Reportage

Hier in De Pijp, aan een flat white, is de crisis nog ver weg

De koffie-barometer In hippe Amsterdamse koffiebars zien klanten de stijgende kosten voor levensonderhoud wel, maar ze vóélen het niet. Dure ‘koffietjes’ zijn populair. De energierekening? „Ik kijk nooit naar dat soort dingen.”

Koffiebar Scandinavian Embassy, in de Pijp in Amsterdam.
Koffiebar Scandinavian Embassy, in de Pijp in Amsterdam. Foto Simon Lenskens

Of zijn energierekening hoger is geworden de afgelopen maanden? Poeh, dat weet Boy van Schelt eigenlijk niet. „Ik kijk eigenlijk nooit naar dat soort dingen.”

Op een donderdagochtend zit Van Schelt, mede-eigenaar van een webbureau en een start-up in kitesurftags, achter een verse flat white in de zon op het terras van de Amsterdamse koffiebar Scandinavian Embassy. Hij komt net van de sportschool.

Hij doet dit dagelijks, vertelt Van Schelt. Even een koffie pakken. Of lunchen buiten de deur. Of aan het einde van de werkdag naar de bar van een vriend. „Twee glazen wijn, een paar borrelhapjes. Ben je zo 40 euro verder.”

Van Schelt geeft „meer geld uit dan er binnenkomt”, zegt hij. Toch maakt hij zich geen zorgen over zijn financiën. Naast zijn twee bedrijven heeft hij nog een flinke buffer overgehouden aan de verkoop van zijn vorige huis. „Alles loopt een beetje door elkaar bij mij.”

Scandinavian Embassy („coffee and food unite in an intimate Scandinavian setting”) is een van de tientallen koffietenten in De Pijp in Amsterdam, een voormalige volksbuurt waar de gentrificatie maximaal heeft toegeslagen. Minder dan 3 euro betaal je hier vrijwel nergens voor een kop koffie – en dan heb je het over een espresso. Een flat white kost 4,20, een iced black coffee 4,50. Liever haver-, soya- of kokosmelk? 30 cent toeslag.

De mensen die je hier – en in een andere koffiebar, tweehonderd meter verderop – vindt, hebben het goed. Ze zijn doorgaans tussen de twintig en veertig jaar oud, werken voor een groot bedrijf, hebben een eigen influencer agency of zijn bezig hun universitaire studie af te ronden. „Een koffietje doen” is voor hen net zoiets als lunchen en avondeten buiten de deur: zo niet een eerste levensbehoefte, dan toch wel een volstrekte vanzelfsprekendheid.

Twee glazen wijn, een paar borrelhapjes, ben je zo 40 euro verder

Boy van Schelt mede-eigenaar van webbureau en startup in kitesurftags

De stijgende kosten van het levensonderhoud, aangewakkerd door inflatie en de energiecrisis? De twintigers en dertigers in De Pijp merken het wel, maar ze vóélen het niet. Tuurlijk: de boodschappen worden duurder, de energierekening gaat omhoog, de brandstofprijzen zijn fiks gestegen. Maar over de impact ervan op hun leven spreken ze in algemene termen, wat verraadt dat die impact grotendeels afwezig is.

Foto Simon Lenskens
Foto Simon Lenskens
Foto’s Simon Lenskens

Gorilla loco shake

Ze zijn „iets voorzichtiger” met spullen kopen. Ze „denken wel eens na” of ze misschien maaltijdboxen moeten laten bezorgen in plaats van dagelijks naar de supermarkt te gaan. Een Braziliaanse expat die een gorilla loco-shake (blauwe bessen, kokosmelk, flax seeds, granola) drinkt, vertelt dat hij vorig jaar naar een kleinere woning is verhuisd – maar dat was vooral omdat zijn belastingvoordeel voor buitenlandse werknemers na vijf jaar was afgelopen.

In de koffiebar verderop aan de Ceintuurbaan zit Nanne van der Leer, sociaal ondernemer en zelfstandig communicatieadviseur, achter haar laptop. Hoe het met de vaste lasten zit bij haar thuis, weet ze niet precies. „Dat doet mijn vriend.” Ze merkt bij het boodschappen doen wel dat het leven duurder wordt, maar echt grote ingrepen in haar uitgavenpatroon heeft ze nog niet gedaan. Ja, eentje: „Vroeger ging ik om de dag in bad, nu nog maar één keer per week.”

Van Leer vindt het „ook wel een mooi proces” dat onze „eindeloze overvloed” nu tegen zijn grenzen aanloopt. „Het maakt je dankbaar, en bewust dat het niet oneindig is.” Deze zomer was ze in Zambia, vertelt Van Leer, voor vrijwilligerswerk. „Daar hebben ze niet eens een riool.”

Met de huidige hoge inflatie wordt geld snel minder waard. Hoe zorg je ervoor dat je evengoed het meeste waar voor je geld hebt? NRC zet in De Grote Bespaargids op een rij hoe je kan besparen.

De studenten die in De Pijp koffie komen drinken, voelen de pijn wel iets meer dan de young urban professionals en de expats. De laatste tijd, vertellen ze, hebben ze wel gesnoeid in hun uitgaven. Maar écht grote ingrepen zijn het nou ook weer niet: iets minder vaak wijn drinken op een terras, naar de Aldi of de Dirk van den Broek in plaats van Albert Heijn, op zoek naar een bijbaantje dat beter verdient. Ineens bespreek je met elkaar hoeveel je per uur verdient, vertellen ze.

Op het terras van Scandinavian Embassy leggen Lolo van de Kar en Isa Tuyll van Serooskerken, studenten geneeskunde en off-shore engineering, lachend hun iPhones op tafel. Allebei hebben ze een gebarsten scherm.

„Repareren kost negentig euro”, zegt Van Tuyll van Serooskerken. „Dat ga ik deze maand niet meer doen, denk ik.”

Van de Kar: „In december krijg ik de telefoon van m’n ouders. Ik hoop dat deze het tot die tijd uithoudt.”

Foto Simon Lenskens

Het bos is óók leuk

Eenvoudiger leven? Minderen met consumeren? Als het écht zou moeten, dan zou dat zonder problemen gaan, denkt vrijwel iedereen in de twee koffietenten in De Pijp. „Ik zou nét zo gelukkig zijn”, zegt Nanne van der Leer. „Dan ga je toch gewoon het bos in?”

De enige die zegt dat het hem echt moeite zou kosten zijn levensstijl aan te passen, is Boy van Schelt van de start-up in kitesurftags. Als hij de vraag krijgt waar hij dan wél op zou willen bezuinigen, moet hij even nadenken. Dan weet hij het. „Mijn motor. Een Ducati Scrambler. Die zou ik wel weg kunnen doen.”