Cryptoplatform FTX dan toch failliet

Digitale valuta Voor cryptoplatform FTX is na een bewogen periode faillissement aangevraagd. De soap is daarmee niet ten einde: de eerste rechtszaak is al aangekondigd.

Sam Bankman-Fried, oprichter van het failliete FTX. De cryptobeurs was ook actief op de Nederlandse markt.
Sam Bankman-Fried, oprichter van het failliete FTX. De cryptobeurs was ook actief op de Nederlandse markt. Foto Ting Shen/Bloomberg

Cryptoplatform FTX is niet meer. Althans, als het maandag aangevraagde faillissement wordt toegekend. De soap is daarmee niet ten einde: de eerste rechtszaak is inmiddels aangekondigd en het debacle kan regulering op de cryptomarkt in stroomversnelling brengen.

FTX is een digitaal platform waarop consumenten kunnen handelen in cryptomunten. Het platform was ook actief op de Nederlandse markt, al bleek daar geen toestemming voor te zijn. Ongeveer 2 miljoen Nederlandse huishoudens beleggen in crypto, hoeveel daarvan bij FTX belegden is onbekend.

De val van FTX begon met de implosie van de ‘stabiele’ cryptomunt TerraUSD. Sam Bankman-Fried, topman en oprichter van zowel FTX als handelshuis Alameda Research, bood met Alameda hulp aan andere kleine cryptobedrijven die verliezen leden door de ineenstorting van Terra, door hen miljoenen te lenen. Maar dat kostte Alameda te veel.

Er ontstonden grote tekorten, die Bankman-Fried weer onderving door de balans van Alameda op te krikken met miljarden afkomstig van FTX. Die miljarden bestonden deels uit tegoeden van klanten. Volgens persbureau Reuters ging 10 miljard dollar van FTX-klanten naar Alameda – minstens een miljard daarvan is nu nergens meer te bekennen.

CoinDesk, een website over de cryptosector, publiceerde begin november een kritisch stuk over de financiële verwevenheid tussen FTX en Alameda. De waarde van Alameda zou tevens grotendeels gebaseerd zijn op FTT, de eigen cryptomunt van FTX.

Een paar dagen na het artikel haalden beleggers uit paniek 5 miljard dollar aan FTT terug van de beurs. FTX had nog wel andere cryptomunten op de balans staan. Maar toen FTX en handelshuis Alameda die te gelde wilden maken om klanten uit te betalen, kelderde de koers van bijna alle cryptomunten. Daardoor werd het liquiditeitsgat nog groter. Om aan alle claims van klanten te kunnen voldoen, zou FTX nog eens rond 8 miljard dollar nodig hebben.

Changpeng Zhao, oprichter en eigenaar van grote concurrent Binance, sprak de intentie uit FTX te redden met een overname. Daar zag hij uiteindelijk vanaf vanwege de financiële onzekerheid en mogelijke onderzoeken van Amerikaanse toezichthouders. Het deed de koersen nóg verder dalen.

Klassieke bankrun

Vorige week vrijdag trad Bankman-Fried af, maandag werd het faillissement van FTX aangevraagd. Het gebeuren heeft veel weg van een klassieke bankrun en verschilt weinig van de kredietcrisis van 2008, zei econoom bij ING Teunis Brosens vorige week al tegen NRC. „Waar we toen blind vertrouwen hadden in wiskundige modellen die van rommelhypotheken triple-A-beleggingsproducten konden maken, is dat nu bij crypto het blinde vertrouwen dat algoritmes en smart contracts volatiele tokens kunnen veranderen in iets stabiels.”

Vraag is of de ondergang van FTX regelgeving voor crypto in een stroomversnelling zal brengen

Strenge regels voor regulering van de grillige cryptomarkt in de Europese Unie waren al in de maak, en gaan waarschijnlijk in 2024 in. Momenteel is het toezicht beperkt, zegt ook De Nederlandsche Bank. Vraag is of de ondergang van FTX die regelgeving in een stroomversnelling kan brengen, zoals eerder wel gebeurde toen tienduizenden boze klanten in 1930, tijdens de Great Depression, naar de kwakkelende Bank of the United States trokken om geld op te nemen, wat het einde van de bank betekende. Dat leidde uiteindelijk tot wereldwijd toezicht op het bancaire systeem.

Volgens persbureau Reuters heeft FTX na het faillissement mogelijk meer dan een miljoen schuldeisers. Bankman-Fried zal zich ook mogen voorbereiden op een rechtszaak: de Amerikaanse advocaat Adam Moskowitz diende een massazaak in tegen FTX, topman Bankman-Fried én beroemdheden als Gisele Bündchen, Shaquille O’Neal en Larry David, die actief reclame maakten voor het platform.