Groot alarm

Zondag verloor Magnus Carlsen in Saint Louis in de Sinquefield Cup, een toptoernooi met klassieke bedenktijd, van de jonge Amerikaan Hans Moke Niemann (19). Daarmee kwam er een eind aan zijn indrukwekkende serie van 53 partijen met klassieke bedenktijd zonder nederlaag.

De volgende dag liet Carlsen weten dat hij zich uit het toernooi terugtrok. Aan zijn bericht voegde hij een kort YouTube-filmpje toe waarop José Mourinho, een bekende Portugese voetbaltrainer, de zin uitspreekt: „Als ik praat, kom ik in grote problemen.”

Wat bedoelde Magnus? Was er een paardenhoofd in zijn bed gelegd? Het werd snel duidelijk dat hij meende dat er in zijn partij tegen Niemann bedrog in het spel was geweest, maar dat hij repercussies vreesde als hij dat duidelijk zou zeggen.

Iedereen sprong erop. Grafieken moesten aantonen dat de opzienbarende ratingwinst van Niemann in de afgelopen jaren op bedrog wees, of juist niet. Nederlandse jeugdschaakleiders wisten nog dat Niemann van zijn zevende tot zijn tiende jaar in Nederland woonde, waar hij op een leonardoschool voor hoogbegaafde kinderen zat en voor clubs in de Stichts-Gooise Schaakbond speelde.

Niemann gaf toe dat hij een keer toen hij twaalf was en later nog eens toen hij zestien was, in een onbetekenend partijtje op Chess.com gesjoemeld had, maar later nooit meer, en nooit in een partij aan het bord.

Schaken was alles voor hem, zei hij, en hij beschreef zijn leven als hij niet in een toernooi speelde: twaalf uur per dag schaken studeren en twee keer per dag even naar buiten om eten te kopen. Hij zou dat nooit kapotmaken met bedrog. Ik vond hem overtuigend klinken. Anderen geloofden hem niet en de meningen bleven verdeeld.

Schuldig of onschuldig, in beide gevallen is er een schandaal. Misschien het schandaal van bedrog in een toptoernooi, iets dat tot nu toe ondenkbaar leek. Maar als er geen bedrog was in Saint Louis, is het schandaal nog groter, want dan zou wereldkampioen Carlsen zonder goede gronden een jonge, hartstochtelijke schaker aan de schandpaal hebben genageld.

Alireza Firouzja - Levon Aronian, Sinquefield Cup Saint Louis 2022

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lc4 Lc5 4. d3 Pf6 5. h3 0-0 6. Pc3 Pa5 7. a3 Pxc4 8. dxc4 d6 9. Lg5 Le6 10. Dd3 h6 11. Lh4 g5 De penning van Pf6 was een klein ongemak, maar zwart gebruikt een paardenmiddel. 12. Pxg5 hxg5 13. Lxg5 Kg7 14. f4 exf4 15. Pe2 c6 16. b4 Le3 17. Tf1 Kg6 18. h4

Zie diagram

Zwart heeft geen behoorlijke zetten. 18...Lxc4 Door het stuk vrijwillig terug te geven doet zwart nog mee. 19. Dxc4 d5 20. Db3 Te8 21. Lxf4 Lxf4 22. Pxf4+ Kh7 23. 0-0-0 Pxe4 24. Pe2 Er was een directe, maar moeilijk te berekenen winst: 24. Pxd5 cxd5 25. Txf7+ Kg6 26. Txd5 Dxh4 27. Df3 Pf6 (lijkt de zaak te redden) 28. Txf6+ Dxf6 29. Dh5+ Kg7 30. Tg5+ en wit staat gewonnen. 24...Pd6 Met 24...Te7 kon zwart zich beter verdedigen. 25. Dd3+ Kh8 26. Dd4+ Kh7 27. Pg3 Db6 28. Dd3+ Kg8 29. Pf5 Pxf5 30. Dxf5 De3+ 31. Kb1 De6 32. Df2 Zwart lijkt nog redelijk ontsnapt, maar de zwakte van zijn koningsstelling beslist. 32...a5 33. Td3 axb4 34. Tg3+ Kf8 35. Tf3 Kg8 36. Txf7 Txa3 37. Tf8+ Kh7 38. Df7+ Zwart gaf op. Na 38...Dxf7 39. T1xf7+ Kg6 40. h5+ komt hij een toren achter.