Oorlog in Oekraïne

Vrijgelaten directeur van kerncentrale Zaporizja legt zijn taken neer

In dit blog doet NRC verslag van de belangrijkste ontwikkelingen rond de oorlog in Oekraïne. Lees meer stukken in ons dossier.

Biden zegt nog eens 625 miljoen dollar hulp toe aan Oekraïne

In een telefoongesprek met zijn Oekraïense collega Volodymyr Zelensky heeft de Amerikaanse president Joe Biden dinsdag nog eens 625 miljoen dollar aan militaire hulp toegezegd aan Oekraïne (625 miljoen euro). Biden beloofde Oekraïne „te blijven steunen bij de verdediging tegen Russische agressie zolang als dat nodig is”, laat het Witte Huis weten.

In het nieuwe hulppakket zitten volgens persbureau Reuters onder meer vier HIMARS-lanceersystemen met bijbehorende raketten, 32 houwitsers, munitie en 200 gepantserde voertuigen. Het is het eerste Amerikaanse steunpakket sinds Rusland vorige week de annexatie van vier Oekraïense regio’s aankondigde. Biden zei tegen Zelensky die annexaties „nooit” te zullen accepteren.

Vlak daarvoor hadden de Verenigde Staten al een pakket van 1,1 miljard dollar toegezegd. Met de nieuwe toezegging van 625 miljoen dollar hebben de VS sinds het begin van de Russische invasie eind februari al ruim 16,8 miljard dollar aan militaire hulp gegeven aan Oekraïne.

Het Oekraïense leger is momenteel aan het doorbreken in het grotendeels bezette zuiden, rond de belangrijke stad Cherson. In de afgelopen maanden hebben de Oekraïners voortdurend bruggen richting Cherson aangevallen, onder meer met door de VS geleverde HIMARS-raketten.

Het Oekraïense leger breekt door in de regio Cherson, onder meer met door de VS geleverde HIMARS-raketten. Foto Genya Savilov/AFP

Vrijgelaten directeur van kerncentrale Zaporizja legt zijn taken neer

De onlangs door de Russen gearresteerde directeur van de kerncentrale van Zaporizja zal zijn taken als hoofd van het complex neerleggen. Dat heeft het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) dinsdag bekendgemaakt. Het is nog niet bekend wie Ichor Moerasjov opvolgt als directeur van de door Rusland bezette kerncentrale.

Moerasjov werd vrijdag door Russische militairen uit zijn auto gehaald en geblinddoekt om vervolgens „ondervraagd” te worden. Maandag werd hij weer vrijgelaten. „Het IAEA begrijpt dat de heer Moerasjov zich nu met zijn gezin in door Oekraïne gecontroleerd gebied bevindt en zijn taken niet zal voortzetten”, aldus het VN-atoomagentschap dinsdag in een verklaring over de situatie. Oekraïne noemde de „ontvoering” een Russische terreurdaad. Volgens het IAEA had de afwezigheid van Moerasjov „een onmiddellijke en ernstige impact” op de veiligheid en beveiliging van het complex.

Het is al maanden onrustig rond de grootste kerncentrale van Europa, die sinds de eerste weken van de oorlog in handen is van Russische strijdkrachten maar nog altijd bediend wordt door Oekraïens personeel. Regelmatig worden belangrijke delen van het complex kapotgeschoten door de aanhoudende beschietingen in het gebied. IAEA-hoofd Rafael Grossi reist later deze week naar Kiev en vervolgens naar Moskou voor overleg over de nucleaire veiligheid rond de kerncentrale. Het IAEA wil al langer dat de zone gedemilitariseerd wordt.

Een Russische militair houdt de wacht bij de kerncentrale van Zaporizja. Foto Alexander Ermochenko/Reuters

Russische defensieminister: 200.000 reservisten opgeroepen voor strijd in Oekraïne

Rusland heeft sinds de mobilisatie meer dan 200.000 mensen opgeroepen om met de strijdkrachten mee te vechten in Oekraïne. Dat heeft minister van Defensie Sergej Sjojgoe dinsdag volgens Russische media verklaard. De militairen bereiden zich voor op tachtig oefenterreinen en zes trainingscentra, aldus Sjojgoe. De minister stelde verder dat de nieuwe groep in Oekraïne alleen zal vechten in combinatie met militairen die al deelnamen aan de oorlog, die hij steevast „speciale militaire operatie” noemt.

