Reportage

‘Het Betty Asfalt Complex is nu een écht complex’

Theater Na twee jaar verbouwen heropent het theater van Paul Haenen en echtgenoot Dammie van Geest zijn deuren. De kelder is uitgebreid met een extra zaal en foyer. „Het studentikoze is verdwenen.”

Dammie van Geest (l.) en Paul Haenen, eigenaren van Het Betty Asfalt Complex.
Dammie van Geest (l.) en Paul Haenen, eigenaren van Het Betty Asfalt Complex. Foto Pepijn Kouwenberg

Wie nu door het monumentale pand aan de Nieuwezijds Voorburgwal loopt, ziet hier over ruim een week nog niet elke avond 120 bezoekers genieten. Er staan nog geen tafels en stoelen in de opgeknapte foyer van Het Betty Asfalt Complex, wel verfpotten, stellages, en er ligt bouwpuin. De kelder, waar een tweede zaal komt, oogt nu bovenal als een opslag van tientallen jaren archiefmateriaal – er staat een paspop met een oud T-shirt van Dominee Gremdaat en dozen met oude exemplaren van Mens & Gevoelens, het literaire tijdschrift dat Paul Haenen en Dammie van Geest jarenlang hebben uitgegeven.

Foto Pepijn Kouwenberg

Maar de twee mannen – inmiddels vijftig jaar samen, sinds 2018 getrouwd – houden allebei vertrouwen. „Het komt goed”, bezweert Van Geest, het zakelijke brein van hun samenwerking. Ja, de verbouwing duurde onder meer door corona een jaar langer dan gepland. En er ontbreken nog steeds cruciale onderdelen, zoals twee grote ‘afzuigmachines’ die de luchtverversing in het hele pand garanderen. „Ze komen uit China, dus de aanvoer is vertraagd, zoals voor veel bouwmaterialen geldt”, legt Van Geest uit. „Maar we hebben er in elk geval eentje.”

‘Plek om te doen wat we wilden’

Het pand met de zesraamsgevel kent een lange geschiedenis. Rond 1725 woonde hier burgemeester Hendrik Bicker, daarvóór zat er een klooster. In de eerste helft van de 20ste eeuw huisvestte het gebouw de Prinsenschool. Na de oorlog werd het gesplitst: een deel werd het onderkomen van de Engelse Kerk, in het rechterdeel openden cabaretier Sieto Hoving theater Tingel Tangel. Het echtpaar Haenen-Van Geest nam de exploitatie in 1989 over en herdoopte het pand tot Het Betty Asfalt Complex.

Foto Pepijn Kouwenberg

„Het was de periode dat Paul net doorbrak”, vertelt Van Geest (77) liefdevol. „Hij trok volle zalen, maar we waren gebonden aan de beperkte speelperiode die theaters geboekt hadden. Het leek ons geweldig een eigen plek te hebben waar we konden doen wat we wilden.” De naam verwijst naar een personage uit een stuk dat artistieke duizendpoot Haenen (76) in die periode schreef voor actrice Mary Dresselhuys. „In het stuk werd gesproken over Maison Helene Asfalt”, legt Haenen uit. „Ik vond dat een mooie combinatie van beschaving en platvloersheid. De meeste namen bedenk ik heel snel: het gaat vaak vooral om de klank. Veel mensen denken inmiddels dat ze een verzetsheldin was.”

De twee mannen exploiteren het theater al sinds het begin zonder enige cultuursubsidie; ze hadden geen zin aan commissies verantwoording af te leggen over hun programmering. Een groot deel van Haenens inkomsten van congressen of tv-optredens stoppen ze in het theater. „We kunnen heel snel schakelen”, legt Haenen uit. „Als ik inspiratie heb voor een nieuw stuk, kan het er over twee weken worden gespeeld. Die flexibiliteit is een grote luxe.”

Lees ook dit interview van Coen Verbraak met Paul Haenen uit 2020: ‘Het is wél een mooi verhaal voor mijn dagboek’

Het Betty Asfalt Complex ontwikkelde zich tot een vrijplaats voor jong talent. De Comedytrain van Raoul Heertje trad er vroeger vaak op en Hans Teeuwen vond zichzelf hier opnieuw uit nadat zijn cabaret-partner Roland Smeenk in 1992 plotseling was overleden bij een tragisch auto-ongeluk.

Vrijwel alle grote namen hebben er in de loop der jaren gestaan – Youp van ’t Hek of Theo Maassen spelen hier steevast hun try-outs. Maar er vonden ook filmfestivals plaats, bijvoorbeeld om afgewezen films te eren. Altijd uitverkocht is de anti-kerstshow die Haenen in de decemberweken maakt met zijn populaire alter ego’s Margreet Dolman en Dominee Gremdaat – ‘voor mensen die een hekel hebben aan de feestdagen’.

Dammie van Geest en Paul Haenen in hun eigen theater, dat twee jaar dicht was. Op 18 september is hier de eerste voorstelling te zien: ‘De Voor-Opening’. Foto Pepijn Kouwenberg

Tot 2019 was de gemeente Amsterdam eigenaar van het pand; dat jaar kwam het in handen van Stadsherstel Amsterdam. De organisatie bepaalde dat de fundering moest worden vervangen en kwam met het plan de kelder, tot dan toe vooral in gebruik als opslagplek, uit te graven om de capaciteit van het pand te vergroten. In eerste instantie zou de beneden-etage gebruikt worden voor kantoorpanden van Stadsherstel, maar het voorstel van de twee mannen om het theater verder uit te breiden werd enthousiast ontvangen.

In de kelder komt dus een tweede zaal met zestig plaatsen en een grote foyer waar feesten, partijen en boekpresentaties kunnen worden georganiseerd – de totale oppervlakte van het theater bedraagt nu 600 vierkante meter. „We zijn nu een écht complex”, lacht Haenen trots. „Het studentikoze gevoel dat overheerste is verdwenen.” Ook werd de bestemming van het pand officieel vastgelegd. „Zodat er als wij ooit gaan stoppen niet binnen twee dagen een supermarkt komt”, legt Van Geest uit.

Foto Pepijn Kouwenberg

Het echtpaar bruist nog van de energie, er is niets in hun gedrag of taalgebruik dat hun werkelijke leeftijden verraadt. Integendeel, de verbouwing heeft Haenen alleen maar geïnspireerd. „Die tweede zaal leent zich bijvoorbeeld perfect voor een zondagochtendpreek van Dominee Gremdaat”, noemt hij als voorbeeld. „Ik kan me zo goed voorstellen dat mensen daar in deze donkere tijden behoefte aan hebben.” Ook maakt Haenen sinds kort een podcast rond Margreet Dolman.

Voortbestaan gegarandeerd

Binnenkort richten ze een stichting op om het voortbestaan van het theater ook zonder hun bemoeienis te garanderen. „Het optreden zelf blijft leuk en geeft nog steeds energie. Maar alles erom heen wordt soms wat zwaarder”, legt Haenen uit. „Je staat altijd aan, er zijn altijd dingen te doen.” Ze zoeken dan ook gericht naar een derde persoon aan wie ze een deel van de logistieke verantwoordelijkheden kunnen overdragen. Haenen: „Misschien dat we dan eindelijk eens tijd vinden voor die grote reis naar Amerika waar we al zo lang van dromen.”

Eerste voorstelling: De Voor-Opening, door Paul Haenen en Dammie van Geest, zondag 18 september, 15.00 uur. www.bettyasfaltcomplex.nl

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.