen dat hij wel degelijk hard wil werken voor het volk: voor de dagmarsen, soms tientallen kilometers lang, staat hij voor zonopsgang op. Tot nu toe hield een indrukwekkende drukte rondom de wandelingen aan, waardoor ook de aandacht van de Indiase media is toegenomen. In eerste instantie werd sceptisch gereageerd op Gandhi’s plan, dat ondanks de bezweringen van zijn woordvoerders vooral als imagoproject werd gezien. BJP-politici bespotten zijn smetteloze witte shirts – niet bepaald de kleding van de gewone man.

Gladgeschoren is hij inmiddels niet meer. Bij zijn officiële optredens langs de route ziet hij er soms afgepeigerd uit. „Eigenlijk is Gandhi nu in zijn hele voorkomen het tegenovergestelde van Modi: geen sterke, maar een vermoeide man. Door te lopen, stelt hij zich kwetsbaar op, wat zou passen bij zijn strijd voor India’s kwetsbaren”, analyseert historica Kapila.

Maar juist vanaf het nu komende deel van de zijn yatra moet blijken of Gandhi’s methode echt werkt en het momentum behouden blijft. De electorale impact is nog onbewezen. De voettocht, nu halverwege, zal in januari eindigden. De landelijke verkiezingen vinden echter pas in 2024 plaats. De Congress-karavaan trapte af in regio’s waar de partij van oudsher de steun van de kiezer heeft. Nu pas raakt de tocht aan een lastiger punt in de route: de deelstaten in het midden en noorden, plekken die gelden als de BJP-bolwerken. Ook de deelstaatregering van Maharashtra wordt door Modi’s partij geleid.

Verkiezingen

BJP-leden in het district van Nanded zijn nog niet onder de indruk van de acties van de tegenstrever, stellen zij tegenover NRC. „Heeft u al een zinnig idee gehoord? Of probeert Gandhi alleen maar zoveel mogelijk slechte dingen te verzamelen om vervolgens te doen alsof die allemaal de schuld zijn van premier Modi?”, stelt een van hen. In de media wijzen BJP-politici erop dat hij deelstaatverkiezingen tot nu toe heeft genegeerd.

Eerder in zijn politieke carrière wist Gandhi geen vuist te maken tegen de regeringspartij. Hij werd vice-voorzitter van Congress in 2013, maar ging keihard onderuit in de verkiezingen waarin Modi voor het eerst won. Toen Congress ook in 2019 niet genoeg zetels boekte, stapte hij op.

Desondanks, blijken lokale partijkaders welwillend de grote productie van zijn yatra te faciliteren. Historica Kapila denkt dat Gandhi zich doelbewust op de nationale politiek richt: „Hij wil met een nieuw idee voor India komen. Als Gandhi de problemen waarover hij nu hoort, wil oplossen, zal hij aan de macht moeten komen. Dat kan alleen met massale steun. Over twee jaar weten we of hij met deze methode erin slaagt die te vergaren.”