Opinie

Ontmantel het verdienmodel van de drugsmaffia

Criminaliteit Het is niet óf bestrijden óf legaliseren, schrijft . Regulering zou tientallen miljarden vrij spelen.
Injectienaalden met harddrugs.
Injectienaalden met harddrugs. Foto Herman Wouters/ANP/Hollandse Hoogte

Drugs – geestverruimende en verdovende middelen – bestaan sinds het begin der tijden, en al net zo lang proberen machthebbers het gebruik ervan te controleren: door het te belasten of te verbieden, maar ook door het te stimuleren, zoals in het militaire bedrijf. Om ze beter te laten presteren en kosten te besparen voorzagen vorsten hun soldaten van stimulerende, eetlustremmende en pijnstillende middelen.

Na de Eerste Wereldoorlog kampte Engeland met tienduizenden door de legerleiding aan cocaïne verslaafd gemaakte veteranen, en moest de staat ingrijpen met zorg en wetgeving. Dat is een van de bronnen van de huidige war on drugs. De andere bron ligt in de Verenigde Staten, waar witte dominees rond 1900 hun achterbannen mobiliseerden met ‘moral panics’, waarbij de gevaarlijke ‘rassen’ (Zwarten, Aziaten en Mexicanen) werden geassocieerd met diefstal, moord en verkrachting onder invloed van marihuana, opium en cocaïne.

„Wat moeten we met die drugs?”, vroeg Hans Boutellier zich begin deze maand af in NRC (2/9). Hij constateerde „morele onduidelijkheid, die het beleid nu in de weg staat”, en bepleitte een open gesprek. Volgens hem staan twee posities tegenover elkaar: „1. Verhevigen van de war on drugs. 2. Kiezen voor regulering en legalisering.” Alsof het de keus betreft tussen vlees en vis, tussen twee gelijkwaardige opties. Daarmee zet hij de lezer op een dwaalspoor.

Lees hier het opiniestuk van Hans Boutellier: Wat moeten we met die drugs? Tijd voor een open gesprek

Verdienmodel drugsmaffia

Ook als drugs niet verboden waren, had er zware internationale criminaliteit bestaan. Die is zo oud als de wereldhandel. Maar het drugsverbod heeft die criminaliteit wel een enorme boost gegeven die maar op één manier te repareren valt: ‘get the money out of drugs’ – ontmantel het huidige verdienmodel van de drugsmaffia.

De eerste optie, verhevigen van de op racistische vooroordelen gebouwde war on drugs, is onrealistisch; die heeft maatschappelijk en wetenschappelijk onderbouwd gefaald, terwijl de kosten, ook in mensenlevens, astronomisch zijn. Reguleren is de enige serieuze optie.

Overheden zouden verheugd opkijken als ze gingen doorrekenen wat slimme regulering van drugs hun zou opleveren

Het pad van regulering is alleen begaanbaar bij morele duidelijkheid. Om te beginnen moeten we erkennen dat genotmiddelen – en hun complement, pijnstillers – elementaire menselijke behoeften dekken. Deze middelen zijn niet per definitie ‘goed’ of ‘slecht’, maar zolang ze zijn verboden kun je bijvoorbeeld niet hun kwaliteit controleren of ze van een bijsluiter voorzien. Ook is het minder gevaarlijk om in je achtertuin met vrienden en een pilletje te chillen, dan om met een snuif speed in je neus in je tientonner truck te stappen om toch maar voor het weekend thuis te zijn.

Deze zaken zijn allemaal relatief makkelijk te regelen: we hebben het wettelijk kader en bergen ervaring met de regulering van alcohol en geneesmiddelen. Op basis van meer dan vijftig jaar coffeeshopervaring en de Warenwet hadden wiet en hasj allang vrijgegeven kunnen zijn, en niet-verslavende hallucinogene drugs als xtc en lsd gereguleerd.

Staten en geheime diensten in de drugs

Het harde probleem ligt bij de ‘tropische’ drugs heroïne en cocaïne. Productie en handel zijn na de Tweede Wereldoorlog onderdeel geworden van de globaliserende wereldhandel en de geopolitiek. Dat is tot een dusdanig complex web van samenhangende delen uitgegroeid, dat het geen zin heeft er de tweeslag ‘bestrijden of legaliseren’ op los te laten.

Niet alleen criminele kartels zijn miljardenspelers, ook staten en geheime diensten zitten om allerlei redenen in de productie en handel van drugs. In de VS is het drugsverbod het verdienmodel geworden van de prison industry en van veel politiekorpsen.

Ook de farmaceutische industrie speelt een grote rol in de voortwoekerende drugscrisis. Een gangmaker hierbij was multinational Purdue Pharma, een legale producent van pijnstillers. Die pushte zijn producten bij artsen en ziekenhuizen zodanig, dat tienduizenden verslaafd geraakte patiënten de illegale markt op werden gedreven. Het bedrijf „is de hoofdverantwoordelijke voor de opiatencrisis die de VS de afgelopen decennia overspoelde”, schreef Ruben Mersch op De Correspondent. In 2021 alleen al vielen in de Verenigde Staten ruim 108.000 opiaatdoden.

Lees ook dit opiniestuk: Drugscriminelen bestrijd je door drugs te legaliseren

Maatschappij opnieuw inrichten

In West-Europa is de situatie gelukkig minder grimmig, maar overheden zouden verheugd opkijken als ze gingen doorrekenen wat slimme regulering van drugs hun zou opleveren: tientallen miljarden zouden vrijkomen bij politie, justitie, grensbewaking, gevangeniswezen, gezondheidszorg, jeugdzorg, en bij overheidsdepartementen zelf. Het is zóveel, en het heeft zulke consequenties dat we onze maatschappij opnieuw zouden moeten inrichten, zozeer heeft de drugscriminaliteit zich in de bovenwereld naar binnen gevreten.

Het is niet óf war on drugs óf legaliseren/reguleren, dat is te simplistisch. Het gaat om het reguleren van drugs op zo’n manier, dat (1) het verdienmodel van de maffia wordt ondergraven, (2) de volksgezondheid beter beschermd wordt, en (3) volwassen burgers zelf over hun lichaam en geest kunnen beschikken. Doorgaan op de huidige weg leidt onontkoombaar tot meer criminaliteit, meer maatschappelijke ontwrichting, en meer menselijk lijden.