De Russische versterking is nodig omdat het leger de afgelopen maanden een groot aantal tegenslagen te verwerken kreeg. Op steeds meer plekken wint het Oekraïense leger terrein op de Russen. Dinsdagochtend forceerden de Oekraïense strijdkrachten een doorbraak in het zuiden van het land. Het was de grootste winst sinds het uitbreken van de oorlog in februari.

Lees ook dit interview: ‘Iedereen is in shock, maar niet iedereen is verdoofd’

Het is volgens het Kremlin de bedoeling dat er zo’n 300.000 extra militairen naar Oekraïne gaan. President Vladimir Poetin betitelde die operatie als „gedeeltelijke mobilisatie” enkele weken geleden. Sinds dat moment zijn naar schattingen zo’n 200.000 Russen op de vlucht geslagen naar buurlanden als Kazachstan, Georgië en Mongolië. Rusland telt zo’n 2 miljoen reservisten. In het land heeft sinds de Tweede Wereldoorlog geen mobilisatie meer plaatsgevonden.

In Rusland zelf leidde de militaire dienstoproep tot veel onrust. In verschillende steden waren protestacties, waarbij honderden betogers werden opgepakt. Veel Russen vrezen voor uitzending naar Oekraïne, ook omdat er veel onduidelijkheid bestaat over de eisen voor de oproep. Volgens Poetin zullen eerst de burgers met enige militaire ervaring – bijvoorbeeld een training – aan de beurt komen om naar het front te reizen. Het Kremlin probeert eerst alle Russen tot 35 jaar te mobiliseren en daarna de oudere reservisten.

Een Russische reservist neemt afscheid van zijn dierbaren. Foto Igor Russak/Reuters

Musk wekt Oekraïense wrevel met suggestie voor ‘vrede’ met Rusland

Elon Musk heeft zich de woede op de hals gehaald van veel Oekraïnegezinde twitteraars met zijn suggestie om de oorlog in het land te beslechten. Ook de Oekraïense president Volodymyr Zelensky reageerde op het bericht van Musk, die maandagavond onder meer voorstelde dat de Krim in handen blijft van Rusland. Even later kwam hij daarop terug met het initiatief om een referendum uit te schrijven.

Datzelfde zou volgens de voorman van SpaceX en Tesla moeten gebeuren om de toekomst van de Oekraïense Donbas-regio vast te stellen. De inwoners van de vier onlangs door Rusland geannexeerde gebieden in Oekraïne moeten kiezen of ze bij Rusland of Oekraïne willen horen onder supervisie van de Verenigde Naties, aldus Musk. Verder stelt hij voor om van Oekraïne een neutrale staat te maken en moet de watertoevoer tot de Krim gewaarborgd blijven.

Oekraïne mocht eerder gebruik maken van het satellietnetwerk Musk. De technologie hielp de Oekraïense strijdkrachten met artillerieaanvallen op Rusland. Het maakte de Amerikaanse miljardair populair bij de Oekraïners, maar na zijn suggestie van maandag lijkt hij een stuk minder geliefd. „Welke Musk hebben jullie liever? Een die Rusland of Oekraïne steunt”, vroeg Zelensky zich af.

Anderen trokken feller van leer. „Rot op is mijn uiterst diplomatieke reactie”, sneerde de Oekraïense ambassadeur in Duitsland. Hij stelde vervolgens dat geen enkele Oekraïner nog iets van Tesla zou aanschaffen na Musks vredesvoorstel. De miljardair heeft met ruim 107 miljoen volgers een enorm bereik op het platform.

Oekraïne breekt ook door Russische verdedigingslinies in het zuiden

Het Oekraïense leger heeft de afgelopen dagen de grootste doorbraak in het zuiden van het land geforceerd sinds het begin van de oorlog. In de provincie (oblast) Cherson werden Russische verdedigingslinies doorbroken, en heroverden de Oekraïners meerdere bezette dorpen aan de Dnjepr-rivier. Dat hebben zowel Oekraïense autoriteiten als de door Rusland aangestelde gouverneur in Cherson Vladimir Saldo gezegd, meldt persbureau Reuters.

