Reportage

De toerist is na corona weer volop teruggekeerd

Toerisme De toerismebranche heeft een goede julimaand achter de rug. „Mensen zien vakantie wereldwijd als een groot maatschappelijk goed.”

Een stadsgids van ‘Free Walking Tours Amsterdam’ aan het werk in het centrum.
Een stadsgids van ‘Free Walking Tours Amsterdam’ aan het werk in het centrum. Simon Lenskens

Er stond deze week weer een lange rij voor erotisch theater Casa Rosso op de Amsterdamse Wallen. „En het was pas maandagavond”, verzucht omwonende Teun Hubar. Lange rijen voor de coffeeshops, de prostitutieramen en de sekspodia zijn er al jaren, maar meestal niet zo vroeg in de week. Hubar: „Ik wist niet wat ik zag. Terwijl de vakanties ook in het buitenland alweer voorbij zijn.”

De stroom bezoekers is groter dan voor de coronapandemie. Het zijn veelal jonge toeristen die in het buitenland met slogans als get wasted worden gelokt, maar volgens de omwonenden ook gezinnetjes die tegen middernacht met kinderwagen en al de Wallen bezoeken. „Iedereen wil dit blijkbaar een keer gezien hebben”, zegt Brordus Bunder, bewoner van het laat-middeleeuwse stadsdeel.

Met het voorlopige einde van de pandemie is het toerisme weer volop terug, in Amsterdam en in heel Nederland. De toerismebranche heeft een mooie julimaand achter de rug, meldt het Nederlandse Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC) op basis van cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het aantal gasten groeide in juli ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar met ruim 22 procent, en ten opzichte van de julimaand in 2019, dus voor de pandemie, met meer dan 7 procent. Het aantal overnachtingen groeiden met 13 procent. Toeristen verblijven bovendien wat langer dan voorheen. Het aantal toeristen uit het buitenland herstelt zich eveneens, al blijft dat aantal nog licht achter bij drie jaar geleden.

Lees ook: Het toerisme is ziek. Het moet echt anders

Groot maatschappelijk goed

Het is niet verrassend dat het toerisme na de pandemie weer is opgeleefd, stelt Jan van der Borg, hoogleraar toerisme in het Belgische Leuven en het Italiaanse Venetië. „Mensen zien vakantie wereldwijd als een groot maatschappelijk goed. Steeds opnieuw blijkt uit onderzoek dat toeristen incidenten en rampen snel vergeten en toch weer op reis gaan.”

Op de revival van het toerisme zijn verschillende reacties mogelijk. Toerisme is „belangrijk”, zegt Ondrej Mitas, hoofddocent toerisme aan het Breda University of Applied Sciences. „Toeristen komen door hun bezoek uit de dagelijkse sleur, doen nieuwe ervaringen en interculturele contacten op. Dat bevordert hun persoonlijk welzijn en het welzijn van de maatschappij.” Daar komen de economische voordelen bij.

Directeur Marco Esser van The Hague & Partners, de organisatie die Den Haag promoot bij zowel binnenlandse als buitenlandse potentiële bezoekers, is „heel blij” dat de stad in de eerste zeven maanden van dit jaar een recordaantal overnachtingen mocht noteren – en daarmee Rotterdam heeft verdrongen als tweede toeristische plaats van Nederland. Esser: „Eén op de tien Hagenaars verdient z’n geld in het toerisme, en dat zijn bovendien veelal banen voor praktisch geschoold personeel.”

Ook houdt het toerisme algemene voorzieningen in stand: „Zonder bezoekers was er in Den Haag geen Bijenkorf en hing het ‘Meisje met de parel’ niet in het Mauritshuis.” Anderzijds zijn de uitwassen van het toerisme niet verdwenen na de coronapandemie, constateert hoogleraar Van der Borg. „Veel onderzoekers hadden verwacht dat landen en steden zich zouden bezinnen op het massatoerisme. Maar de reflectie is overgewaaid. We hebben niets geleerd van de pandemie. We zijn weer terug bij af.”

In de Spaanse Bijenkorf

Wat de steden en de toeristenbranche hadden moeten leren, stelt de hoogleraar, is dat kwantiteit niet boven kwaliteit gaat, dat de sociale en ecologische voetafdruk van het massatoerisme veel te groot aan het worden is. „Het aantal inwoners van het historische centrum van Venetië daalt tot onder de vijftigduizend. De sociale structuur van de stad is vernield.” Toeristen moeten inzien dat ze echt niet altijd hoeven te vliegen zoals de rijken der aarde om gelukkig te worden en bijvoorbeeld anderhalve dag te besteden in Malaga, „om daar af te koelen in een Spaanse Bijenkorf en daarna op een terras een glas Heineken te drinken”.

Dat vindt ook hoofddocent toerisme Mitas. Bezoek plaatsen die misschien minder bekend maar daarom niet minder de moeite waard zijn, is zijn advies aan toeristen: de vestingstadjes van de Zuiderwaterlinie, de Hanzesteden. „Denk na over wat je leuk vindt. Zoek de ongewone dingen, leef in het moment in plaats van bekende plaatsen te bezoeken om dat later aan vrienden te vertellen.”

Kabinet, provincies en steden hebben al jaren het voornemen de toeristen te spreiden in ruimte en tijd. Zo’n strategie heeft zeker kans van slagen, want volgens Mitas blijkt uit onderzoek dat alleen al kleine veranderingen in informatie over bestemmingen leidt tot minder bezoek aan traditionele highlights. Ook toeristen zelf geven de voorkeur aan minder drukke trekpleisters en zijn, bleek uit eerder onderzoek dit jaar, bereid hiervoor te betalen. Veel heil verwachten de onderzoekers ook van reserveringen. Van der Borg: „Beloon toeristen die hun bezoek aankondigen, met kortingen bijvoorbeeld.”

Lees ook Dit interview met de Amsterdamse burgemeester Halsema over ‘plat toerisme’

Dezelfde ellende als Amsterdam

Dat Nederlandse steden buiten Amsterdam alleen maar blij zijn met de groei van toerisme, is begrijpelijk maar onverstandig. Van der Borg: „Het toerisme blijft groeien. Als je nu niet ingrijpt, zitten veel steden straks in dezelfde ellende als Amsterdam nu.” Den Haag zet in op spreiding in tijd en ruimte, ook door congressen binnen te halen, en buitenlandse bedrijven en instellingen die door het jaar heen zorgen voor bezetting van de hotels. „Zo is het gezellig druk en nooit te druk”, aldus Esser van The Hague & Partners.

Intussen breekt Amsterdam zich het hoofd over maatregelen tegen het gekrioel op de Wallen. „De gemeente moet de magneten hier weghalen”, zegt bewoner Hubar, de seksindustrie en de coffeeshops. Er ligt een plan voor een nieuw te bouwen erotisch centrum elders in de stad. Ook wordt overwogen de toeristenbelasting te verhogen om het aantal overnachtingen terug te brengen – hoewel veel overlast wordt veroorzaakt door dagjesmensen die elders in de regio overnachten.

Verder wordt wellicht de verkoop in coffeeshops aan bezoekers zonder Nederlands paspoort verboden. En Amsterdam zou een ander toeristisch publiek moeten aantrekken. Van der Borg: „Amsterdam heeft ooit de grote fout gemaakt door uit te dragen dat in de stad alles mag en hufters worden getolereerd.” Een woordvoerder van de gemeente: „Wij kunnen ons heel goed vinden in de aanbeveling dat we ons moeten herpositioneren als stad.”