Opinie

‘Helemaal ingepakt, onder die belachelijke lappen’

Iran is toneel van woedend protest tegen de hoofddoek. las een interview met ayatollah Khomeiny die de vrouw inpakte.

Dwars

CNN’s Christiane Amanpour moest van de Iraanse president Raisi een hoofddoek op; anders zou hij zich niet door haar laten interviewen. In New York! Het idee! Alsof Iran in New York de kledingregels bepaalt. Natuurlijk ging ze daar niet op in. Kon Raisi zich een gesprek met een blote vrouw – daar komt het op neer – niet permitteren tegenover de kijkers thuis? Of wilde hij een boodschap afgeven aan de antihoofddoekprotesteerders: die hoofddoek gaat never nooit af?

Hoe dan ook, zo straalde hij juist zwakte uit. Nee dan Khomeiny, de heilige grondlegger van de islamitische republiek, en je mag toch aannemen Raisi’s grote voorbeeld. Lees zijn beroemde vraaggesprek terug met de Italiaanse journalist Oriana Fallaci, in Qom in oktober 1979, nog maar een half jaar na de val van de sjah. Een fantastisch interview, van beide kanten. Fallaci, die niet bang was voor hoogwaardigheidsbekleders, tergt en provoceert hem. Ze beschuldigt hem ervan in te spelen op fascistisch fanatisme; ze confronteert hem met de honderden executies die zijn jonge regime al achter de rug heeft, en hij wordt niet boos maar gaat er serieus op in.

Ze vraagt hem naar de kledingregels, de chador, het lange laken waarin Iraanse vrouwen zich na de revolutie van top tot teen in moesten wikkelen, zij ook. „Zeg me, waarom dwingt u hen zich te verbergen, helemaal ingepakt onder die oncomfortabele en belachelijke lappen?” Die vertegenwoordigen de apartheid die Iraanse vrouwen is opgelegd, voegt ze eraan toe. Hij antwoordt: „Die gelden niet voor u, als buitenlandse, die is voor jonge vrouwen en respectabele dames” – u voelt wel de impliciete belediging – en ze rukt hem meteen af: „Dat achterlijke, middeleeuwse vod.” Khomeiny loopt weg, maar hij komt terug.

Het regime zal eensgezind vechten tot het bittere eind

De revolutie, zegt ze, is ook het werk van ongehoofddoekte vrouwen, maar hij ontkent dat ten enenmale: nee, alleen vrouwen in islamitische kleding hielpen de sjah ten val brengen. De anderen deden nooit iets goeds. „En dat is zo omdat ze door zich bloot te stellen mannen afleiden en van streek maken.” Bloot, ziet u wel? „Ik weet dat ik in mijn lange leven altijd gelijk heb gehad. Als dit kledingstuk niet bestond – de islamitische kleding – dan konden vrouwen niet op nuttige en gezonde manier werken.”

Laten die mannen dan maar thuisblijven of een zonnebril op, waarom is altijd de vrouw de klos? Dat vraag ik, niet Fallaci. Maar Khomeiny zegt dat hij altijd gelijk heeft, en de vrouwen worden langzaam maar zeker in islamitische kleding geperst. Het is het begin van een permanente strijd tussen het groeiend aantal vrouwen die zich daartegen verzetten, en het regime, dat afhankelijk van zijn humeur de regels soms strikt en soms minder strikt afdwingt.

Ayatollah Khomeiny, grondlegger van de Iraanse islamitische republiek. Foto Bettmann

De huidige crisis komt voort uit de verharding van de repressie om een eind te maken aan de toenemende straatprotesten als gevolg van de rampzalige economische situatie. In dergelijke perioden worden altijd de kledingregels aangescherpt, dat wil zeggen: meer hoofddoek en meer zedenpolitie, zoals ook nu. Het kostte de 22-jarige Mahsa Amini haar leven.

Want de kledingregels zijn heilig, het laatste symbool van de islamitische republiek. Raisi is zwak, maar hij is maar een onderdeeltje van het regime dat eensgezind zal vechten tot het bittere eind.

Oriana Fallaci vond Khomeiny overigens „de knapste oude man die ik ooit in mijn leven had ontmoet”.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.