Oorlog in Oekraïne

Poetin: Oekraïense geheime dienst achter ‘terroristische aanval’ op Krimbrug

In dit blog doet NRC verslag van de belangrijkste ontwikkelingen rond de oorlog in Oekraïne. Lees meer stukken in ons dossier.

Dit blog is gesloten

Lees hier verder in het nieuwe blog.

Poetin: Oekraïense geheime dienst achter ‘terroristische aanval’ op Krimbrug

De Russische president Vladimir Poetin beschuldigt de Oekraïense geheime dienst van het veroorzaken van de explosie op de Krimburg, die er zaterdag voor zorgde dat een deel van het wegdek instortte en een trein op de naastgelegen spoorbrug in brand vloog. In een bijeenkomst met het hoofd van de Russische onderzoekscommissie, Alexander Bastrykin, sprak Poetin van een „terroristische aanval” op vitale infrastructuur. Dat meldt het Russische staatspersbureau Tass.

Bastrykin presenteerde de voorlopige, „goed onderbouwde”, conclusies van het onderzoek naar de toedracht van de explosie aan Poetin. Zo lichtte hij toe dat de vrachtwagen die zou zijn opgeblazen een route zou hebben afgelegd tussen Bulgarije, Georgië, Armenië, Noord-Ossetië en het Krasnodar-gebied. Ook zouden verdachten zijn geïdentificeerd, met hulp van FSB-agenten. Namen noemt Tass niet.

Na de explosie reageerden Oekraïense politici en bedrijven met grappen en memes op sociale media. De aanval werd echter niet opgeëist. Wel parafraseerde de Oekraïense geheime dienst SBU een beroemde Oekraïense poëet die dichtte over een aanval op de brug door de SBU, wat door velen werd gezien als onofficiële bevestiging van de daad.

Een blushelikopter hangt boven het treinspoor op de Krimbrug. Foto Stringer/EPA

Russische duikers onderzoeken schade aan Krimbrug

Russische duikers onderzoeken zondag de schade aan de Krimbrug. Dat zei de Russische vicepremier Marat Choesnoellin zaterdagavond tegen Russische staatspersbureaus. De brug is zaterdag beschadigd door een krachtige explosie, die Russische autoriteiten toeschrijven aan een vrachtwagenbom. Choesnoellin zegt later op de dag al de eerste resultaten van het onderzoek te verwachten.

Bij de explosie stortte een deel van de brug in de zee en ontstond een grote brand. Het auto- en treinverkeer op de brug is inmiddels al hervat. Het Russische ministerie van Transport zegt zondag dat alle goederen- en passagierstreinen van de Krim naar Rusland „volgens de normale dienstregeling” rijden. Sinds het herstel van de brug hebben dertien treinen al over de brug gereden, met daarin in totaal ongeveer zesduizend passagiers, aldus het Russische spoorbedrijf Grandservice Express tegen persbureaus.

Zaterdagochtend rond 06.00 uur lokale tijd vond een explosie plaats op de Krimbrug. Autoriteiten op de Krim zeggen dat een vrachtwagen explodeerde, waarna zeven wagons van een trein die ook over de brug reed, in brand vlogen. De rijbaan van het autogedeelte van de brug stortte hierna in de zee en de treinrails vatte vlam. Bij de explosie zijn volgens een Russisch antiterrorismecomité drie doden gevallen. Het is nog niet duidelijk wie er achter de explosie zit, hoewel de meeste vingers naar Oekraïne wijzen.

Bij de explosie zouden drie doden zijn gevallen. Foto Alexey Pavlishak/Reuters

Zeker twaalf doden door nachtelijke Russische raketaanval op de stad Zaporizja

Ten minste twaalf mensen zijn om het leven gekomen bij een Russische raketaanval in een woonwijk in Zaporizja, de hoofdstad van de gelijknamige regio Zaporizja. Dat melden Oekraïense autoriteiten zondag. 49 mensen liggen gewond in het ziekenhuis, onder wie zes kinderen. Hulpdiensten zijn nog op zoek naar mensen die onder het puin liggen.

