Vicepremier en minister Carola Schouten.

Foto Bart Maat/ANP

Interview

Carola Schouten: ik laat onderzoeken of het sociaal minimum wel hoog genoeg is

Carola Schouten | minister voor Armoedebeleid Kinderen op honderden basisscholen krijgen vanaf volgende week gratis ontbijt. Minister Schouten wil ook de hoogte van het sociaal minimum bekijken, waarop toeslagen zijn gebaseerd.

Kinderen op vijfhonderd basisscholen waar ruim de helft van de leerlingen ouders heeft met een laag inkomen, zullen vanaf volgende week tot eind januari elke dag gratis ontbijt krijgen. Dat lenigt de nood in die gezinnen een beetje, voorlopig, zegt minister Carola Schouten (Armoedebeleid, ChristenUnie). Dinsdagmiddag stuurde ze een brief aan de Tweede Kamer.

Het Jeugdeducatiefonds, een particuliere organisatie, heeft die scholen al in kaart gebracht en gaat de 5 miljoen euro verdelen die Schouten ervoor heeft uitgetrokken. „Dit wilden we echt snel organiseren. Scholen die zelf geen personeel hebben om ontbijt te maken, hebben met het Jef vaak al een vrijwilligersnetwerk dat kan inspringen.”

Tot januari?

„Ja want dan gaat het koopkrachtpakket in. Dan gaat het minimumloon met 10 procent omhoog, net als de uitkeringen. Het kindgebondenbudget stijgt dan ook en de zorgtoeslag en de huurtoeslag.”

In september was de inflatie 17 procent. Een goedkoop pak luiers, van 15 euro voor één week, kost nu 17,50 euro.

„Ja, daarom hebben we dat koopkrachtpakket vanaf januari.”

Lees ook deze reportage: De leerling in Rotterdam viel om – van de honger

Ouders met een baan in de thuiszorg, schoonmaak, beveiliging of winkel verdienen maximaal 2.000 euro netto per maand en hebben vaak toch geen recht op toeslagen. Zij gaan niet allemaal 10 procent omhoog. Hoe moet dat met 17 procent inflatie?

„Het pakket is voor hen misschien niet voldoende. Maar we brengen de armoede met dit pakket wel terug tot onder het niveau van vóór 2021. Ik zie wel dat dit niet helemaal soelaas biedt. We kijken nu opnieuw naar de definitie van het sociaal minimum. Is die niet te laag? Op grond van dat minimum hebben mensen recht op toeslagen. Maar dat minimum is nooit verhoogd. Ik laat onderzoeken of het hoog genoeg is. Hopelijk is de hoge inflatie niet structureel.”

2,2 miljoen mensen hebben hooguit 130 procent van het ‘sociaal minimum’ te besteden.

„Er zijn natuurlijk verschillende situaties: mensen met AOW, een bijstandsuitkering of een arbeidsongeschiktheidsuitkering. En werkende mensen. Wij hebben geen invloed op de lonen – we kunnen alleen druk uitoefenen op de werkgevers om lonen te verhogen. We hebben nu wel een belastingvrije gift mogelijk gemaakt voor werkgevers aan hun personeel, die ze mogen geven in deze tijd.”

Als je een slecht geïsoleerd huis huurt, ga je forse bedragen voor gas betalen in de winter. Sommige huurders krijgen al een termijn-nota van 800 à 1.000 euro per maand.

„Ja. Ik sprak gisteren een oude vrouw van wie het variabele energiecontract nu 900 euro per maand wordt. Ze moest huilen.”

Wat heeft u gezegd?

„Ik kon haar wel wijzen op de zorgtoeslag [circa 110 euro per maand, red.] waar ze recht op heeft, wat ze niet wist. Ze zei: ‘Ik heb nooit mijn hand op willen houden mevrouw.’ We stellen ook een prijsplafond in voor de energienota.”

Lees het laatste nieuws over het prijsplafond

Dat stoelt op een gemiddeld verbruik van maximaal 1.200 kubieke meter gas per jaar. Mensen in slecht geïsoleerde huizen verbruiken veel meer, door tocht en enkel glas. Zij betalen boven de 1.200 kubieke meter gewoon de woekerprijzen.

„Ja, daar zijn we ons van bewust. Het is wel zo dat de hogere inkomens gemiddeld méér energie gebruiken. Maar als je met een laag inkomen in een slecht geïsoleerd huis woont... Isoleren van die huizen is dan ook een hoge prioriteit en heel urgent.”

Sommige corporaties zeggen dat dat zeven jaar gaat duren. Hoelang kunnen huurders wachten?

„Maar andere corporaties gaan sneller. De nood is inderdaad hoog. Er zijn afspraken gemaakt door de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening met de corporaties, er komt extra geld voor verduurzaming van huizen. Om het maar zo snel mogelijk te laten gaan.”

De verschillen in sociaal-economische positie worden steeds groter in Nederland. Niet 7 maar 10 procent van de kinderen zou opgroeien onder de armoedegrens – als het koopkrachtpakket niet was ingevoerd.

„Dat lag natuurlijk al langer onder de oppervlakte. En nu zie je het echt – door de klap van de energiecrisis. We willen structurele armoede aanpakken, kinderen betere kansen geven. We staan helemaal achter de rijke schooldag: dat kinderen langer op school kunnen blijven om zich op een veilige plek te ontwikkelen. We wilden juist grote stappen zetten met onze aangekondigde aanpak begin dit jaar, en dan opeens is er oorlog en worden de omstandigheden slechter.”

Denkt u dat het gaat lukken om te voorkomen dat mensen door de kosten over de rand worden geduwd?

Schouten aarzelt. „Niet altijd. Maar ik ga het met hart en ziel proberen.”

Wat heeft een kind nodig, om te leren?

„In elk geval ontbijt, om geconcentreerd in de klas te kunnen zitten. En ook lunch – daar is het ministerie van Onderwijs nu mee bezig, om invulling te geven aan de Kamermotie voor een gratis lunch op school.”