Artistieke leiding van kunstmanifestatie Sonsbeek stapt op

Tentoonstelling Het is chaos bij de internationale kunstmanifestatie Sonsbeek. Vrijdag werd bekend dat de gehele artistieke leiding opstapt vanwege ‘ondraaglijke’ werkomstandigheden.

Paviljoen in het Sonsbeekpark tijdens de kunstmanifestatie Sonsbeek 20-24 in Arnhem in 2021.
Paviljoen in het Sonsbeekpark tijdens de kunstmanifestatie Sonsbeek 20-24 in Arnhem in 2021. Foto ANP/ Hollandse Hoogte/Manon Bruininga

De artistieke leiding van de internationale expositie Sonsbeek 20-24 is met ruzie vertrokken. In een brief aan het bestuur van de organiserende stichting, Sonsbeek & State of Fashion, schrijven ze dat de arbeidsomstandigheden de afgelopen drie jaar „precair en uiteindelijk ondraaglijk” waren. Het bestuur en management heeft ze de afgelopen drie jaar structureel genegeerd en verwaarloosd en ze waren ook slachtoffer van seksisme en institutioneel racisme, schrijven de curatoren en artistiek directeur Bonaventure Soh Bejeng Ndikung. Daarom zullen zij per 1 november opstappen.

Hiermee komt een voortijdig eind aan de vijf jaar waarin dit team zou werken aan de manifestatie die van 2020 tot aan 2024 zou lopen. Het thema is, ironisch genoeg, ‘arbeid’, onder de titel force times distance: on labour and its sonic ecologies.

Anders dan de vorige edities van de internationale beeldententoonstelling in Arnhem, die ongeveer iedere vier jaar plaatsvond, zou deze twaalfde editie van ‘Sonsbeek’ de hele periode tussen ‘20 en ‘24 omspannen. Het artistieke team wilde na de aftrap in 2020, die door corona werd uitgesteld tot augustus 2021, een reeks lezingen, publieksevenementen en publicaties organiseren die moesten culmineren in de editie van 2024.

Lees ook deze recensie: Sonsbeek neemt afscheid van spierballenkunst en machocultuur

Het bestuur verstopte zich volgens de curatoren achter een „facade” van gepredikte culturele diversiteit en inclusie, terwijl ze er niet serieus over in gesprek wilden toen de curatoren wel degelijk seksisme en racisme ondervonden. Voorbeelden hiervan geven de curatoren niet in de brief.

Lockdown

De opgesomde bezwaren gaan ook over problemen met de contracten en de managementstructuur. Zo werd het team curatoren in de eerste lockdown ontslagen, terwijl de subsidies voor het vierjarige evenement gebaseerd waren op de plannen van deze curatoren, schrijven zij. Sonsbeek draait vrijwel geheel op subsidies en projectfinanciering, vooral van de gemeente Arnhem en het ministerie van OCW. Een complicatie is dat de expositie sinds 2017 in handen is van de stichting Sonsbeek & State of Fashion die ook de voormalige vierjaarlijkse Modebiënnale organiseert. De stichting is daarom bezig zich om te vormen van een projectorganisatie die losse evenementen organiseert naar een meer structurele organisatie, maar dat gaat niet zonder slag of stoot, concludeerde de Raad voor Cultuur toen die de subsidieaanvraag voor 2020-2024 moest beoordelen.

Dat merkten ook de curatoren. Zij noemen ‘Sonsbeek’ in hun brief een „organisatie in puin”, waarvan management en toezicht „volstrekt onvoldoende van kwaliteit” zijn. De algemeen manager had onvoldoende ervaring met grote, meerjarige evenementen en was langere tijd afwezig, en het bestuur greep niet in. Ook niet nadat een externe evaluatie in opdracht van het bestuur uitwees dat het management beneden peil was.

Het bestuur van Stichting Sonsbeek liet in een reactie weten het besluit van het curatorenteam te betreuren, maar niet via de media inhoudelijk te willen reageren – dat wil het bestuur in een persoonlijk gesprek doen, waarvoor ze het team heeft uitgenodigd. Het bestuur zal zich de komende weken beraden over de situatie in overleg met betrokken partijen, zoals directie en de gemeente Arnhem.