Twee nieuwe aangiftes tegen NAM door Groningse gedupeerden

Gaswinning Het gerechtshof oordeelde eerder dat vervolging van de NAM mogelijk is als in individuele gevallen is vast te stellen dat de NAM schuldig is aan het veroorzaken van levensgevaar.

Gaswinnings- en gasbehandelingslocatie van de NAM in Scheemda.
Gaswinnings- en gasbehandelingslocatie van de NAM in Scheemda. Foto Vincent Jannink / ANP

De Groninger Bodem Beweging (GBB) heeft twee aanvullende aangiftes ingediend in de langlopende strafzaak tegen de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Dat maakte de bewonersvereniging woensdag bekend. In de aangiftes vraagt de vereniging te onderzoeken of de NAM bewoners moedwillig in levensgevaar heeft gebracht.

In 2015 deed de GBB aangifte tegen de NAM. Volgens de vereniging zou de NAM door de gaswinning mensenlevens opzettelijk in gevaar brengen vanwege de schade aan hun woningen. In eerste instantie seponeerde het Openbaar Ministerie de zaak, waarop de GBB via een artikel-12-procedure bij het gerechtshof in Leeuwarden alsnog vervolging probeerde af te dwingen. Afgelopen mei oordeelde het hof dat dat mogelijk is, als in individuele gevallen vast is te stellen dat de NAM schuldig is aan het veroorzaken van levensgevaar. In één individueel geval bleek daar mogelijk sprake van, aldus het Hof. Daar moet het OM nu onderzoek naar doen.

Naast die ene zaak, van Hiltje Zwarberg die in 2014 met zijn vrouw halsoverkop hun scheefgezakte woning in Termunterzijl moest verlaten, dient de GBB nu twee aanvullende casussen in. In alle drie de zaken is volgens de GBB „evident” sprake van levensgevaar, omdat de bewoners moesten evacueren. Twee panden zouden zelfs onbewoonbaar zijn verklaard.

Strafzaak is gamechanger

De langlopende strafzaak tegen de NAM had een grote impact op de aandeelhouders van het gasbedrijf, Shell en ExxonMobil. Dat bleek tijdens de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie in de Tweede Kamer, die onderzoek doet naar de Groningse gaswinning. Shell-topman Ben van Beurden noemde de zaak „een gamechanger”. Rolf de Jong van ExxonMobil, vond het „shockerend”.

Hoe Wiebes het vertrouwen van de Groningers verspeelde

Dat medewerkers en leidinggevenden van het bedrijf strafrechtelijke konden worden vervolgd voor de gevolgen van de gaswinning, leidde in 2018 tot onderhandelingen met premier Mark Rutte (VVD) over de juridische aansprakelijkheid van de NAM. Het gasbedrijf werd niet langer meer verantwoordelijkheid voor de afhandeling van de aardbevingsschade, versterking van huizen en de hoogte van de gaswinning. In ruil daarvoor zouden Shell en ExxonMobil meewerken aan plannen om minder gas te winnen en geen claim indienen voor het gas dat in de grond blijft.