Opinie

Geen quick fix voor acute problemen in mondzorg

Tandheelkunde Opportunistische ingrepen in de mondzorg dragen niet bij aan de oplossing van acute problemen. Politici moeten eerst nadenken, meent , over integrale oplossingen.
Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN / ANP
Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN / ANP

Het gaat niet goed met de mondzorg in Nederland. Als gevolg van de desastreuze marktwerking in de zorg is de mondzorg ontoegankelijk voor jeugdigen en ouderen, is er een tandartsentekort en een afnemende (mond-) gezondheid van de sociaal zwakkeren. Opportunistische politici die jarenlang beweerden dat de markt dit oplost zonder zich echt in de problemen te hebben verdiept, komen met ‘oplossingen’ als de schooltandarts weer instellen en de tandartsopleiding van zes jaar terug te brengen naar vijf jaar. Oplossingen die vaak niet realistisch zijn en behoren tot de categorie van pleisters plakken en niet echt blijk geven van inzicht in de inmiddels zeer complex geworden problematiek die binnen de mondzorg speelt.

Binnen de gezondheidszorg neemt de mondzorg een unieke plaats in omdat zij erin is geslaagd het voorkomen van tandcariës aanzienlijk te verminderen. Desondanks, betreft het nog steeds de allergrootste niet-besmettelijke, levensstijlziekte ter wereld. Een ziekte waarvan de behandeling van volwassenen niet in de basiszorgverzekering is opgenomen met als argument dat je er niet dood aan gaat.

Met name in de armere delen van de wereld kan de ziekte daar wel tot levensbedreigende complicaties lijden en leeft een groot van de bevolking met kiespijn. Het lijkt erop dat dit ook een Nederlands toekomstperspectief kan gaan worden.

Tandglazuur verdwenen

Helaas is er een nieuw ziekte-risico bijgekomen. Het betreft de ‘ziekte’ tanderosie, het verdwijnen van tandweefsel (glazuur) ten gevolge van het drinken van sterk zure en zoete fris- en/of sportdranken. De jeugd wordt soms al op jonge leeftijd geconfronteerd met het feit dat een groot deel van het tandglazuur is aangetast en verdwenen. Het herstel daarvan is veel minder eenvoudig dan het vullen van een gaatje. De hele glazuurkap rondom de tand of kies kan dan alleen nog vervangen worden door kostbare kronen of zeer complexe, grote ‘vullingen’ die niet meer de tand of kies vullen maar rondom moeten bedekken en om ervaren en bekwame tandartsen vragen.

Lees ook: De zorg in Nederland is goed, zei de hulpverlener. „Behalve de tandzorg”

Waar de gevolgen van de ziekte cariës kunnen worden voorkomen met goede mondhygiëne en een suikervrij dieet, kan zuurerosie alleen worden voorkomen door de fris- en energiedranken niet te nuttigen of om ze minder zuur en zoet te maken. Een belasting op het gebruik van suiker is in de laatste kabinetsformatie wederom gesneuveld, terwijl de toegenomen populariteit van de Formule 1-sport als neveneffect dat de reclame van sportdrankjes een enorme boost heeft gekregen.

Met preventie van mondziekten kan men het beste zo vroeg mogelijk in het leven beginnen. Begeleiding van (toekomstige) ouders via de consultatiebureaus en de ‘eerste duizend dagen’, kan bij hun kinderen en liefst ook bij de ouders zelf helpen om mondziekten te voorkomen. Helaas zijn de tandheelkundig preventief medewerkers vrijwel overal wegbezuinigd en weten de medische professionals op consultatiebureau’s weinig van de mond. Het streven is nu dat de mondzorgprofessional deze taak erbij krijgt. Die taak wordt dan niet meer door de gemeente gefinancierd maar door de basiszorgverzekering, met als risico dat de mondzorg het onterechte verwijt krijgt dat ze steeds meer geld gaat kosten.

Opname van basale mondzorg in de basisverzekering is onontkoombaar

De huidige generatie ouderen bestaat voor een groot deel uit mensen die helaas niet geprofiteerd hebben van de invoering van gefluorideerde tandpasta. Zij hebben veelal een slechte start gehad tijdens de jeugd waardoor zij of al tandeloos zijn of een slecht gebit hebben. Tanden en kiezen waaraan al veel is behandeld en ‘klik’-kunstgebitten gebaseerd op implantaten waarvan het behoud en de verzorging kostbaar is. Dat past slecht bij een AOW en een laag pensioen en vergt ook nog het trotseren van de fysieke drempel om naar de tandarts te gaan. Om voor de oudere generatie een dentaal bloedbad te voorkomen is opname van basale mondzorg in de basisverzekering onontkoombaar. Maar gek genoeg willen de meeste politici zich daar niet voor inzetten.

Opportunistische ideeën

Het gevreesde tandartsentekort is onder andere gebaseerd op de toename van ouderen met nog eigen tanden en kiezen. Ouderen die meer complexe zorg zullen vragen. Dit probleem zal niet verminderen wanneer de huidige jeugd later weliswaar minder met cariës te maken heeft maar dan toch kampt met een slecht gebit door zuurerosie.

Opportunistische ideeën als de opleidingsduur te verkorten en daarmee minder goed opgeleide tandartsen op te leiden, helpen niet het probleem op te lossen dat wij in de nabije toekomst nog meer, en bij voorkeur nog beter opgeleide, tandartsen nodig zullen hebben. Er is echt wat anders voor nodig om deze complexe problemen op te lossen. Waar in de negentiger jaren het rapport Kiezen en delen van de commissie Keuzen in de zorg een goed plan voor de geneeskunde heeft opgesteld, maar helaas de mondzorg als keuze heeft uitgesloten, is het nu noodzakelijk dat deze omissie hersteld wordt. Politici moeten het lef hebben een pas op de plaats te maken. We hebben geen slecht doordachte opportunistische maatregelen nodig maar integrale oplossingen.