Opinie

Milieudogmatici belemmeren radicale klimaataanpak

Aylin Bilic

Klimaatboegbeeld Ed Nijpels las in WNL op Zondag wetenschapsjournalist Simon Rozendaal de les over kernenergie. Twintig tot dertig kerncentrales in Nederland en we halen de strengste klimaatdoelen die je kunt bedenken, had Rozendaal betoogd. Onzin, vond Nijpels: energiebedrijven hebben zich de afgelopen jaren niet gemeld om zo’n kerncentrale te bouwen, dus blijkbaar kan het niet.

Een onzinnig argument natuurlijk. Nergens in de wereld kwamen kerncentrales tot stand zonder regie of interventie van de overheid. Het is bovendien een argument dat anti-kernenergieactivisten nooit gebruiken als het over zonne- en windenergie gaat. Alsof windenergie ooit van de grond was gekomen zonder decennialange hulp en subsidiëring van overheden.

Nijpels had beter kunnen toegeven dat hij kernenergie niet als groene energie kwalificeert. Bij de ‘klimaattafels’ onder zijn regie werd niet overlegd met bedrijven die voorstander waren van kernenergie. Met milieubewegingen die tegen waren sprak hij wel. Het kabinet lijkt nu bij te draaien. Maar het is zeer de vraag of de twee gebudgetteerde kerncentrales deze kabinetsperiode groen licht krijgen. Als minister Jetten niet opschiet, zijn we zo weer een kabinet verder.

Terwijl de klimaatramp zich iedere zomer heftiger manifesteert op het noordelijk halfrond. Om de CO2-reductiedoelen (en liefst natuurlijk meer) te halen in 2030 en 2050 hebben we radicale maatregelen nodig. Windmolens: uitstekend; zonne-energie: uitstekend. Maar het zal niet genoeg zijn. Bovendien is bij die duurzame energiebronnen altijd een alternatief nodig voor bewolkte dagen zonder wind.

We verkeren in de paradoxale situatie dat het momenteel juist de milieufanatici zijn die een echte aanpak van het klimaatprobleem in de weg zitten. Zo was ik blij toen ik las over Porthos, een project waarbij afgevangen CO2 vanuit de Rotterdamse haven wordt getransporteerd naar en opgeslagen in lege gasvelden onder de Noordzee. Maar milieuactivist Johan Vollenbroek ziet dat anders. Hij vocht de verleende bouwvrijstelling aan omdat bij de aanleg stikstof vrijkomt, waarna de Raad van State met een tussenvonnis kwam. Over een paar weken volgt een definitief oordeel. Veel milieudogmatici zijn sowieso tegen ondergrondse CO2-opslag, want dit zou echt afscheid van fossiele energie verhinderen.

Ook andere technologische innovaties om de opwarming af te remmen worden door milieuactivisten gedwarsboomd. Zweden heeft na veel kritiek van milieugroepen een streep gezet door een experiment om zonlicht te dimmen. Met een stratosfeerballon wilden de Zweden reflecterende deeltjes op 20 kilometer hoogte loslaten. Ze wilden onderzoeken hoe die deeltjes zonlicht tegenhouden en in hoeverre de temperatuur aan de grond daardoor daalt. Een vergelijkbaar mechanisme treedt in sterkere mate op bij vulkaanuitbarstingen. Na de uitbarsting van de Indonesische vulkaan Tambora in 1815 daalde de temperatuur wereldwijd een aantal graden.

Het effect van het Zweedse experiment zou heel lokaal zijn, niet te vergelijken met Tambora. Het was ook slechts bedoeld als wetenschappelijk onderzoek: stel dat het ooit nodig is, hoe pak je het dan het beste aan? Maar activisten vinden het geen acceptabele manier om de klimaatcatastrofe af te wenden. Zelfs wetenschappelijk onderzoek ernaar is voor hen taboe.

We zullen er nu dus niet achter komen hoe we zonlicht zo goed en milieuvriendelijk mogelijk kunnen dimmen voor als de klimaatopwarming nog verder uit de hand loopt. Voor de lange termijn is het natuurlijk geen oplossing, dat ben ik met activisten eens. Maar voor de korte en middellange termijn – de temperatuur zal nog decennia stijgen, ook als alle CO2-emissies snel naar nul gaan – hebben we de luxe niet meer om zoiets vastberaden af te wijzen.

De milieubeweging lijkt zo vast te zitten in haar dogma’s dat ze steeds meer een belemmering begint te vormen voor radicale klimaatmaatregelen. Natuurlijk moeten we volop inzetten op duurzame energie en natuurlijk moeten we duurzamer gaan leven – veel minder vlees, veel minder vliegen. We moeten de balans met de aarde herstellen. Maar als we nu niet álle zeilen bijzetten, is het daarvoor te laat.

Uit conservatisme technologische innovaties taboe verklaren of kernafval een grotere zorg blijven vinden dan de uitdroging en oververhitting van Afrika, Azië en Zuid-Europa is levensgevaarlijk. Wat ook niet helpt is dat het stikstofplafond momenteel prevaleert boven CO2-reductie, zoals bij Porthos. Soms heiligt het doel (klimaataanpak) de middelen (kernafval en stikstofoverschrijding). Als internationale verdragen of wetten dat in de weg zitten, moet de politiek het lef hebben die te veranderen.

Aylin Bilic is headhunter en publicist.