Het minen van bitcoin leidt tot steeds meer klimaatschade

Cryptomunt Het kost steeds meer energie om bitcoin te ‘delven’. In 2020 streefde het energieverbruik van de populaire cryptomunt zelfs dat van Oostenrijk voorbij.

Een medewerker van Canada Computational Unlimited Inc. inspecteert de machines waarmee bitcoin wordt gemijnd.
Een medewerker van Canada Computational Unlimited Inc. inspecteert de machines waarmee bitcoin wordt gemijnd. Foto Christinne Muschi/Bloomberg

Bitcoin is door de jaren heen flink vervuilender geworden. Het minen (‘delven’) van een bitcoin zorgde in 2021 voor 126 keer meer CO2-uitstoot dan in 2016. In 2020 is voor de populaire cryptomunt in totaal 75 terawattuur stroom verbruikt, waarvan naar schatting 61 procent afkomstig was uit fossiele bronnen. Ter vergelijking: Oostenrijk verbruikte dat jaar 70 TWh aan elektriciteit, Nederland 111 TWh. De klimaatschade die met het mijnen van bitcoin samenhangt wordt voor de jaren 2016 tot en met 2021 geschat op gemiddeld 35 procent van de marktwaarde – voor alleen 2020 is dat zelfs 82 procent.

Daarmee is bitcoin ongeveer net zo schadelijk voor het klimaat als de Noord-Amerikaanse rundvleessector, concluderen wetenschappers van de universiteit van Texas in een onderzoek dat deze week verschijnt in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports.

Lees ook: Crypto-ondernemer Do Kwon nu ook internationaal gezocht

Bitcoin is een digitale munteenheid die gebruikt kan worden als betaalmiddel. Omdat de koers lange tijd hard steeg, werd er ook enthousiast in belegd. Er zit geen centrale instantie achter bitcoin. Overboekingen worden bijgeschreven in een blockchain, een openbaar kasboek dat op heel veel computers tegelijk wordt bijgehouden. Nieuwe transacties worden gecontroleerd door de computers in het netwerk. Dat verifiëren kost veel rekenkracht, en de computer die dit het snelste doet krijgt als beloning nieuwe bitcoins.

„Het is kraakhelder dat Bitcoin niet duurzaam is

Dit werk, minen genoemd, kost steeds meer rekenkracht, en computers zijn in competitie met elkaar om de snelste te zijn. Het zit dus in het systeem ingebakken dat het bitcoinnetwerk in de loop van de tijd steeds meer stroom vraagt. Op dit grote energieverbruik is veel kritiek.

Gigantisch

In de nieuwe analyse van de klimaatschade door het energieverbruik van bitcoin gaan de onderzoekers uit van een aantal schattingen, onder meer voor de locaties van de bitcoinmijners en bronnen waaruit de elektriciteit op die locaties komt. CO2 die vrijkomt bij onder meer de fabricage van de computers en de gebouwen waar ze staan, is niet meegenomen.

Uit de analyse blijkt dat een nieuw gemijnde bitcoin in 2016 zorgde voor 0,9 ton CO2-uitstoot en in 2021 voor 113 ton CO2-uitstoot. In geld uitgedrukt komt dit erop neer dat elke bitcoin die in 2021 werd gedolven 11.300 dollar (11.750 euro) schade opleverde. De totale marktwaarde van bitcoin was in december 2021 960 miljard dollar (975 miljard euro).

In 2020 was het percentage klimaatschade ten opzichte van de marktprijs het hoogst, 82 procent. De piek lag in mei van dat jaar, toen elke dollar aan bitcoin-marktwaarde leidde tot 1,56 dollar aan klimaatschade. In 2021 daalde het percentage overigens weer flink, tot 25 procent van de marktwaarde. Dat kwam vooral doordat in dat jaar de marktwaarde gigantisch steeg. Overigens raakte in dat jaar ook een iets zuiniger manier van het toevoegen van blokken met transacties aan de blockchain in zwang.

Pleitbezorggers van bitcoin omschreven de munt graag als ‘digitaal goud’. De term mijnen werkt die vergelijking in de hand. Maar de energieschade van het delven van goud komt uit op 4 procent van de marktwaarde. Een vergelijking met andere sectoren ligt meer voor de hand, vinden de onderzoekers. Ze keken daarom naar enkele grote sectoren. De klimaatschade van met gas geproduceerde elektriciteit ligt bijvoorbeeld op 46 procent van de marktwaarde, voor de Amerikaanse rundvleesindustrie is dat 33 procent. Bij dergelijke vergelijkingen gaat het overigens alleen om de uitstoot van broeikasgassen. In het geval van de rundvleesindustrie zijn er meer factoren die schadelijk zijn, zoals landgebruik en stikstofuitstoot die impact heeft op de natuur.

Mooi voorbeeld

„Het is kraakhelder dat bitcoin niet duurzaam is. Van welke kant je het ook bekijkt, het blijkt steeds opnieuw. Dat is voor mij de belangrijkste conclusie van dit onderzoek”, zegt Sebastiaan Deetman, industrieel ecoloog aan de Universiteit Leiden. In het verleden deed Deetman zelf ook onderzoek naar het energieverbruik van bitcoin. „De berekeningen die ze doen zijn goed te verantwoorden. Maar zowel de prijs van bitcoin als de prijs van CO2 is heel veranderlijk, dat maakt het percentage klimaatschade ten opzichte van de marktwaarde nogal een momentopname.”

„Voor 2022 ligt het energieverbruik van bitcoin al rond de120 TWh per jaar. Dat komt in de buurt van het totale verbruik aan elektriciteit in Nederland”, zegt Deetman. „Overigens hoeft het elektriciteitsverbruik niet per se altijd te stijgen. Als de prijs van bitcoin enorm instort, haken de mijners ook af. Als er minder miners rekenen, zakt het elektriciteitsverbruik ook.”

Het hoeft helemaal niet zoveel elektriciteit te kosten om een grote cryptomunt in de lucht te houden, zegt Deetman. „Cryptomunt Ethereum is hier een mooi voorbeeld van. Die munt is deze maand omgeschakeld naar een ander validatiesysteem en verbruikt nu nauwelijks nog stroom.”

Lees over het minder vervuilend maken va Ethereum ook: De verbouwing van cryptoplatform Ethereum moet het geweten van de cryptobelegger ontlasten