Baudets adviseur John Laughland is géén verlengstuk van de Russen. Zegt-ie zelf

Forum voor Democratie De Britse John Laughland leidt sinds kort de door de Nederlandse overheid gesubsidieerde internationale tak van FVD. Hij is al jaren een vertrouweling en adviseur van Baudet met uitstekende Russische connecties.

John Laughland, leider van de internationale tak van FVD, tijdens een bijeenkomst van de partij in de Amsterdamse RAI.
John Laughland, leider van de internationale tak van FVD, tijdens een bijeenkomst van de partij in de Amsterdamse RAI. Foto ANP

Direct na de Russische inval in Oekraïne matigde Thierry Baudet zijn enthousiasme voor Vladimir Poetin. Waar hij de Russische leider kort voor de oorlog nog een „prachtige vent” had genoemd, zei hij de situatie na de inval in Oekraïne „zeer tragisch en vreselijk” te vinden. Tot een veroordeling kwam de voorman van Forum voor Democratie (FVD) niet, maar hij noemde Poetin ook niet langer „de leider van conservatief Europa”, zoals hij kort voor de oorlog nog op Twitter had gedaan.

Die terughoudendheid duurde niet lang. Vorige maand prees Baudet de Russische president in een interview met een Canadese podcasthost als „een grote held”. Poetin zou in Oekraïne een „heroïsch” gevecht voeren tegen de „globalisten” die behalve vanuit „Israël” ook vanuit Oekraïne de wereld zouden willen besturen. Het benoemen van vermeende invloedrijke ‘globalisten’, met een verwijzing naar Israël, is volgens Baudet geen antisemitisme. Hij zegt zowel Israël als Oekraïne als „vooruitgeschoven post van de Amerikaanse deep state” te beschouwen.

Twee dagen voor het interview benoemde Baudet de Brit John Laughland tot directeur van FVD International. Dat is de internationale tak van de partij, opgericht om banden te smeden met gelijkgezinde partijen en organisaties in het buitenland. De 59-jarige Laughland is van oorsprong een eurosceptische conservatief die promoveerde in de filosofie aan de Universiteit van Oxford. Tot 2008 was hij de Europese directeur van de eurosceptische denktank European Foundation. Behalve als criticus van de EU profileerde hij zich als felle tegenstander van de NAVO, die met het ingrijpen in Kosovo in 1999 het internationale recht zou hebben geschonden.

Tussen 2008 en 2018 was Laughland onderzoeksdirecteur bij een vanuit Rusland gefinancierde denktank in Parijs. In die periode sprak hij aan de zijde van de Russische minister van Buitenlandse Zaken bij de Verenigde Naties, was hij regelmatig te gast in Moskou en nog altijd is hij een vaste commentator bij staatszender RT.

Laughland noemde corona een fictie en beweerde dat de Europese Unie een uitvinding is van de CIA

Laughland staat bekend om zijn extreme stellingnames. Onlangs noemde hij Oekraïne, Bosnië, Kosovo én corona „een fictie” en eerder beweerde hij dat de Europese Unie een uitvinding is van de CIA om Europa te onderwerpen. Ook zouden EU-instellingen het gedachtegoed van de nazi’s salonfähig maken. Op een recent China-symposium van FVD in Nieuwegein zei Baudet dat hij en Laughland „over alles dezelfde denkbeelden” hebben. De Forum-leider schreef een deel van zijn proefschrift De aanval op de natiestaat, dat in 2012 uitkwam, „met hem en bij hem”, zei Baudet eerder. Laughland werd toen al jaren met Russisch geld betaald. De twee kennen elkaar al vijftien jaar.

Geen verlengstuk

Heeft FVD zich met de benoeming van Laughland nu ook officieel met het Kremlin verbonden? Daar is volgens Baudet geen sprake van. „Ik geloof niet dat wij nu het verlengstuk worden van welk land dan ook. Niet van Moskou, niet van Tel Aviv. Ik weet ook niet of John zulke nauwe banden met Rusland heeft. Hij spreekt vloeiend Russisch en hij heeft een Russische vrouw, maar hij spreekt ook vloeiend Italiaans en heeft veel vrienden in Amerika”, aldus Baudet.

