Opinie

Voorkom Franse toestanden in onze ouderenzorg

Zorg Private aanbieders in de zorg zijn welkom, schrijft , maar niet zonder voorwaarden zoals transparantie. Zo worden perverse prikkels uit het systeem gehaald.
Foto Robin van Lonkhuijsen

We zijn in Nederland trots op de kwaliteit en toegankelijkheid van onze ouderenzorg. Minister Helder (Langdurige Zorg, VVD) doet er daarom goed aan maatregelen te nemen die verhinderen dat we in de toekomst geconfronteerd worden met onsmakelijke Franse toestanden.

NRC berichtte onlangs dat de politie invallen heeft gedaan in verpleeghuizen in Frankrijk. Het betrokken bedrijf Orpea biedt in Nederland ook op grote schaal ouderenzorg aan voor mensen met dementie. De aantijgingen zijn voorwaar niet mals: financiële malversaties en mensonterende verwaarlozing van ouderen op grote schaal. Het bedrijf mocht op de beurs al ruim 90 procent van de waarde inleveren en kampt met een imposante schuldenberg van meer dan 9 miljard euro.

Dit bedrijf heeft meer dan honderd vestigingen in Nederland. Het is niet het enige op winst gerichte buitenlandse beursgenoteerde bedrijf in onze ouderenzorg. Naast Orpea zijn er DomusVi, Navitas en Korian. We hoeven ons geen illusies te maken over de motieven van deze spelers die de markt betreden: omdat ze winst denken te kunnen maken.

Op zich is er niets mis met een winstmotief, ook niet in de ouderenzorg. Maar om de baten van privaat aanbod te kunnen benutten moet wel aan een aantal voorwaarden zijn voldaan. Laat dat nu net niet het geval zijn.

Poepluiers

Ten eerste moeten cliënten wel weten wat ze ‘kopen’. Nu wordt er wel het een en ander gemeten op gebied van kwaliteit in de ouderenzorg, maar het plaatje is verre van volledig en verre van transparant. Ten tweede is er een prikkel op risicoselectie: private partijen kunnen op zoek gaan naar relatief gezondere ouderen en schuiven de moeilijke gevallen af op traditionele verpleeghuizen. Daar is nog geen keihard bewijs voor maar er zijn wel talrijke aanwijzingen. Zo weten we dat in een aantal gevallen cliënten contracten moeten ondertekenen waarin expliciet is opgenomen dat ze moeten verhuizen als ze te lastig worden.

Lees ook: Tot hoever reikt de zorg in het verpleeghuis light ?

Mocht het bovenstaande ongewenste scenario zich voordoen, dan ontstaat schade. Schade aan patiënten die niet de kwaliteit ontvangen die ze mogen verwachten, schade op de arbeidsmarkt omdat verpleeghuizen met relatief slechte populaties worden opgezadeld wat moeilijker is voor hun personeel, schade aan patiënten die onnodig verhuizen. Ook kunnen verpleeghuizen in financiële problemen komen als gevolg van de risicoselectie. Ethisch gezien kan men vraagtekens plaatsen bij deze ontwikkelingen.

Private partijen kunnen zorgen voor een welkome aanvulling op het zorgaanbod en wachtlijsten kunnen door hun daadkracht verschrompelen. Maar we zitten niet te wachten op een naargeestige toekomst waarin ouderen dagen in hun poepluiers rondlopen of ranzig eten voorgeschoteld krijgen omdat aandeelhouders daarvan profiteren.

Minister Helder kan maatregelen nemen om wel de baten van privaat aanbod te houden, maar (verdere) problemen voor te blijven. Niet door private partijen te weren of meer publieke productie, maar door de transparantie te vergroten en de financiering zo aan te passen dat de perverse prikkels uit het systeem worden gehaald. En misschien was het toch niet zo’n goed idee om ‘keiharde’ winstmaximaliseerders te omarmen in een sector die daar niet voor is bedoeld. Bij de kinderopvang ging dat al mis. Laten we dezelfde fout hier niet nog een keer maken.