De vorderingen van de Oekraïners in het zuiden verstoren de bevoorrading van circa 25.000 Russische soldaten die aan de linkeroever van de Dnjepr gelegerd zijn. Door verder op te rukken in het zuiden, en de oversteek over de rivier onmogelijk te maken, wil Oekraïne hen daar omsingelen. Saldo deed zondagavond geen moeite om de Russische problemen in de regio te verbergen. „De situatie is gespannen, laten we het zo zeggen”, zei hij op Russische staatstelevisie.

De plotselinge opmars van Oekraïne in het zuiden betekent een nieuwe tegenslag voor het Kremlin, en dat op een gevoelig moment. Vorige week annexeerde Rusland na illegitieme en illegale referenda vier Oekraïense regio’s, waaronder gebieden die het niet onder controle heeft. Sindsdien is Oekraïne alleen maar doorgegaan met het boeken van terreinwinst, met als grootste triomf vrijdag de herovering van het strategisch belangrijke stadje Lyman, gelegen in de regio Donetsk.

Een Oekraïens raketsysteem vuurt een raket af richting Russische posities in Zuid-Oekraïne. Foto Genya Savilov/AFP

Russische media kunnen niet meer om tegenslagen heen

Russische media en mensen loyaal aan Vladimir Poetin bekritiseerden de mobilisatie in Oekraïne. De kritiek richt zich vooral op de Russische legerleiding, die verantwoordelijk zou zijn voor de reeks tegenslagen.

Lees hier verderRussische media kunnen niet meer om tegenslagen heen

Der Spiegel: ‘EU wil tot 15.000 Oekraïense soldaten opleiden’

De lidstaten van de Europese Unie hebben afgesproken dat er zo snel mogelijk tot 15.000 Oekraïense soldaten moeten worden opgeleid. Dat meldt Der Spiegel maandag. 3.000 soldaten zullen een speciale training krijgen, zij zullen worden opgeleid tot commandanten of technisch onderlegde militairen (genietroepen) en krijgen tactische gevechtstrainingen.

Eind augustus legde EU-buitenlandchef Josep Borrell een voorstel op tafel om Oekraïne te ondersteunen in de oorlog met Rusland. Er is, naast een behoefte aan wapens, behoefte aan training van militairen. De EU, onder wie ook minister van Defensie Kajsa Ollongren (D66), toonde zich positief over de missie. Over de concrete plannen van het initiatief moet medio oktober een besluit worden genomen. De missie, die de naam European Union Military Assistance Mission (EUMAM) gaat dragen, zal voor betere coördinatie tussen de lidstaten zorgen, schrijft Der Spiegel.

Hoe en waar de missie zal plaatsvinden, is nog enigszins onduidelijk. Polen zou voor een centraal trainingskamp hebben gepleit, in de buurt van de grens met Oekraïne. Duitsland ziet één locatie niet zitten: het opzetten van een groot kamp kost veel tijd en een dergelijk kamp zou goed moeten worden beschermd tegen spionage, aanvallen of sabotage. In plaats van één locatie wil het land dat trainingen verspreid over Europa plaatsvinden. In Polen moet een „klein hoofdkantoor” komen en in onder andere Duitsland moeten Oekraïners worden opgeleid tot specialisten, medici, mineurs en ingenieurs.

In Nederland hebben de afgelopen tijd al trainingen plaatsgevonden. De Oekrainse minister van Defensie Reznikov heeft Nederland gevraagd deze trainingen op te zetten. Nederlandse instructeurs leren Oekraïense militairen bijvoorbeeld hoe niet ontplofte explosieven kunnen worden opgeruimd. Volgende week wordt verder over de EU-missie in Brussel onderhandeld. Op 17 oktober worden de laatste details voor het uitvoeren van de missie besproken.

Oekraïense soldaten zullen trainingen krijgen van onder andere Duitsland en Nederland. Foto Andrew Kravchenko / AP

Directeur kerncentrale Zaporizja weer op vrije voeten

De directeur van de Oekraïense kerncentrale in Zaporizja is vrijgelaten door Rusland. Dat schrijft Rafael Grossi, hoofd van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) op Twitter. „Ik heb de bevestiging gekregen dat de heer Moerasjov veilig naar zijn familie is teruggekeerd”, schrijft hij.