Toch deden Laughlands connecties in Rusland zich al snel gelden. Na de aanslag op de dochter van Kremlin-ideoloog Aleksandr Doegin in Moskou publiceerde FVD International een artikel van Natalia Narochnitskaya. Zij was de baas van Laughland bij het Instituut voor Democratie en Samenwerking in Parijs, waar hij tien jaar lang onderzoeksdirecteur was. Narochnitskaja kende de dochter van Doegin en verschijnt regelmatig als politiek duider op de Russische tv. Ze werd door president Poetin benoemd bij de Russkiy Mir Foundation, opgericht om wereldwijd de Russische waarden uit te dragen en die van het Westen uit te dagen.

Lees ook dit interview met Aleksandr Doegin: ‘Baudet is ticket voor de toekomst’

Laughland omschrijft haar als een „vriend” en Narochnitskaya’s band met Poetin als een „politieke sympathisant, maar op afstand”. De dochter van Doegin kende ze volgens Laughland uit „conservatieve kringen” in Moskou. Narochnitskaja wordt in het Westen vaak beschouwd als spreekbuis van het Kremlin. Tien dagen vóór de Russische invasie van Oekraïne garandeerde ze op Sky News nog dat Rusland niet zonder provocatie van Oekraïne zou binnenvallen.

Beschavingen

In haar artikel bij Forum schreef Narochnitskaja dat er tussen Rusland en het Westen sprake is van een „oorlog tussen beschavingen”. In een ander artikel bij FVD International schreef Laughland dat de aanslag ook een aanval was op dissidenten wereldwijd. „Deze aanslag was ook gericht op iedereen in Europa die een afwijkend standpunt inneemt met betrekking tot de Russisch-Oekraïense oorlog, waaronder veel mensen binnen FVD”, schreef Laughland.

In andere artikelen en filmpjes op YouTube van FVD International worden de wapenleveranties aan Oekraïne bekritiseerd en wordt Poetins „formidabele hypersonische strategie” in de Oekraïne-oorlog geprezen. Ook plaatst FVD International links naar een site waar recente interviews van Laughland met RT zijn te zien. De zender die na de Russische inval in Oekraïne werd verboden in de EU, omdat hij propaganda zou verspreiden.

Bij Sky Arabia zei Laughland dat de westerse sancties de Russische economie juist versterken en dat de Russische opmars in Oekraïne langzaam verloopt, omdat Rusland burgerdoden wil voorkomen. Ook noemde hij zich een voorstander van de invasie in Oekraïne.

In 2020 ging er via de Wet financiering politieke partijen 35.000 euro overheidssubsidie naar FVD International. Vanwege het hogere zetelaantal van FVD na de Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar, momenteel vijf zetels, gaat het volgens Baudet nu om zo’n 100.000 euro.

‘Dit is geen heimelijke beïnvloeding meer, maar gewoon open en bloot’

Ben de Jong, kenner van de Russische inlichtingendiensten, Universiteit Leiden

Spionage

Wordt belastinggeld bij deze Nederlandse politieke partij nu gebruikt om in binnen- en buitenland Russische propaganda te verspreiden? „Daar ziet het zeker naar uit”, zegt Ben de Jong, verbonden aan de Universiteit Leiden en kenner van de Russische inlichtingendiensten. De Jong ziet bij Forum, via Laughland, directe invloed vanuit Moskou. „In het Westen zijn we altijd alert op spionage, maar het belang dat Rusland hecht aan dit soort beïnvloedingsoperaties wordt altijd enorm onderschat. Aleksandr Doegin heeft Baudet niet voor niets een ‘ticket voor de toekomst’ genoemd. Dit is geen heimelijke beïnvloeding meer, maar gewoon open en bloot”, zegt De Jong.