Bij de raketaanvallen in de Zuid-Oekraïense stad zijn vijf appartementen ingestort, één appartement werd gedeeltelijk verwoest en meerdere gebouwen werden beschadigd. Dat zegt Oleksandr Staroech, gouverneur van Zaporizja. Volgens hem zijn er twaalf raketten afgevuurd op het centrum van Zaporizja die „voornamelijk waren gericht op woningen en appartementscomplexen”.

Eerder deze week werd een nog een appartementscomplex in de stad getroffen door zeven Russische raketten, slechts enkele uren nadat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky had aangekondigd dat het Oekraïense leger zeven dorpen in de door Rusland bezette regio Cherson heeft heroverd. Bij deze raketaanval kwamen achttien mensen om het leven.

De regio Zaporizja werd vorige week door Rusland geannexeerd na een illegitiem referendum. In de regio staat de grootste kerncentrale van Europa, die al maandenlang bezet is door Russische strijdkrachten. Deze draait inmiddels op nooddieselgeneratoren door de vele beschietingen bij de centrale, waar beide landen elkaar de schuld van geven.

Bij de raketaanvallen zijn vijf appartementen ingestort. Foto Reuters/Stringer

Rusland benoemt nieuwe commandant van de oorlog in Oekraïne

Sergej Soerovikin is zaterdag benoemd tot nieuwe commandant van de Russische invasie in Oekraïne, melden Russische media. Soerovikin gaf al leiding aan het deel van de Russische invasie in het zuiden van Oekraïne, en is daarnaast het hoofd van de lucht- en ruimtemacht van Rusland.

Rusland benoemt met enige regelmaat nieuwe militairen om de oorlog in Oekraïne te overzien, schrijft The Washington Post. Benoemingen kunnen volgens de krant een gevolg zijn van slechte militaire prestaties, of van mensen op hogere posities die de schuld van zich af proberen te schuiven.

Lees ook dit verhaal over een vorige commandant: ‘Bommengooier’ Dvornikov gaat de Russische operatie in Oekraïne leiden

Soerovikin kreeg in 2017 een onderscheiding van Poetin voor zijn militaire prestaties in Syrië. Foto Alexei Druzhinin/Kremlin via EPA

De Krim-brug is/was een symbool van verbinding met Rusland

Met de explosie die zaterdagochtend een deel van de Krim-brug verwoestte, is een belangrijk symbool van Russische soevereiniteit op het schiereiland geraakt. De Russische president Vladimir Poetin opende de brug persoonlijk in mei 2018, vier jaar nadat de Krim onder zijn bevel werd geannexeerd. Dagelijks gingen er volgens Russische media meer dan tienduizend voertuigen over de brug, die de Krim daarmee niet alleen symbolisch maar ook economisch dichter bij Rusland bracht.

Ook Nederlandse bedrijven werkten mee aan de bouw van de 19 kilometer lange ‘Kertsjbrug’. Justitie onderzocht in 2018 zeven bedrijven die de sanctieregels zouden hebben overtreden, bijvoorbeeld door de heihamer te leveren die werd gebruikt om de fundering van de brug te bouwen.

Spanningen rondom de brug zijn er al langer. Met een groot vrachtschip blokkeerde Rusland eind 2018 de onderdoorgang om te voorkomen dat drie Oekraïense marineschepen vanuit de Zwarte zee naar de zee van Azov konden varen. Rusland nam de schepen tijdelijk in beslag.

Lees hier de analyse van de explosie van zaterdag: Aanslag op Krimbrug is klap voor Poetin en opsteker voor Oekraïne

Rusland noemt explosie Krimbrug ‘terorrismedaad’, Oekraïne reageert met memes en dubbelzinnige gedichten

De reacties van Rusland en Oekraïne op de explosies op de Krim-brug zaterdagochtend lopen sterk uiteen. Waar het Kremlin woedend reageert op de vermoedelijke aanslag en Oekraïne beschuldigt van terrorisme, sturen Oekraïense functionarissen veelal spottende filmpjes en foto’s over de beschadigde brug. Formeel heeft nog niemand de verantwoordelijkheid opgeëist.

