Speculaties over de Nord Stream-explosies: verborg het grootste zeilschip ter wereld een onderzeeër?

Nord Stream De Sedov, een Russisch opleidingsschip, bevond zich in het gebied van de explosies in de Oostzee. Heeft het grootste Tall Ship ter wereld een dubbelleven?

Het Russische opleidingsschip Sedov tijdens de ‘zeilparade’ aan het einde van de Tall Ship Races 2017 op de rede van Świnoujście in Polen.
Het Russische opleidingsschip Sedov tijdens de ‘zeilparade’ aan het einde van de Tall Ship Races 2017 op de rede van Świnoujście in Polen. Foto Marcin Bielecki/EPA

Bij gebrek aan harde feiten over de explosies in de Nord Stream-gasleidingen, maandag, gedijen speculaties. Zoals: wat deed een Russisch schip daar in de buurt? En nog wel het grootste zeilschip ter wereld.

De Sedov werd in Bremen gebouwd in 1921, vervoerde salpeter en graan, werd na 1945 een opleidingsschip voor Russische matrozen en is nu eigendom van de technische universiteit van Kaliningrad, de Russische exclave aan de Oostzee. In 2015 was de viermaster nog te gast bij Sail Amsterdam.

Je kunt hem afhuren voor een diner met 200 man en er is een bioscoopzaaltje. Maar leidt de Sedov wellicht een dubbelleven? Op websites als MarineTraffic, die scheepsbewegingen tonen, kon je zien hoe de Sedov zich tijdens de explosies oostelijk van het eiland Bornholm ophield, stilliggend of langzaam varend.

Maandag om 19.04 uur, het tijdstip van de tweede explosie, voer het de Exclusieve Economische Zone (EEZ) van Zweden binnen. Dinsdag voer het parallel aan de gasleidingen, om er woensdagavond zelfs recht overheen te varen. De Sedov was toen minder dan tien zeemijl (18,5 kilometer) binnen zichtafstand van het lek in Nord Stream 1.

Ook opmerkelijk: van woensdag 21 tot vrijdag 23 september ontbreken precieze posities, omdat de Sedov zijn AIS-baken vaak uit had staan. Het schip bevindt zich dan een mijl of dertig oostelijk van de plaats waar de eerste explosie, in Nord Stream 2, zal plaatsvinden, maandagochtend vroeg.

„Kan een zeilschip gasleidingen saboteren”, vraagt onder meer een twitteraar die zich bedient van de naam van een Pools romanpersonage, Moryc Welt. „Bijvoorbeeld door duikers af te zetten, of door een onderzeeboot zich onder zijn romp te laten verschuilen?”

Misschien is het Kremlin wel bezig ruw materiaal voor memes te verzamelen

Het is allemaal denkbaar (vooral het laatste). Simpeler verklaringen – ook voor haperende AIS – zijn plausibeler. „Russische schepen in de Oostzee zijn niets ongewoons,” zei defensie-analist Stefan Lundqvist tegen de Zweedse krant Aftonbladet. Ook de Mir, een ander groot zeilschip, was daar onderweg, net als Russische vrachtschepen en offshore-vaartuigen. „Niets dat niet bij een normaal verkeersplaatje hoort.” Het kan, maar „er is geen bewijs voor noch tegen”, zei Jukka Savolainen, een Finse defensiespecialist tegen de Helsinki Sanomat.

Maar ook zonder direct verband met de explosies speelt de Sedov een rol, suggereerde twitteraar Markus Jonsson: in de psychologische oorlogvoering. „Misschien is het Kremlin daar wel bezig ruw materiaal voor memes te verzamelen”, de hapklare beelden en ideeën die zich via sociale media verspreiden. De Sedov ligt intussen weer bij Kaliningrad.