Recensie

Recensie Boeken

Donkere humor in bezet Parijs

De Brit Chris Lloyd overtuigt met een sterke oorlogsthriller die feiten en fictie vermengt in een spannend verhaal over Parijs onder Duitse bezetting.

Duitse soldaten in Parijs, 1940.
Duitse soldaten in Parijs, 1940.

Een serie Tweede Wereldoorlog-thrillers met een sarcastische speurder in de hoofdrol – na de Bernie Gunther-reeks van Philip Kerr ligt de lat hoog. De Schotse auteur beschreef de opkomst en ondergang van nazi-Duitsland in veertien superieur geschreven boeken met de Berlijnse politieman (en later privé-detective) Bernie Gunther in de hoofdrol. Thrillers die, hoe donker en dramatisch het decor vaak ook is, door de bevrijdende humor aansporen tot lezen én herlezen. En dat laatste is wat de Gunther-fans rest, want Kerr overleed vier jaar geleden op 62-jarige leeftijd.

Eerder dit jaar bleek dat oud-ANP journalist John Kuipers jarenlang in stilte heeft gewerkt aan een Gunther-achtige reeks oorlogsthrillers rond de even horkerige als geestige Haagse rechercheur Charles Swieninck. Het in juni verschenen eerste deel, Musserts schaduw, stilde iets van de heimwee naar Bernie Gunther.

Ook een Britse auteur werkt aan een pijnstiller voor Kerr-adepten. Chris Lloyd, een 64-jarige oud-docent en vertaler die eerder thrillers schreef onder het pseudoniem Elisenda Domènech, publiceerde in 2020 The Unwanted Dead, recent in vertaling verschenen als De ongewenste doden. Het lijvige boek is de aftrap van een serie over Eddie Giral, een Parijse rechercheur die in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog heeft gestaan en nog altijd worstelt met „de schaamte van het doden”. Met bijtende spot die nauwelijks onderdoet voor het sarcasme van Gunther verhult hij de spoken in zijn hoofd.

De ongewenste doden begint op 14 juni 1940, de dag dat de nazi’s Parijs binnenvallen. In een goederenwagon op Gare d’Austerlitz liggen de lichamen van vier vermoorde Poolse vluchtelingen. Terwijl een bataljon Duitse soldaten toekijkt begint rechercheur Giral aan zijn onderzoek. Het interesseert zijn collega’s en de bezetters geen zier wie verantwoordelijk is voor de moorden, maar Giral wil koste wat het kost gerechtigheid voor de slachtoffers. Zijn verbetenheid levert niet alleen strijd op met de Duitse officieren, maar zorgt ook voor een confrontatie met zijn eigen bloederige oorlogsverleden.

Net als Kerr bedrijft Lloyd faction: de hoofdrolspelers in zijn verhaal zijn fictief maar hij plaats hen in een historische context en laat hen soms echte personages ontmoeten of deelgenoot zijn van historische gebeurtenissen. Door zijn goede research slaagt Lloyd erin om het bezette en goeddeels verlaten Parijs tot leven te brengen. Mooi zijn de scènes waarin rechercheur Giral verwikkeld raakt bij het bliksembezoek van Hitler aan Parijs. Na de militaire overwining maakte de Führer op een ochtend in juni 1940 een snelle rondreis langs de belangrijkste bezienswaardigheden van Parijs.

Ook de toon en de donkere humor doen aan Kerr denken. Een zin als: „Naast mij aan de bar keken twee prostituees naar een tafel vol jeugdige officieren die eruitzagen als acne in uniform” zou uit een boek van Kerr kunnen komen. Het volgende deel in de reeks, Paris Requiem, verschijnt volgend jaar