Waterbedrijf PWN in West-Friesland pompt water uit het IJsselmeer, en zuivert het. Er zijn plannen om de reservoirs bij Andijk (Noord-Holland) uit te breiden.

Foto Pepijn Kouwenberg

Interview

Waterbedrijven: ‘Laat drinkwater niet de volgende crisis worden’

Peter van der Velden | voorzitter vereniging waterbedrijven Drinkwater uit de kraan blijft niet zo vanzelfsprekend als het nu is, waarschuwt de voorzitter van de vereniging van waterbedrijven. Onder meer Waterbedrijf Groningen heeft al moeite aan de vraag te voldoen.

Hij is „van nature een optimistisch mens”. Peter van der Velden vindt ook dat hij als voorzitter van de vereniging van waterbedrijven Vewin „niet somber” moet zijn. Toch maken de tien drinkwaterbedrijven in Nederland zich grote zorgen over hoe ze de komende jaren kunnen voldoen aan hun wettelijke plicht om aan iedereen drinkwater te leveren. Van der Velden: „Er zijn allerlei knelpunten die het gebruik van drinkwater in de weg staan.” Droogte, een groeiende vraag en vervuiling brengen schoon drinkwater in gevaar.

Drie van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven hebben „dringend” meer productiecapaciteit nodig. „Die lopen vast. Zonder extra capaciteit is alles denkbaar. Ik wil geen zwarte scenario’s schetsen, zoals in sommige landen waar op sommige uren van de dag geen water beschikbaar is. Maar zonder uitbreiding kom je ook hier tot beperking van drinkwater.”

Bedrijven die water uit de Maas halen sloegen onlangs alarm: waterbedrijf Vitens heeft eerder dit jaar aanvragen voor drinkwater van bedrijven moeten weigeren. Ook is twijfelachtig of alle nieuwe woonwijken die het kabinet van plan is te bouwen, straks tijdig van drinkwater kunnen worden voorzien. Van der Velden: „De woningnood is groot. Nederland wil tot 2030 900.000 woningen bouwen. Wat mij op Prinsjesdag verraste, is dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat liet weten dat er voldoende wegen moeten worden aangelegd voor die woningen. Dat snap ik. Wat ik liever wat steviger had gehoord, is dat water en bodem sturend zijn. Zorg dat het water leidend wordt bij de ruimtelijke ordening. Water is essentieel. Wie als treinreiziger vertraging heeft, gaat mopperen. Maar wat als je thuis komt en er is geen water?”

Slagkracht

Laat drinkwater niet de volgende crisis worden, is de boodschap van de drinkwaterbedrijven. Ze willen „slagkracht”: meer ruimte om te investeren in de productie, de zuivering en de distributie, die nu nog is beperkt, snellere doorloop van procedures voor vergunningen en meer maatregelen om vervuiling door landbouw en industrie te voorkomen. Voor het waterbesparend bouwen van woningen moeten het Bouwbesluit en het Drinkwaterbesluit worden aangepast. „Die wetsaanpassingen zijn urgent”, aldus Van der Velden.

Zuiveringsinstallatie van PWN in West-Friesland. Foto Pepijn Kouwenberg

Ook moet meer ruimte komen voor innovaties, zoals het winnen van drinkwater uit zeewater, of brak grondwater. „Het verlenen van vergunningen daarvoor verloopt ook heel traag. Omdat er regelmatig sprake is van tegengestelde belangen, zoals met het opwekken van geothermie, of met natuur. Terwijl wij als grote natuurbeheerder heel zorgvuldig omgaan met de natuur.”

Waterbedrijven sporen hun klanten nu al aan zuinig om te springen met drinkwater. Voor de toekomst sturen de drinkwaterbedrijven aan op meer gebruik van regenwater en recycling van water – niet gek voor wie bedenkt dat van de 128 liter water die elke Nederlander per dag verbruikt, slecht 2 procent dient voor drinken en koken. De rest gaat op aan met name douchen, het doorspoelen van de wc en het wassen van kleding. Daar is dus nog een wereld te winnen.

Er loopt onderzoek naar de vraag of andere beprijzing van drinkwater een rol kan spelen in het streven naar waterbesparing. Van der Velden: „Daarbij willen we wel dat schoon drinkwater voor iedereen toegankelijk blijft, ook voor de volksgezondheid. We moeten ervoor zorgen dat we niet in een soort waterarmoede belanden.”

Een zuinigere omgang met water bereik je ook door industrie te voorzien van ander, minder gezuiverd water, als een hoge drinkwaterkwaliteit niet echt nodig is. Een goed idee, zegt Van der Velden. Maar: „Ingewikkeld is dat soms wel. Want het water stroomt nu door één pijp en de vraag is of je verschillende ondergrondse pijpen nog kunt hebben, gezien de drukte onder de grond met leidingen en kabels.”