Hoge Raad: procesafspraken tussen OM en advocaten toegestaan

Justitie Volgens de Hoge Raad doet de totstandkoming van zogeheten procesafspraken geen afbreuk aan de zelfstandige positie van de rechter.
De Hoge Raad in Den Haag.
De Hoge Raad in Den Haag. Foto Laurens van Putten/ANP/Hollandse Hoogte

Het Openbaar Ministerie mag via advocaten afspraken maken met verdachten in strafzaken. Dat heeft de Hoge Raad dinsdag besloten. De procureur-generaal bij de Hoge Raad vroeg het rechtsinstituut afgelopen zomer hier uitspraak over te doen, omdat over deze zogeheten ‘procesafspraken’ in de wet niks is vastgelegd. Volgens de Hoge Raad doet de totstandkoming van procesafspraken geen afbreuk aan de zelfstandige positie van de rechter.

Procesafspraken zijn afspraken tussen het OM en advocaten over het verloop van de strafprocedure. Beide partijen leveren bij het maken van zo’n afspraak iets in. Een voorbeeld is een zaak in Haarlem, waarbij justitie een man verdenkt van cocaïnehandel. Het OM en de verdachte komen via een procesafspraak tot een akkoord over een celstraf van vier jaar. De verdachte verdedigt zich niet en gaat niet in hoger beroep, zo is afgesproken.

Lees ook: Steeds meer rechtbanken wijzen ‘revolutionaire’ procesafspraken af

Onder voorstanders - veelal advocaten en officieren van justitie - zijn procesafspraken vooral populair omdat bepaalde strafzaken hiermee sneller en efficiënter afgedaan kunnen worden en zo de overbelaste strafrechtketen enigszins kan worden ontlast. Rechters die procesafspraken het afgelopen jaar afwezen, deden dit onder meer om principiële redenen. Ze wilden ervoor waken dat de rechtbank „een soort stempelmachine wordt” door meegetrokken te worden in een deal.

Wel heeft de Hoge Raad een aantal voorwaarden gesteld, zodat duidelijker is in welke gevallen het OM procesafspraken mag maken. Zo is het onder meer vereist dat de verdachte rechtsbijstand heeft gekregen. Ook moet de officier van justitie bij het maken van procesafspraken rekening houden met de belangen van het slachtoffer en moeten de afspraken op een openbare zitting worden samengevat of voorgelezen. Volgens de Hoge Raad behoudt de rechter hierin nog altijd de verantwoordelijkheid voor een eerlijk proces en grijpt die in als dit in het geding komt door de gemaakte afspraken.

Lees ook: Steeds meer rechtbanken wijzen ‘revolutionaire’ procesafspraken af