Moerasjov werd vrijdag door Russische militairen uit zijn auto gehaald, geblinddoekt en naar een onbekende locatie gebracht. Het Oekraïense atoomagentschap sprak van „ontvoering” en het IAEA liet weten „zeer bezorgd” te zijn. Volgens Rusland was Moerasjov aangehouden om hem vragen te stellen.

De situatie rondom de kerncentrale van Zaporizja, de grootste kerncentrale in Europa, is al maanden gespannen. Het gebied rond de kerncentrale is in handen van de Russische strijdkrachten en regelmatig vinden er beschietingen en bombardementen plaats in de buurt van het complex. Oekraïne en het IAEA willen dat de zone gedemilitariseerd wordt, om te voorkomen dat het naburige geweld leidt tot een kernramp.

Zelensky: Oekraïense militairen bevrijden plaatsen in regio Cherson

Oekraïense troepen hebben twee kleine plaatsen in de zuidelijke regio Cherson bevrijd van de Russische bezetting. Dat meldt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zondagnacht in een videotoespraak. Het zou gaan om de dorpen Archanchelske en Myroljoebivka. Op sociale media gaan tegenstrijdige berichten rond over hoe ver het Oekraïense leger daadwerkelijk is opgerukt in het bezette gebied.

De Oekraïense regio Cherson, die grenst aan het in 2014 geannexeerde schiereiland de Krim, werd afgelopen vrijdag samen met de regio’s Loegansk, Donetsk en Zaporizja eenzijdig ingelijfd door Rusland. Deze annexatie volgt op schijnreferenda die eerder vorige week in de regio’s zijn gehouden en is in strijd met het internationaal recht. Het grootste deel van de internationale gemeenschap erkent de annexatie niet.

Eerder op zondag werd ook de plaats Lyman in Oost-Oekraïne bevrijd. Lyman is strategisch belangrijk omdat de Russische strijdkrachten in Oost-Oekraïne vanuit die plaats bevoorraad werden én omdat het in de geannexeerde regio Donetsk ligt. In zijn toespraak zei Zelensky ook dat het recente succes van de Oekraïense krijgsmacht niet beperkt is tot de herovering van Lyman, al gaf hij geen verdere details.

Lees ook deze analyse: Poetin heeft nu alle schepen achter zich verbrand

Zelensky: Lyman volledig bevrijd van Russische bezetters

De Oost-Oekraïense stad Lyman is bevrijd van de Russische bezetters en sinds zondagochtend weer volledig in handen van Oekraïne. Dat heeft president Volodymyr Zelensky gezegd in een videoboodschap op sociale media. Zaterdag was al duidelijk dat de Oekraïense krijgsmacht de stad waren binnengetrokken, maar Zelensky zei zaterdagavond dat er nog steeds in en rond de stad werd gevochten.

De afgelopen week omsingelden Oekraïense militairen Lyman, dat ligt in de regio Donetsk. De Russen wilden de stad in hun bezit houden vanwege het strategische belang: Lyman was een belangrijk transportknooppunt voor de Russische krijgsmacht. Het Kremlin maakte zaterdagmiddag bekend dat militairen in de stad zich terug hadden getrokken om naar „kansrijkere fronten” te worden overgeplaatst - een impliciete erkenning van de nederlaag.

Volgens Britse inlichtingen hebben de Russen flinke verliezen geleden bij de slag om Lyman. De stad zou zijn bewaakt door een onderbemande groep beroepssoldaten, aangevuld met reservisten. Bij de terugtrekking uit het gebied richting het oosten zouden de Russische militairen bovendien zwaar bestookt zijn met Oekraïens artilleriegeschut.

Atoomagentschap dringt aan op vrijlating directeur kerncentrale Zaporizja

Het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) wil dat de vrijdag door Russen gearresteerde directeur van de kerncentrale in Zaporizja, Ichor Moerasjov, wordt vrijgelaten. In een zaterdagavond gepubliceerde verklaring zegt IAEA-directeur Rafael Grossi dat de aanhouding van Moerasjov „grote zorgen” baart, ook omdat het negatieve gevolgen kan hebben op de rest van het personeel en zodoende voor de nucleaire veiligheid.

Moerasjov werd vrijdagmiddag rond vier uur ‘s middags door een Russische patrouille uit zijn auto gehaald en geblinddoekt meegenomen naar een onbekende locatie. Wat de reden was voor de aanhouding is niet bekend. Petro Kotin, het hoofd van het Oekraïense energieagentschap Energoatom, beschuldigde de Russen van „ontvoering”.

