Foto Edu Calicher

Interview

Bassist Stotijn hoopte op statement van Russische dirigent Currentzis

Bassist Rick Stotijn Rick Stotijn is een van de beste contrabassisten van Europa, zoals te horen op zijn nieuwe album met Vivaldi en Bottesini. Geen wonder dat rebel-dirigent Teodor Currentzis hem wilde hebben voor zijn nieuwe orkest Utopia. „Ik wil wel persoonlijk van hem horen dat hij stelling neemt tegen de oorlog.”

Rick Stotijn geldt als een van de beste contrabassisten van Europa. Hij heeft net een nieuw album uit, Doppio espressivo, met werken van Vivaldi en Bottesini, en zit in de trein naar Hamburg waar hij zal aansluiten bij de Europese tournee van Utopia, het nieuwe orkest van rebel-dirigent Theodor Currentzis. De Grieks-Russische dirigent is in opspraak omdat zijn in Rusland gevestigde orkest musicAeterna gesponsord wordt door staatsbank VTB, en omdat Currentzis zich niet openlijk uitspreekt tegen Poetins oorlog in Oekraïne. Een optreden van musicAeterna in het Concertgebouw werd onlangs geannuleerd, Currentzis komt in februari vooralsnog wel zijn debuut maken bij het Concertgebouworkest.

Waarom wilde Currentzis jou zo graag voor Utopia?

„Hij had me lang voor de oorlog al vaker benaderd voor musicAeterna. Nu zou ik dat sowieso nooit meer overwegen, vanwege de Russische banden. Maar hij wilde me heel graag hebben en Utopia is een idealistisch project dat draait om dialoog en samenwerking, zonder Russische financiële connecties. Eigenlijk kwam het slecht uit, wegens andere verplichtingen heb ik het eerste concert in Luxemburg dinsdagavond gemist, ik voeg vanavond in Hamburg in.”

Is dat niet lastig? Currentzis staat bekend om zijn intensieve repeteerperiodes.

„Ideaal is het niet. Maar hij had er echt zijn zinnen erop gezet, dus ik dacht, oké, ik doe het een keer. Zo’n projectorkest is een interessant experiment, je weet zeker dat er niet op de automatische piloot gespeeld wordt. Maar het wordt concentreren vanavond. Gelukkig ken ik het repertoire goed, Stravinsky’s Vuurvogel en de Daphnis et Chloe-suite van Ravel.”

Heb je spijt van je keuze om mee te doen, gezien de ophef die ontstaan is?

„Ik had verwacht, net als veel anderen, dat Currentzis met een duidelijk statement zou komen, dat dit nieuwe orkest een soort escape voor hem zou zijn. Het uitblijven van zo’n statement heeft me teleurgesteld. Volgens mensen om hem heen is het onmogelijk, ook al is Currentzis privé faliekant tegen de oorlog, aangezien hij zich verantwoordelijk voelt voor de leden van musicAeterna – als hij zich uitspreekt, komen musici en personeel op straat te staan. Maar voor mij is heel duidelijk dat ik niet geassocieerd wil worden met zijn ensemble als hij geen afstand neemt van de oorlog. Ik heb hem nog nooit ontmoet, maar ik ga deze dagen absoluut met hem in gesprek. Dialoog is immers de inzet van het project.”

Dan je nieuwe album: hoe is dat ontstaan?

„Dit project is de vrucht van langdurige muzikale vriendschappen. Met fagottist Bram van Sambeek speel ik al lang samen, onder meer in de ‘klassieke rockband’ ORBI. Johannes Rostamo is een fantastische cellist uit het Royal Philharmonic met wie ik Stockholm Syndrome heb opgericht. En met collega-bassist Olivier Thiery verdeelde ik jarenlang de contrabasklas aan het Amsterdamse conservatorium. Het dubbelconcert van contrabasgrootheid Bottesini stond al heel lang op ons verlanglijstje en het was geweldig om het eindelijk te kunnen opnemen. De musici van Camerata RCO ken ik ook goed.”

Na recente cd’s met ORBI en met eigentijdse Nederlandse contrabasconcerto’s is het repertoire opvallend klassiek.

„Dat is zo gegroeid. Met ORBI deden we de tournee ‘Vivaldi Rocks’, waarin we een link legden met keiharde rockmuziek en Vivaldi’s Concert in e mineur. Dat stuk zit zo geniaal in elkaar. Eigenlijk is het een verkapt celloconcert met fagot in het continuo, maar Bram en ik hebben de solopartij onderling verdeeld. Daarnaast wilde ik op deze cd per se de klank en kennis van Johannes, een oudemuziekspecialist. We hebben eindeloos geëxperimenteerd met snaren en interpretaties. De stukken van Vivaldi zijn bezonkener en geven reliëf aan de virtuositeit van Bottesini. Naast al die dubbelconcerten speel ik ook nog twee ‘aria’s’, van Vivaldi en van violist H.W. Ernst, in een Bottesini-arrangement.”

De volgende dag sms’t Stotijn vanuit de trein dat het een „waanzinnig concert” was in Hamburg: „Russen en Oekraïners samen aan één lessenaar en na afloop stond iedereen elkaar te knuffelen. Nu op naar Wenen.”

Albumpresentatie Doppio espressivo: 18/11 (Breda) & 19/11 (Rhenen). Inl.: rickstotijn.com. Tournee Utopia t/m 11/10. Inl.: teodor-currentzis.com