Opinie

In zorg en onderwijs gaan vrouwen niet voltijd werken door een bonus

Arbeidsmarkt Het werk zelf moet aansluiten bij de motivatie die veel vrouwen hebben, schrijft , anders heeft stimuleren om meer te gaan werken geen zin.
Bij een lerarenstaking in Den Haag kijken enkele leraren het huiswerk van leerlingen na.
Bij een lerarenstaking in Den Haag kijken enkele leraren het huiswerk van leerlingen na. Foto Laurens van Putten/HH

Ik denk er niet aan, zei een vrouw toen haar door een journalist werd gevraagd of ze meer zou gaan werken als ze een bonus zou krijgen om voltijd te werken. En ook andere vrouwen die met deze vraag werden geconfronteerd antwoordden in dezelfde trant: geen sprake van, alsjeblieft niet. Bij geen van de ondervraagden was het überhaupt een overweging. Het waren reacties op het voorstel van VVD en D66 om door deze maatregel voltijd werken te stimuleren. Ze maken duidelijk dat vrouwen proberen te verleiden met geld neerkomt op een vleeseter een vegetarische biefstuk voorhouden. Daar gaat geen prikkel van uit. Het personeelstekort in de zorg en onderwijs zal er niet door worden opgelost.

Waardoor wel? Daarvoor is het zinvol om te kijken naar wat vrouwen motiveert in hun werk en niet alleen naar wat hen belemmert. Want ook als de belemmeringen, waarvan de gebrekkige randvoorwaarden om werk en privé te combineren de belangrijkste is, worden weggenomen wil dat niet zeggen dat vrouwen ineens zin hebben om meer te gaan werken. Die zin komt er pas als er wat aan het werk zelf verandert.

Motivatie voor je werk is het resultaat van voldoende vrijheid om je baan naar eigen inzicht uit te voeren, kunnen doen waar je goed in bent en een goede relatie met je baas. Daar schort het in veel gevallen aan. Zo zuchten medewerkers in de zorg onder de protocollen die niet alleen een specifieke manier van werken voorschrijven maar ook eisen dat ze gedetailleerd verantwoording over hun werk afleggen. Met als gevolg dat ze een groot deel van hun tijd bezig zijn met administratieve zaken, waardoor het verlenen van zorg in de knel komt. Als de leiding dan ook nog eens vooral op efficiency ‘stuurt’, als mensen op de werkvloer zich niet serieus genomen voelen als professional, gaat het plezier in je werk er snel vanaf.

Autonomie ingeperkt

De situatie in het onderwijs is vergelijkbaar. Deze beroepsgroep wordt geteisterd door een enorme werkdruk, mede veroorzaakt doordat leerkrachten zijn belast met zaken die niets met lesgeven te maken hebben. Bovendien worden ze in hun autonomie beperkt door opgelegde methodes en zijn ze onderworpen aan de leiding van managers op afstand die vaak weinig voeling hebben met wat zich in het klaslokaal afspeelt. Zie dan maar eens de lol erin te houden.

Juist in de sectoren die het moeten hebben van vrouwen zijn medewerkers door de frustratie die ze in hun werk ervaren vaak niet gemotiveerd om voltijd te werken.

Vrouwen die kiezen voor de zorg of het onderwijs doen dat niet vanwege het riante salaris, maar omdat ze het verschil willen maken in de levens van anderen. Als ze daarin worden tegengewerkt is elke poging om hen met een beloning over te halen om meer te gaan werken tot mislukken gedoemd. Vrouwen een bonus voorhouden is dan ook een ondoordacht voorstel dat nauwelijks effect zal hebben, omdat het voorbij gaat aan het feit dat vrouwen, los van hun persoonlijke overwegingen, voor een deeltijd baan in plaats van een voltijd baan kiezen omdat ze nu te weinig voldoening vinden in hun werk.

Lees ook deze column: Deeltijdwerk is de échte vijand van emancipatie

Vertrouwen in professional

Als de politiek vrouwen wil stimuleren om te kiezen voor een voltijd baan, moet ze ervoor zorgen dat werken in het onderwijs en de zorg weer aansluit bij de motivatie die vrouwen voor dit werk laat kiezen. Door de regeldruk te verminderen, door minder te willen dicteren en controleren en door het vertrouwen terug te geven aan de professional. Wanneer zorgverleners en leerkrachten zich serieus genomen voelen in hun hun vak – de roep daartoe klinkt vanuit deze sectoren al heel lang – en in staat worden gesteld om dat naar hun beste kunnen uit te oefenen, komt de zin bij vrouwen om meer te gaan werken vanzelf.