De IAEA schrijft contact te hebben gehad met de Russen om te achterhalen waarom Moerasjov is vastgezet. Al maanden zijn er zorgen over de veiligheid rond de bezette kerncentrale bij Zaporizja. Oekraïne en het IAEA willen dat de zone gedemilitariseerd wordt, om te voorkomen dat een eventuele raketinslag of geweld leidt tot een kernramp. Het is de bedoeling dat IAEA-directeur Grossi komende week in Kiev en Moskou gesprekken voert over de oprichting van een gevechtsvrije zone rond de centrale.

‘Oekraïense strijdkrachten rukken op in Lyman, Rusland trekt zich terug’

De Oekraïense krijgsmacht is de Oost-Oekraïense stad Lyman ingetrokken, dat sinds het einde van mei door Rusland was bezet. Dat heeft een woordvoerder van Kievs oostelijke strijdkrachten zaterdagmiddag laten weten, meldt persbureau Reuters. Het Kremlin liet kort hierna weten dat Russische militairen zich hebben teruggetrokken uit Lyman.

De informatie kan niet onafhankelijk door NRC worden bevestigd en het is niet duidelijk of Lyman hiermee weer volledig in Oekraïense handen is. Volgens sommige bronnen zijn er nog Russische militairen achtergebleven in de stad. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei zaterdagavond dat er nog steeds gevochten wordt in Lyman.

Lyman was al dagenlang omsingeld door Oekraïense eenheden. De stad diende maandenlang als een strategisch transportknooppunt voor de Russische strijdkrachten. Op sociale media werden beelden gedeeld van militairen die de Oekraïense vlag hijsen aan de rand van de stad:

Twitter avatar michaeldweiss Michael Weiss 🌻🇺🇸🇮🇪 Lyman! https://t.co/fCsQuCxAPm

Onduidelijk is hoe Moskou zal reageren als Lyman wordt heroverd door Kiev. Afgelopen vrijdag maakte de Russische president Vladimir Poetin bekend vier Oost-Oekraïense regio’s te annexeren, waaronder Donetsk - waarin Lyman ligt. Hij zei een aanval op de gebieden te beschouwen als een aanval op Russisch grondgebied. Zaterdagmiddag riep de Tsjetsjeense leider Ramzan Kadyrov Poetin via Telegram op na de nederlaag in Lyman een klein kernwapen in te zetten.

Een Oekraïense militair in een tank bij Lyman. Foto Jorge Silva/Reuters

Rusland pakt directeur Oekraïense kerncentrale Zaporizja op

Een Russische patrouille heeft vrijdag de directeur van de Oekraïense kerncentrale in Zaporizja, Ichor Moerasjov, aangehouden en meegenomen. Dat melden internationale persbureaus zaterdag. Enig bericht van Moerasjov ontbreekt sindsdien. De kerncentrale ligt in een van de vier regio’s die de Russische president Vladimir Poetin vrijdag na uitslag van de schijnreferenda als Russisch grondgebied beschouwt. De energiecentrale van Zaporizja is de grootste kerncentrale van Europa en eigendom van staatskernbedrijf Energoatom.

Volgens persbureau Reuters werd Moerasjov vrijdagmiddag rond vier uur ‘s middags meegenomen. Petro Kotin, het hoofd van Energoatom, schrijft in een Telegram-bericht dat Moerasjov onderweg van de centrale naar de stad Energodar „uit zijn auto werd gehaald, werd geblinddoekt en in onbekende richting werd gereden”. Kotin beschuldigt de Russen van „ontvoering”. Rusland heeft nog niet gereageerd op de aantijgingen.

Eerder werd de kerncentrale van Zaporizja stilgelegd omdat het gebouw schade had opgelopen door beschietingen. Begin maart namen de Russen de centrale in, maar deze werd daarna nog wel bemand door Oekraïners. President Volodymyr Zelensky van Oekraïne roept op tot demilitarisatie van de omgeving rondom de centrale.

De kerncentrale van Zaporizja is de grootste van Europa. Foto Alexander Ermochenko / Reuters

Welkom in dit blog

In dit blog doet NRC verslag van de belangrijkste ontwikkelingen in de oorlog in Oekraïne.

Lees hier het vorige blog terug