Sinan Can interviewt niet, hij práát met mensen

Zap In Breuklijnen neemt programmamaker Sinan Can zijn intrek in vier beruchte wijken in vier Europese hoofdsteden. In de Londense wijk Tower Hamlets bezoekt hij een sharia-rechtbank.

Sinan Can spreekt in Londen met sharia- rechter’ Haitham al-Haddad.
Sinan Can spreekt in Londen met sharia- rechter’ Haitham al-Haddad. Beeld BNNVARA

Buurten waar veel mensen zonder geld, een fatsoenlijk huis en iets van perspectief wonen, noemen we in Nederland probleemwijken. In de naamgeving ligt nog iets hoopvols besloten, problemen zijn er om op te lossen, nietwaar? Ik wil zo graag geloven dat ‘onze’ buurten niet eens in de buurt komen van de ellende in de ‘getto’s’, de ‘sharia-enclaves’, de ‘no-go-area’s’ van andere Europese steden. Voor Breuklijnen reisde programmamaker Sinan Can een jaar lang op en neer tussen vier beruchte wijken in vier hoofdsteden en maakte daar vier afleveringen van die deze week worden uitgezonden. Maandag was hij in Clichy-sur-Bois in Parijs, dinsdag in Tower Hamlets in Londen, woensdag en donderdag volgen Rinkeby in Stockholm en Molenbeek in Brussel.

Zo te zien heeft Sinan Can zijn intrek genomen in die wijken, in elk geval tijdelijk. Hij heeft er een huis, een bed, en doet er boodschappen. Hij interviewt mensen, of beter, hij práát met ze, dat is toch net wat anders. Echte mensen met echte namen en achternamen nodigen hem bij zich thuis uit, geven hem hun eten en vragen hem mee op stap. Ook als dat helemaal niet zo heel veilig voor ze voelt. Hij mag binnenkomen in een huis op de negende verdieping van een verkrotte flat waar zeker twaalf ‘ongedocumenteerden’ wonen, of ‘veiligelanders’ zoals we ze noemen. Jonge mannen uit Algerije zonder papieren en zonder hoop op een beter bestaan.

Hij wandelt met Erika DeLoffre door de straten van departement 93, op een metrokwartier afstand van het centrum van Parijs. We zien de haveloze huizen, de straathandel, jongens weg ritselen achter containers. Ze vertelt over het jaar waarin haar huis elke maand werd overvallen. De politie deed niks, de buren ook niet. „Je denkt dat je veilig bent omdat je zwart bent en onder eigen mensen woont.” Maar zo is het niet. Regel één is overleven, zegt ze. Desnoods door andere overlevers te bestelen. Haar ogen schieten nerveus alle kanten op, iemand neemt foto’s, ze worden in de gaten gehouden.

Erika DeLoffre is getrouwd, haar man Cyril is bekeerd tot de islam, samen hebben ze acht kinderen. Zij is lerares en draagt een hoofddoek. Twee dingen die in Frankrijk niet meer samengaan. President Macron scherpte drie jaar geleden de wet aan: in publieke gebouwen zijn alle uitingen van religie verboden. DeLoffre deed haar hoofddoek vóór school af en na school weer op. Mocht ook niet, want zo gaf ze het verkeerde voorbeeld aan meisjes. Ze is ontslagen, en ze mag ook niet met haar kinderen mee op schoolreisje.

Rare regels

Net als je denkt dat er in Frankrijk rare regels gelden, neemt Sinan Can je een televisiedag later mee naar Londen. Staat en kerk slapen in het Verenigd Koninkrijk wel op één kussen, en daar kruipen andere religies handig tussen. Zo kon het gebeuren dat in de wijk Tower Hamlets niet de regels van het land worden gevolgd, maar die van Allah. Aparte scholen voor jongens en meisjes, gescheiden sportscholen en restaurants. Over de voordelen daarvan praat Sinan Can met meisjes (al winkelend) en met de imam (al gewichtheffend).

Zorgelijker is dat ook de rechtspraak in religieuze handen is. Islamitische rechters beoordelen scheidingen, voogdijkwesties, huiselijk geweld. Bij hoge uitzondering mag er een camera mee in een van de sharia-rechtbanken. Bij rechter Haitham al-Haddad meldt zich een man met een erfeniskwestie. Toen zijn vader overleed kregen alle kinderen een gelijk deel, ook zijn zeven zussen. Precies volgens de wet en de wens van zijn vader, maar tegen de wil van Allah die voorschrijft dat vrouwen de helft erven van wat een man krijgt. Oordeel van de ‘rechter’: de zussen hebben gestolen. Straf krijgen ze niet. Nu niet, orakelt al-Haddad en hij wijst naar boven. Daar zit zijn opperrechter.