Onverwacht Oekraïens succes door een nieuw tegenoffensief: ‘Zeer effectief’

Nieuw offensief Na het tegenoffensief in het zuiden valt Oekraïne nu ook aan in het noordoosten. Er zouden al twintig plaatsen zijn veroverd.

Een gebouw in Charkov ligt in puin na een raketaanval. In het gebied ten zuidoosten van de stad zijn Russische troepen teruggedrongen.
Een gebouw in Charkov ligt in puin na een raketaanval. In het gebied ten zuidoosten van de stad zijn Russische troepen teruggedrongen. Foto Sergey Kozlov/EPA

Met een verrassingsaanval in het noordoosten van Oekraïne heeft de Oekraïense krijgsmacht militair succes weten te boeken. In het gebied ten zuidoosten van Charkov, de tweede stad van Oekraïne, is de Russische krijgsmacht de laatste dagen in oostelijke richting teruggedrongen. Militaire experts zijn verrast over de slagkracht van de Oekraïense krijgsmacht, die na zes maanden oorlog in staat blijkt om op twee fronten tegelijk in de aanval te gaan.

Anders dan bij het Oekraïense offensief in de regio rond de zuidelijke stad Cherson brengt de krijgsmacht wél informatie naar buiten over de vorderingen in de regio Charkov. President Zelensky bevestigde woensdagavond in zijn dagelijkse toespraak dat de Oekraïense krijgsmacht een nieuw, tweede offensief heeft ingezet.

Oleksi Hromov, lid van de generale staf, meldde donderdagmiddag bij een briefing dat Oekraïense soldaten 50 kilometer zijn doorgedrongen in door Rusland bezet gebied en dat twintig dorpen zijn heroverd. In de beide regio’s waar Oekraïne nu de Russische krijgsmacht onder druk zet, Cherson en Charkov, is volgens Hromov 700 vierkante kilometer grondgebied op Rusland heroverd.

De Verenigde Staten kondigden donderdag opnieuw forse militaire steun aan Oekraïne aan. Bij een bijeenkomst op legerbasis Ramstein in Duitsland maakte Lloyd Austin, de Amerikaanse minister van Defensie, bekend dat de VS nog eens 675 miljoen dollar aan wapens zullen leveren. Het gaat daarbij om houwitsers, raketten en artilleriemunitie.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, maakte donderdag in Kiev bekend dat de VS daarnaast nog 2,2 miljard euro uittrekken voor militaire steun. De helft is bestemd voor Oekraïne, de helft gaat naar zeventien landen in Midden- en Oost-Europa. De regering-Biden heeft tot nu toe in totaal 15,2 miljard dollar aan steun aan Oekraïne toegezegd.

Verplaatst naar zuiden

Lees ook over Oekraïense partizanenacties in bezet gebied

Militaire waarnemers prijzen het strategisch vernuft van de Oekraïense legerleiding. Aangenomen wordt dat Oekraïne met het offensief in het zuiden heeft bereikt dat Russische soldaten vanuit het oosten naar het zuiden zijn verplaatst. Dat bood de kans om in de regio Charkov toe te slaan.

Het Amerikaanse Institute for the Study of War spreekt van een „opportunistisch maar zeer effectief tegenoffensief”. De verrassingsaanval „demoraliseert Russische troepen waarschijnlijk met succes”. Op sociale media circuleren beelden van gevangen genomen Russische soldaten en Oekraïense vlaggen die weer wapperen. Op Russische Telegramkanalen staan paniekreacties op het onverwachte Oekraïense succes.

Dat succes betreft de herovering van bescheiden plaatsen, die hun strategische betekenis waarschijnlijk ontlenen aan spoorlijnen. Naar verluidt nadert de Oekraïense krijgsmacht Koepjansk, en daarmee de noord-zuid spoorlijn. In dat geval kan de bevoorrading van de Russische krijgsmacht worden doorbroken. Het door Oekraïne heroverde Balakliya ligt aan de spoorlijn tussen Charkov en Izjoem, een logistiek knooppunt en voor Rusland een cruciale schakel tussen het noordoosten en de Donbas. Herovering van plaatsen kan ook symbolisch belangrijk zijn, zegt Clingendael-analist Bob Deen op Twitter: Sjevtsjenkove verwijst naar de nationale dichter van Oekraïne, Taras Sjevtsjenko.

Poort naar de Donbas

Onduidelijk is vooralsnog welke van de twee offensieven, voor Oekraïne het belangrijkst is. Het gebied ten oosten van Charkov vormt de poort naar de Donbas, het gebied rond Cherson vormt de toegang tot de Krim. Volgens Zelensky kan er pas sprake zijn van vrede als zowel Krim als Donbas weer in Oekraïense handen zijn.

Kiev bevestigde deze week dat de Oekraïense krijgsmacht verantwoordelijk was voor explosies op de Krim. Dat het ging om Oekraïense raketten werd al langer vermoed, maar de beschietingen waren tot nu toe niet officieel opgeëist.

Voor wie meer context wil bij de oorlog in Oekraïne zijn er talloze boeken, films, documentaires en podcasts te vinden. NRC geeft tips in deze gids.