Baudet moet hartelijk lachen om het idee dat zijn partij vanuit Moskou wordt aangestuurd. Hij zegt uit zichzelf „veel bewondering” voor Poetin te hebben. „Hoe hij Rusland heeft gered van de roofkapitalisten, dat vind ik heel bijzonder.” De Forum-leider erkent dat de Russische president bloed aan zijn handen heeft. „Hij gaat over lijken. Je wordt geen wereldleider omdat je een lieverdje bent. Maar dat geldt ook voor Clinton, Obama en Biden.” Het Russische optreden is voor Baudet geen reden de invloed van Laughland binnen Forum te beperken. „Laughland heeft niets met Poetin te maken. We gaan juist veel meer met hem doen. We beginnen straks met ‘Laughland Reports’. Interviews en achtergronden over de grote thema’s van deze tijd, zoals de inperking van de vrijheid van meningsuiting en de groeiende invloed van China.”

Pro-Russisch

Laughland noemt het idee dat hij een agent van het Kremlin is een „complottheorie”. Net als Baudet stelt Laughland uit zichzelf „pro-Russisch” te zijn. ,,Boven alles ben ik sceptisch ten opzichte van EU en de NAVO. Dat is wat mij drijft. Ik ben niet per se pro-Russisch, dat is meer de consequentie van mijn andere standpunten”, zegt hij.

Laughland zegt nooit direct voor de Russische overheid te hebben gewerkt en zou niet weten of de financiers van het instituut in Parijs nauwe banden met het Kremlin hebben. „Destijds nam ik regelmatig standpunten in die de Russische visie op internationale betrekkingen ondersteunden, maar daar geloofde ik zelf in. Ik ben nooit gevraagd een bepaald standpunt in te nemen.” Desondanks staat in een via Wikileaks uitgelekt diplomatiek bericht van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken dat het instituut een initiatief van Poetin zelf was.

Dat hij voornamelijk bij RT te zien is, komt volgens Laughland doordat veel andere zenders hem niet meer vragen. „Ik probeer aanwezigheid in de media te houden, omdat ik mijn ideeën wil verspreiden. Ik krijg door RT niet betaald. Alleen voor Crosstalk, een debatprogramma, krijg ik 100 euro. Voorheen werd ik ook gevraagd door de BBC en andere Britse media, maar die bellen niet meer.”

Het China-symposium dat eind augustus in Nieuwegein werd georganiseerd, leek erop te duiden dat FVD inderdaad niet aan de leiband van het Kremlin loopt. Daar gaven de door Trump in Nederland benoemde oud-ambassadeur Pete Hoekstra en andere conservatieve Amerikanen, de Russische bondgenoot er ongenadig hard van langs. China zou uit zijn op werelddominantie en in de EU al aan de touwtjes trekken. De kritiek ging zo ver dat de grootste Kremlin-getrouwen onder de bezoekers, onder wie oud-medewerker van de Centrumdemocraten Alfred Vierling en de pro-Russische activiste Natalia Vorontsova, verontwaardigd reageerden. Vierling noemde het symposium op Twitter een „ongeremde Amerikaanse agit-propagandashow”. Vorontsova, naar eigen zeggen Forum-lid, schreef „spijt” te hebben dat ze er heen was gegaan.

Voor Baudet is steun aan Rusland en felle kritiek op China prima met elkaar te rijmen. Politiek gezien zegt hij zich te heroriënteren. „Ik voel me steeds minder rechts. Ik weet het nu niet meer zo goed”, zegt hij. Sinds de coronapandemie ziet Baudet nieuwe allianties ontstaan, waarin „spirituele bewegingen” net zo goed een bondgenoot van FVD kunnen zijn. „Eén ding weet ik wel. Wij zijn tegen de great reset en tegen globalisme.” Baudet is ervan overtuigd dat een wereldwijde elite ‘het volk’ wil onderwerpen. Eerst via coronaregels en nu met klimaatmaatregelen. Dat zou allemaal onderdeel zijn van de reset, waarbij het autoritaire China als inspiratiebron voor de ‘globalisten’ zou gelden. In het verzet daartegen beschouwt Baudet Poetin als bondgenoot. „Ik hoop dat we onze contacten in Rusland uit kunnen breiden. Ik wil er wel eens naar toe. Lijkt me interessant.”