Zo grapt het Oekraïense postbedrijf Oekrposjta op Twitter nieuwe postzegels te gaan lanceren, met daarop een illustratie van Titanic-karakters Jack en Rose en op de achtergrond de ingestorte Krimbrug.

Twitter avatar ukrposhta Укрпошта цей день настав: ми анонсуємо марку з мостом https://t.co/wtxAVe12q4

Het Oekraïense Ministerie van Defensie Twittert dat twee „beruchte symbolen van de Russische macht in de Oekraïense Krim ten onder zijn gegaan”, en vraagt daarna „wat volgt er nu, Russkies?”.

In dit bericht van een satirisch Twitteraccount wordt wederom verwezen naar de verjaardag van Poetin en zijn ‘cadeau’ van Oekraïne.

Twitter avatar DarthPutinKGB Darth Putin Looking at my last birthday surprise from @ADebunker https://t.co/2mQLv59u40

Op Twitter wordt enthousiast gereageerd op de berichten uit Oekraïne en noemt men Oekraïense social media een „goudmijn”.

Rusland beschuldigt Oekraïne van terrorisme
Maria Zacharova, woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, noemt de ludieke berichten een „teken van de terroristische aard van het regime in Kiev”. Ondertussen heeft de Russische regering alle media en overheidsinstanties richtlijnen gegeven over het verslaan van de explosie. Wie over de explosie schrijft, moet benadrukken dat de brug niet is vernietigd, dat voorbereidingen voor reparaties al zijn begonnen, nieuwe logistieke routes zijn gelanceerd en dat de veerdienst is hervat.

Poetin heeft zijn kabinet opgedragen een commissie op te stellen in verband met „de noodsituatie op de Krimbrug”. De Russische senator Aleksandr Basjkin zei tegen staatsjournalisten dat Rusland de aanval op de Krimbrug zal beantwoorden met „een mogelijk asymmetrische reactie”. Politicus Oleg Morozv noemde de „terroristische aanval” op de brug een „oorlogsverklaring zonder regels”.

De geheime dienst van Oekraïne, Sloezjba bezpeky Oekrajiny (SBU), plaatste een bericht op Twitter waardoor enkele Oekraïense media vermoeden dat de SBU achter de explosie zit. De dienst wil geen commentaar geven op de gebeurtenis, maar plaatst tegelijkertijd een bericht op Twitter dat door velen wordt opgevat als een onofficiële bevestiging van de daad. Het bericht van de SBU is een parafrase van een gedicht van Taras Sjevtsjenko, een beroemde Oekraïense dichter:

„Het is ochtend,
de Brug brandt prachtig;
Nachtegaal in de Krim
wordt ontmoet door de SBU”

Poetin laat onderzoek doen naar explosie Krim-brug

De Russische president Vladimir Poetin heeft opdracht gegeven voor een onderzoek naar de oorzaak van de explosie die zaterdagochtend een deel van de brug tussen de Krim en Rusland verwoestte. Dat schrijft het Russische staatspersbureau TASS op basis van het Kremlin. De ministers van Transport en Noodsituaties zouden naar de brug onderweg zijn.

Een Russisch antiterrorismecomité zegt volgens persbureau Reuters dat er rond 6.00 lokale tijd een vrachtwagen op de brug explodeerde. Zeven wagons van een trein met brandstof die over de brug reed, zouden vervolgens in brand zijn gevlogen. Voor zover bekend zijn er geen gewonden.

Sergej Aksjonov, het door Rusland aangestelde hoofd van het Oekraïense schiereiland, meldt op Telegram dat er locomotieven onderweg zijn om de brandende trein weg te slepen. „Zodra de brand is geblust, kunnen we de omvang van de schade aan de brug beoordelen en bepalen wanneer het verkeer weer kan rijden.” Een van de twee weghelften zou nog begaanbaar zijn voor autoverkeer, en een veerdienst wordt opgestart.

