Paleis van Volksvlijt & de koning

Boeken in de stad Guus Luijters schrijft op gezette tijden over boeken en boekhandels in Amsterdam.

Boeken in de stad

Boeken, laten we het over boeken hebben. Over het boek Een koning van Arij Prins bijvoorbeeld. Arij Prins (1860-1922) was directeur van een kaarsenfabriek in Schiedam en als schrijver, zo heb ik op school geleerd, een aanhanger van het hyper-impressionisme. Hoe dat eruit zag leerden we aan de hand van zijn bekendste boek, De heilige tocht uit 1912, het lievelingsboek van Eveline Aendekerk, maar dit geheel terzijde: ‘Een regendag een ridder met zijn ruiters verliet het hoge slot. De lucht, een somber vlak van wolkend grauw met bleke lichting, die laag was in een streep, schoof langzaam over de aarde heen-bleek glommen gronden onder water-in-strakke-sluijers-neêr, aan het opgaand groen dat trilde door het vallen, trok nevelig van vocht, en de horizont nabij was doffe waas voor het verre.’

We lazen het graag aan elkaar voor, herinner ik mij. Tot zover de schrijver Arij Prins. Zijn verhalenbundel Een koning is uit 1897 en mijn exemplaar is de bij P.N. van Kampen & Zoon verschenen herdruk uit 1924. Waar ik het boek heb gekocht, weet ik niet meer. Aan de binnenkant van de cover zit een groen stickertje van ‘H. van Tussenbroek/ Boek & kunsthandel/ Galerij P.v.V. 18/ Amsterdam’. P.v.V. is het Paleis van Volksvlijt, dat in 1929 door een brand werd verwoest. Maar de winkelgalerij bleef gespaard. In De Telescoop, de schoolkrant van het Spinoza Lyceum (waar ik redacteur van was, zei hij trots) schreef Ruud van Vessum begin 1960: ‘Op 21 november 1959 werd de tentoonstelling Schoolse Fantasie geopend. Naar men zegt definitief de laatste tentoonstelling in de Galerij, die zal duren tot de slopershamer er op neer zal beuken. Ga eens kijken, daar in de Galerij, wie weet is het de laatste keer dat je het Frederiksplein zo ziet.’ Ik kwam er graag, het licht viel er mooier dan waar ook in de stad.

Boek & kunsthandel herinner ik mij niet, maar ik zag dat Gabri van Tussenbroek een boek over het Paleis van Volksvlijt heeft geschreven, IJzeren ambitie, en dat zal geen toeval zijn. Het andere onmisbare boek over het P.v.V. is Het Paleis in de verbeelding, samengesteld door Hans van der Meer en Fred Schmidt, met een tekst van Rudy Kousbroek, uitgegeven door de legendarische boekhandel De Verbeelding uit de Utrechtsestraat.

Op het schutblad van Een koning zit een Ex Libris geplakt. Het is van Jaap Groenman die het boek bij Van Tussenbroek gekocht zal hebben. Het toont een goed gevulde bibliotheek die uitkijkt op een palmboom in de woestijn. Op de bovenste plank van de boekenkast staat een menora. De vader van Jaap Groenman, Salomon Groenman, werd in september 1942 in Auschwitz vermoord. Zijn vrouw en kinderen zaten vanaf 1942 in Westerbork en werden in 1944 naar Bergen-Belsen gedeporteerd. Ze overleefden de oorlog, net als Jaap Groenman zelf. Hij overleed in 1970 en zijn Koning staat in mijn kast.

Guus Luijters schrijft op gezette tijden over boeken en boekhandels in Amsterdam.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.