Opinie

De grote winnaar van de Amerikaanse mid-term verkiezingen? De kiezer

Verkiezingen Alle doemscenario’s over Amerika als een democratie op de rand van de afgrond bleken loos alarm, schrijft . Het electoraat is veel redelijker dan veel experts vermoedden.
Kiezers brengen hun stem uit in New York.
Kiezers brengen hun stem uit in New York. Foto Timothy A. Clary / AFP

Pas op voor Amerikadeskundigen en media-experts die de resultaten van de midterms van 2022 framen als bewijs voor de verdere polarisatie van de Amerikaanse politiek enerzijds, of als het verdere uithollen van de Verenigde Staten als democratie anderzijds. Dit is een steeds dominanter perspectief geworden, zowel in de VS als bij commentatoren die er van buitenaf naar kijken. Ik geloof dat dit een onnodig sombere kijk is op de politieke kloof in de VS en dat het de verkeerde boodschap over de politieke overtuigingen van Amerikanen de wereld in stuurt. De VS bestaan niet volledig uit gescheiden rode en blauwe universums. De best presterende partij van de midterms van 2022 was een middenpartij: het Amerikaanse electoraat zelf.

Over het algemeen kozen Amerikanen bewezen en competente leiders boven meer extremistische kandidaten. In plaats van te bewijzen dat de Verenigde Staten een onmogelijk verdeeld land is van rood en blauw, laten deze verkiezingen zien dat er een weg is naar de overwinning, ongeacht partijvoorkeur, voor zowel centrum-rechtse als centrum-linkse kandidaten.

Met andere woorden, de Verenigde Staten hebben bewezen een centrum-rechts-achtig of centrum-links-achtig land te zijn. Of de weegschaal naar rechts kantelt of naar links hangt af van de kwaliteit van individuele kandidaten. Dat is de reden waarom Republikeinse gouverneur Brian Kemp door de kiezers van Georgia kan worden beloond voor zijn stabiele bestuur, terwijl de senaatsrace in die staat tussen de Republikein Herschel Walker en Democraat Raphael Warnock in een tweede ronde – een run-off – uitgevochten moet worden, omdat geen van beide kandidaten in staat was om meer dan 50 procent van de stemmers achter zich te krijgen. Dat de Amerikaanse kiezers voorzichtiger en gematigder zijn geworden in deze verkiezingen is een wat saaie boodschap, vergeleken met de bewering dat het land op de rand staat van een tweede burgeroorlog.

Strijd om Latinostem

Als de Republikeinse gouveneurskandidaat van de staat New York, Lee Zeldin, meer centrum-rechtse standpunten had ingenomen over abortus of over wapenbezit, dan had hij misschien de zittende centrum-linkse gouverneur Kathy Hochul kunnen verslaan, zelfs in het zogenaamde ‘donkerblauwe’ New York. Kiezers van beide partijen geven om de economie en om veiligheid. Ze geven ook om democratie. Kiezers worden niet puur gemotiveerd doordat er een ‘D’ of een ‘R’ voor de naam van een kandidaat staat.

Lees ook dit opiniestuk van Casper Thomas: Mythe van de gewone man is een gevaar voor de democratie

Niets toont deze misvatting van polarisatie meer aan dan de fascinatie van sommige experts (vooral in de VS) voor de vraag in welk deel van het rode of blauwe spectrum Latino’s (Amerikanen van Latijns-Amerikaanse origine) netjes zullen passen. Het antwoord lijkt een afspiegeling te zijn van het electoraat in het algemeen. Geen van beide partijen ‘bezit’ de Latino-kiezer. Amerikanen van alle rassen en etnische achtergronden vinden dezelfde onderwerpen belangrijk. Latijns-Amerikanen kunnen de staat Florida helpen kantelen naar de Republikeinen en in Nevada naar de Democratische kant. Regionale belangen, de kwaliteit van kandidaten en hun toewijding om lokaal campagne te voeren: het is allemaal van belang. Het kan intense partijloyaliteit overwinnen.

Fetterman is een gelaagde kandidaat met posities die niet netjes binnen een kleurvakje passen, net als de kiezers die hem hebben gekozen

Er zijn veel redenen te geven voor de overwinning van de Democratische kandidaat voor de Senaat, John Fetterman, in Pennsylvania, tegen de (van Oprah bekende) tv-dokter en Trumpaanhanger Dr. Mehmet Oz, ondanks dat Fetterman nog steeds herstellende is van een beroerte en soms wartaal uitslaat. In die zin kan politieke analyse van campagnewinsten en -verliezen soms op een Rorschachtest lijken. Sommigen wijzen vrolijk op de goedkeuring van Trump als een albatros om de nek van Dr. Oz. Anderen concluderen dat de authenticiteit van Fetterman en zijn rustige en ongepolijste uiterlijk hem de overwinning hebben bezorgd. En weer anderen wijzen erop dat de woede van de kiezers, en hun legitieme angsten voor het inperken van abortusrechten de belangrijkste kwestie was die Fetterman over de streep heeft getrokken. Al deze factoren hebben misschien bijgedragen aan zijn overwinning, maar één ding is zeker: de kiezers van deze swing state verkozen iemand die zowel progressieve standpunten als meer centrum-rechtse posities (zoals pro-gaswinning) omarmt, om hen in Washington te vertegenwoordigen. Fetterman was kortom een gelaagde kandidaat met posities die niet netjes binnen een kleurvakje passen, net als de kiezers die hem hebben gekozen.

Ideologisch verraad?

In die zin is het te gemakkelijk om de Republikeinen af te schrijven als de partij van de boze witte man zonder diploma. Net zoals het te gemakkelijk is om de Democraten af te schrijven als de partij van de grootstedelijke elites. Zijn de Republikeinen de nieuwe partij van de Amerikaanse arbeidersklasse? Ja en nee. Hoewel ze de oude greep van de Democraten op de white working class hebben losgewrikt, zijn ze (nog) niet de meerderheidspartij voor de arbeidersklasse die bestaat uit veel mensen van kleur. Zijn de Democraten echt de partij van een nieuwe multi-etnische meerderheid? Ja en nee. Sommige van hun meer progressieve of extremere standpunten (geen geld meer naar de politie bijvoorbeeld) vervreemden hen van arbeiders en kiezers uit de middenklasse, met allerlei achtergronden, die meer centrumrechtse posities delen. In een tweepartijenstelsel lijken beide partijen nog steeds in staat om meerdere achterbannen te verzamelen in hun grote tenten.

Lees ook dit artikel van Frans Verhagen: De democratie in Amerika staat op springen

Deze conclusie kan de diehard aanhangers van (uiterst) links en (uiterst) rechts teleurstellen. Als je het gevoel hebt dat je standpunten over kwesties niet alleen juist zijn, maar ook dat de standpunten van je tegenstanders zó onjuist zijn dat ze een bedreiging vormen voor de toekomst van het land, dan kan de boodschap dat centrisme en pragmatisme werken, lijken op ideologisch verraad. Dat is het niet.

Progressieven zullen in bepaalde streken blijven winnen, en conservatieven in andere, maar geen van beide partijen zal succesvol genoeg zijn in het doorbreken van de blauwe of rode muren op nationaal niveau. De structurele bedreigingen die politicologen en bezorgde burgers ’s nachts wakker houden, zoals de invloed van geld bij verkiezingen, een machtsonevenwicht tussen landelijk en stedelijk Amerika, een gebrek aan vertrouwen in het kiesstelsel, zijn allemaal reëel. Het zijn bedreigingen voor de toekomstige gezondheid van de Amerikaanse democratie. Amerikaanse kiezers zijn dat niet.