Aan de Oekraïense zijde wordt de explosie als overwinning gevierd. „Zieke burn”, schrijft de Oekraïense overheid op Twitter. Volgens ANP heeft Oekraïne eerder gedreigd de brug te beschieten, en om langeafstandswapens gevraagd om onder meer dat doelwit te kunnen raken. Het hoofd van de veiligheidsraad van het land deelt een video van de brandende trein samen met Marilyn Monroe die ‘Happy Birthday, Mr. President’ zingt. Vrijdag was Poetin jarig.

Grote explosie op de Krim-brug, oorzaak onduidelijk

Op de Krim-brug heeft zaterdagochtend een grote explosie plaatsgevonden. Dat melden lokale media van het schiereiland. Volgens het Russische staatspersbureau Tass is de oorzaak een brandstoftank die in brand zou zijn gevlogen, maar volgens lokale media zou een vrachtwagen op de brug zijn geëxplodeerd. Het is nog niet bekend of er slachtoffers zijn gevallen.

De explosie, die volgens getuigen kilometers verderop te horen was, vond zaterdag rond 06.00 uur (lokale tijd) plaats terwijl een trein over de brug reed. Op beelden is te zien dat enkele wagons van de trein in brand staan. Ook een deel van de wegbrug, die parallel loopt met de treinsporen, is ingestort. Op beelden is te zien dat er op meerdere plekken brand is uitgebroken en dat delen van de brug in het water zijn gezakt.

De Krim-brug verbindt het Russische vasteland met het in 2014 geannexeerde eiland de Krim. De brug is essentieel voor het leveren van militaire goederen en stond bekend als doelwit van Oekraïense troepen. De afgelopen maanden heeft Rusland extra bescherming ingezet om de brug te beschermen tegen een aanval.

Twitter avatar EuromaidanPress Euromaidan Press @loogunda One of the videos clearly shows vehicle portion of the bridge that collapsed. 📹via @RALee85 https://t.co/0IJ2tLJJKn
Lees ook: De navelstreng van Rusland naar de Krim is kwetsbaar

Volgens getuigen was de explosie kilometers verderop te horen. Foto Stringer/Reuters

Gouverneur: massagraf aangetroffen in heroverde plaats Lyman

Oekraïense autoriteiten hebben in de onlangs heroverde oostelijke plaats Lyman een massagraf aangetroffen. Het is onduidelijk hoeveel lichamen zich in het graf bevinden. Dat heeft de regionale gouverneur Pavlo Kirilenko vrijdag verklaard, meldt Reuters.

Een hoge Oekraïense politiefunctionaris heeft volgens het Oekraïense persbureau Ukrinform gezegd dat het om 180 lichamen zou gaan. Oekraïense troepen hebben Lyman, in de regio Donetsk, afgelopen zaterdag heroverd op de Russen.

Oekraïense autoriteiten hebben Russische strijdkrachten er herhaaldelijk van beschuldigd wreedheden te hebben gepleegd in bezet gebied. Moskou ontkent die aantijgingen. Vorige maand werden de lichamen van 436 personen opgegraven in Izjoem, nadat die noordoostelijke stad was bevrijd. De meesten van hen leken volgens plaatstelijke functionarissen door geweld om het leven te zijn gekomen.

Kirilenko, de gouverneur van Donetsk, schreef op Telegram dat autoriteiten in Lyman „een massagraf” te hebben gevonden „waarin volgens plaatselijke informatie zowel soldaten als burgers zouden zijn aangetroffen. Het precieze aantal moet nog worden vastgesteld.” Kirilenko maakte ook melding van een tweede locatie waar 200 graven zijn gevonden. Daarbij zou het gaan om burgers.

Welkom in dit blog

In dit blog doet NRC verslag van de belangrijkste ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne.

Lees hier het vorige blog terug